Kremlin-adviseur actief in Nederland rond MH17

MH17 Aleksandr Malkevitsj sprak op een congres in Amsterdam en verspreidt de theorie dat MH17 is neergestort door een storm.

Aleksandr Malkevitsj (rechts) van de Stichting voor de verdediging van nationale waarden.
Aleksandr Malkevitsj (rechts) van de Stichting voor de verdediging van nationale waarden. Foto Stichting voor de verdediging van nationale waarden

Een adviseur van het Kremlin, die van de VS een inreisverbod kreeg vanwege beïnvloeding van de Amerikaanse verkiezingen, was in Nederland actief rond het MH17-proces, zo blijkt uit onderzoek van NRC.

Aleksandr Malkevitsj werkte in 2018 voor een Russisch mediaconcern dat zich bezighoudt met destabilisatiecampagnes in het buitenland, bijvoorbeeld via de beruchte ‘Trollenfabriek’ die via online nep-profielen de Amerikaanse verkiezingen probeerde te beïnvloeden. Malkevitsj’ website ‘USA Really’ was volgens het Amerikaanse ministerie van Financiën bedoeld om verdeeldheid te zaaien aan de vooravond van de congresverkiezingen in 2018. Tegenwoordig is hij lid van de prestigieuze ‘Maatschappelijke Kamer’, een adviesorgaan dat is verbonden aan president Poetin. Malkevitsj houdt zich daar bezig met ‘mediazaken’.

Complottheorie

Nadat de VS hem de toegang tot het land ontzegden, dook Malkevitsj in maart dit jaar op in Nederland. Hij accrediteerde zich om het begin van het MH17-proces op 9 maart bij te wonen. Twee dagen daarvoor was hij in Den Haag bij de presentatie van een documentaire die twijfel zaait over het MH17-onderzoek. Daarna sprak hij op een MH17-congres in Amsterdam, georganiseerd door het alternatieve medium De andere krant. Malkevitsj schreef in deze gratis krant dat het onderzoek naar de vliegtuigramp is ingegeven door „anti-Rusland-gekte” en bracht een Russisch boek uit over de MH17-ramp.

Dit boek, geschreven door de Nederlandse Rus Konstantin Karmanov, betoogt dat het vliegtuig niet is neergehaald met een Boek-raket, maar is neergestort door toedoen van een storm. De gaten van de fragmentatiedeeltjes in de romp van het vliegtuig zouden achteraf door onderzoekers zijn aangebracht. Karmanov bracht deze complottheorie al eerder onder de aandacht bij Nederlandse journalisten en nabestaanden, maar niemand die er serieus aandacht aan besteedde. Ook werden er Russischtalige YouTube-films uitgebracht over de stormtheorie. „Die filmpjes zijn al bijna een miljoen keer bekeken”, zegt Karmanov, „totdat YouTube ze onlangs verwijderde omdat ze desinformatie zouden bevatten”.

Lees ook: Hoe Russische desinformatie hier in een gratis krant belandt

Malkevitsj besloot het materiaal uit te geven „om te laten zien dat er nog een versie is, die niemand wil onderzoeken”. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) heeft in zijn onderzoek naar de ramp overigens wel degelijk de weersomstandigheden rond de ramp onderzocht, maar concludeerde dat MH17 werd neergehaald met een raket.

Kamerfracties vragen opheldering

Verschillende Tweede Kamer-fracties willen opheldering van het kabinet. „Deze propagandist van Poetin is wat ons betreft niet welkom in Nederland”, zegt VVD-Kamerlid Jeroen van Wijngaarden in een reactie. „Het kabinet moet uitzoeken wat hij hier komt doen en welke opties er zijn om hem en als ongewenst vreemdeling aan te merken.” D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma wil van het kabinet weten „hoe het kan dat deze Russische propagandist de VS is uitgezet, maar hier wel een visum krijgt”.

De andere krant, die Malkevitsj in maart op haar congres liet spreken, zegt niet te geloven in Russische beïnvloeding. Volgens de hoofdredacteur van het blad, Sander Compagner, „klopt er geen reet” van het verhaal rond Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. „Dus dat iemand in Amerika hiervan beschuldigd wordt, zegt mij niet zoveel”, aldus Compagner. Uit onderzoek van NRC blijkt dat De andere krant, met een half miljoen oplagen, behalve Malkevitsj meer Russische banden heeft.

Met medewerking van Steven Derix

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: De Russische connecties van ‘De Andere Krant’

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.