Trump en Biden in debat: welke zeventiger oogt het kwiekst?

Televisiedebat Tijdens het eerste tv-debat dinsdagavond tussen Biden en Trump zal ook de hoge leeftijd van beide presidentskandidaten aandacht opeisen.

Joe Biden (l) en Donald Trump zijn respectievelijk 77 en 74 jaar oud. Veel te oud, vinden sommigen. Oud-president Jimmy Carter (95) bepleit een leeftijdslimiet voor presidentskandidaten.
Joe Biden (l) en Donald Trump zijn respectievelijk 77 en 74 jaar oud. Veel te oud, vinden sommigen. Oud-president Jimmy Carter (95) bepleit een leeftijdslimiet voor presidentskandidaten. Foto’s Jim Watson en Brendan Smialowski/AFP

Als president Donald Trump en zijn Democratische uitdager Joe Biden deze dinsdag aantreden voor hun eerste tv-debat, staat ruim anderhalve eeuw aan levensjaren op het podium. Nooit eerder ging de strijd om het Witte Huis tussen zulke oude kandidaten. Het debat tussen de 74-jarige Trump en 77-jarige Biden zal daarom niet alleen draaien om hun standpunten, maar onherroepelijk ook om wie deze het kwiekst, helderst en samenhangendst uitdraagt.

Dat is geen kwestie van ageism (leeftijdsdiscriminatie), maar vooral te danken aan Trump zelf. Hij suggereert met bijnamen als Sleepy Joe en Slow Joe dat zijn rivaal seniel is. „Hij kan nog geen twee zinnen achter elkaar zetten”, sneert hij over Biden. „Hij weet niet eens dat-ie nog leeft.”

Het is geen nieuwe tactiek die Trump toepast. Hoewel hij vier jaar geleden als oudste kandidaat ooit het Witte Huis won, begon hij toen ook meermaals over het vermeende zwakke gestel van zijn (overigens twee jaar jongere) rivaal Hillary Clinton. Een Trump-gezind roddelblad bracht het valse gerucht in omloop dat zij terminaal ziek was. Haar flauwte tijdens een 9/11-herdenkingsceremonie in de volle zon hielp hierbij. Tijdens een debat wreef Trump haar een matig uithoudingsvermogen aan (terwijl hij zelf verkouden over het podium liep).

Lees ook deze column terug over dat debat van 2016: Zij was beter, maar ging het daarover

Dat beide partijen vier jaar later met nóg oudere kandidaten op komen, illustreert niet alleen de goede staat van ouderenzorg in de VS (voor de rijke bovenlaag). Het onderstreept vooral hoezeer Washington een gerontocratie is. De voltallige Democratische partijtop had jaren geleden met pensioen gekund: Huis-voorzitter Nancy Pelosi is tachtig, haar nummer twee Steny Hoyer nog een jaartje ouder en in de Senaat tikt collega Chuck Schumer over een paar weken de zeventig aan. De belangrijkste Republikein na Trump is Senaatsleider Mitch McConnell van 78.

Democraten vergrijzen het sterkst

De dominantie van senioren in het politieke bedrijf groeit. Deels door partijbeleid, deels omdat het langer kost om het netwerk van belangengroepen en donateurs op te bouwen voor een politieke loopbaan. Dit speelt niet alleen in de Senaat, waar invloedrijke functies verdeeld worden naar anciënniteit. Ook in het Huis, waar nieuwkomers doorgaans meer ruimte krijgen, zijn debutanten de laatste decennia gemiddeld ouder geworden.

De Democraten slagen er het slechtst in te verjongen. Toen begin 2019 het huidige Congres aantrad, was de gemiddelde Democratische afgevaardigde 58 jaar oud. Bij de Republikeinen was dit 57 jaar. Maar puur gekeken naar de partijtop zijn de Democraten veel sterker vergrijsd. De oppositiepartij heroverde najaar 2018 weliswaar het Huis met een sloot aan jonge en etnisch diverse debutanten, maar de hele top bleef in oude handen. Hier is de gemiddelde leeftijd 72, tegen 53 bij de Republikeinen.

