Wat maakt gamesbedrijf Bethesda 6,2 miljard waard?

Games Microsoft wil gamesreus Bethesda overnemen. De industrie kijkt meewarig toe. Waar gaat dit heen?

Bezoekers van gamesbeurs E3 poseren met een wapen uit Bethesda’s schietspel Wolfenstein II:The New Colossus.
Bezoekers van gamesbeurs E3 poseren met een wapen uit Bethesda’s schietspel Wolfenstein II:The New Colossus. Foto Mike Nelson

Het leek vorige week wellicht een curieus nieuwtje: Microsoft gaat softwareuitgever ZeniMax Media voor een slordige 7,5 miljard dollar (6,2 miljard euro) op de kop tikken, zolang de autoriteiten het goed vinden. Voor de wereld van gaming was de aankoop een aardschok die dagen later nog steeds media en industrie beheerste. Microsoft, dat het moederbedrijf van Bethesda Softworks opkoopt? Waar gaat dit heen?

Bethesda: voor gamers is het één van de bekendste gamebedrijven op aarde. Het Amerikaanse bedrijf uit de stad Bethesda, Maryland, is al 34 jaar uitgever én maker, met zes eigen gamestudio’s in beheer, waaronder het historische id Software (Doom, Quake, en Wolfenstein) en de barokke sluipgame-maker Arkane Studios (Dishonored, Prey).

De overname is een bijzondere demonstratie van macht. In de game-industrie loopt een scherpe scheidslijn tussen de ‘AAA’-blockbusterstudio’s en de rest van alle gamebedrijven. ‘AAA’ betekent dat een bedrijf de honderden miljoenen in kas heeft die tegenwoordig nodig zijn voor een game op het allerhoogste niveau, de superheldenfilms van de game-industrie.

Oppergoden en mindere goden

Binnen die groep loopt ook een lijn. De oppergoden zijn de platformhouders: Nintendo (Switch), Sony (PlayStation) en Microsoft (Xbox, Windows). Zij bepalen de richting van de industrie met hardware en deurbeleid. Daaronder zitten mindere goden: de grote uitgevers met meerdere studio’s die jaarlijks blockbustergames leveren.

Bethesda is zo’n mindere god. Kleiner dan Sony of Microsoft, maar te invloedrijk om zoals kleinere studio’s te worden verzwolgen in de oorlog om de beste gamemakers. Dacht iedereen. Microsoft identificeerde Bethesda echter met recht als een zwakke schakel in de AAA-wereld, vanwege de relatief lage waarde. De eerstvolgende zwakke schakel, Ubisoft, is momenteel 8,9 miljard euro waard; soortgenoot Electronic Arts heeft een beurswaarde van 31 miljard euro.

Microsoft en Bethesda hadden al goede relaties, dus de stap „leek logisch”, pochte Microsoft. Duidelijk is dat het bedrijf vooral de eigen abonnementsdienst GamePass wil spekken: zonder grote games stamp je geen Netflix-voor-games uit de grond. Met de belofte van gratis toegang tot Bethesda-games kan Microsoft in één klap miljoenen nieuwe abonnees binnenhalen.

Wolfenstein en Doom zijn twee van de meest herkenbare gameseries voor outsiders - dat is een lekker lokkertje. Bethesda liet ze in een nieuw jasje steken: Wolfenstein werd satire over Nazisme en fascisme, Doom een nostalgische adrenalinetrip.

Toch zijn het niet deze voor buitenstaanders beroemde namen waar het Microsoft om gaat. Van Doom (2016) vlogen in het eerste jaar naar schatting 3,6 miljoen exemplaren over de toonbank – respectabel, maar niks in vergelijking met de eerste 24 uur van Fallout 4 (12 miljoen exemplaren) of de eerste week van The Elder Scrolls: Skyrim (7 miljoen). Bij die series ligt het hart van de moderne gamer.

Culthit

In 1994 was Elder Scrolls: Arena een culthit. Het format van vrij te verkennen werelden vol geheimen, met personages waar je zelf invulling aan gaf, sloeg snel aan. Morrowind (2002) duwde de reeks de mainstream in. Maar niemand voorzag de impact van Skyrim (2011), met zijn enorme Scandinavische speeltuin en bombastische muziek die voor moderne gamers even herkenbaar is als de Mario-tune. Bethesda’s beleid om de game op elk mogelijk platform uit te brengen leverde het bedrijf binnen vijf jaar 30 miljoen verkochte exemplaren op - en ettelijke grappen.

Fallout is uniek, voor gamers onmiddellijk herkenbaar. Wat als de jaren-50-toekomst van The Jetsons werkelijk werd - en er vervolgens een nucleaire oorlog uitbrak? Hoe krabbelt de mensheid op uit de restanten van losgeslagen kapitalisme?

De rechten tikte Bethesda rond 2004 op de kop. De aanpak was ambitieus. Waar Fallout altijd had bestaan uit groezelige beelden, van boven getoond, moest het nu een drie-dimensionale speeltuin à la Elder Scrolls worden. De speler bungelde niet meer boven de actie, maar zat er middenin.

Fallout 3, het eerste deel onder Bethesda, was een daverend succes, net zoals New Vegas. Maar met onlinetitel Fallout 76 (2018) verloor het bedrijf het zicht op de eenzame ontdekkingsreizigersfantasie die de fans wilden.

Nu ligt het lot van Fallout en Elder Scrolls in handen van Microsoft. De game-industrie kijkt meewarig toe. Is dit de start van verregaande consolidatie, waarbij de mindere goden zullen verdwijnen? Het begin van een nieuw tijdperk van fantastische Bethesda-games? Of allebei?