Kunnen mensen op deze hoge leeftijd zulke loodzware banen wel aan? Jimmy Carter, de inmiddels 95-jarige verre voorganger van Trump, beantwoordde die vraag vorig jaar met een volmondig ‘nee’. De baan van president, stelde hij, vereist „een zeer flexibele geest”, vooral in internationale kwesties. „Als ik pas tachtig jaar oud zou zijn, dus vijftien jaar jonger, denk ik niet dat ik de plichten aangekund had die ik als president kende.” Carter hoopt dat er een leeftijdslimiet komt voor het ambt.

In een veel geciteerd artikel uit 2014 legt de Californische neuroloog Mark Fisher die grens rond gemiddeld 65 jaar. Onder de kop ‘Slecht functioneren aan de macht, hersenveroudering en politiek leiderschap’ noemt hij onder meer beroertes een groot risico. „Gebaseerd op bekende veranderingen in de hersenen die met ouderdom gepaard gaan, moeten we er waarschijnlijk vanuit gaan dat een belangrijk deel van onze politieke leiders boven de 65 kampt met gebreken in hun handelen.”

Om duidelijk te maken dat ze gezond aan hun ambt beginnen, maken kandidaten daarom vaak hun medische dossier openbaar. Trump hield het in 2016 bij een brief van zijn lijfarts, die stelde dat hij „een buitengewone fysieke kracht en uithoudingsvermogen” zou hebben en dat „dhr. Trump, eenmaal gekozen, de gezondste persoon ooit zou zijn die tot president is gekozen.” Die verklaring vol superlatieven las alsof hij door Trump gedicteerd was – en in mei 2018 zou de bewuste arts toegeven dat dit ook het geval was geweest.

Vermeende aftakeling

Er kunnen voor Trump ook risico’s kleven aan het centraal stellen van Bidens leeftijd. Het geeft zijn critici een excuus de aandacht te richten op Trumps eigen vermeende aftakeling. Het Lincoln Project, een groep ex-Republikeinen die de president bestoken met pestfilmpjes, maakte in juni een compilatie van fragmenten waarin de president moeilijk spreekt of loopt. Onder de hashtag #TrumpIsNotWell werd ook een onopgehelderd spoedbezoek aan het Walter Reed-ziekenhuis, eind 2019, in herinnering gebracht.

Volgens persberichten, door Trump weersproken, zou de president destijds enkele miniberoertes hebben gehad. Het zou verklaren waarom hij deze zomer herhaaldelijk opschepte over de cognitieve tests die hem zijn afgenomen en waarvoor hij, naar eigen zeggen, „met vlag en wimpel” slaagde. Trump deed het voorkomen alsof dit een IQ-proef was, terwijl deze test doorgaans wordt afgenomen om te kijken of een oudere patiënt bij de pinken is.

Ook legt Trump hiermee de lat voor Biden vannacht misschien onnodig laag. De ex-vicepresident, die als kind erg stotterde, kan over zijn woorden struikelen. Hij heeft een patent op verbale uitglijders – al presenteert hij die zelf graag als authentiek. Met cijfers is hij ook niet sterk: recent stelde hij nog dat al 200 miljoen Amerikanen stierven aan Covid-19 (het zijn er een factor duizend minder). Dus toen Biden tijdens de Democratische conventie een bijna foutloze toespraak hield, leidde dat op het rechtse, Trump-gezinde Fox News tot verbaasde positieve recensies.

Trump deed er hierna een schepje bovenop. Hij riep op hen beiden na het tv-debat vannacht te laten testen op drugsgebruik, omdat Biden zonder „prestatiebevorderende medicijnen” niet zou kunnen debatteren. Biden sloeg dit maandag af.