Recensie

Recensie Strips

Grote thema’s in een zalig onbekommerd boek

Strips Met zijn autobiografische fotoroman Het nadeel van de twijfel tilt Ype Driessen het genre van de fotostrip naar een hoger plan.

Beeld uit de strip ‘Het nadeel van de twijfel’ van Ype Driessen.
Beeld uit de strip ‘Het nadeel van de twijfel’ van Ype Driessen.

Ype Driessen (1976) maakt sinds 2007 fotostrips, met zichzelf in de hoofdrol. Zijn losse eenpaginaverhalen verschijnen onder meer in Het Parool en Onze Taal. Sinds jaar en dag staat zijn studentikoze fotostrip 3Hoog achter op het – inmiddels uitsluitend digitale – universiteitsblad van de Universiteit Utrecht.

Eind vorig jaar lanceerde hij een succesvolle crowdfundingactie voor de eerste autobiografische fotoroman; een verhaal dat hij naar eigen zeggen wilde maken om „de diepte in te gaan en de grenzen van het medium fotostrip verder te verkennen”. Dat werd Het nadeel van de twijfel, een verhaal over ‘zelfvertrouwen, ambitie, angsten, dromen en natuurlijk de liefde’. Grote thema’s, maar Driessen maakte er een zalig onbekommerd boek van, waarin hij zichzelf geestig op de hak neemt.

De cover van ‘Het nadeel van de twijfel’.

Driessen kiest doorgaans voor situationele humor met pratende hoofden, wat op zich prima werkt voor losse afleveringen. Een fotoroman, of photographic novel om in stijl te blijven, verlangt meer: omdat het een gelaagd verhaal is, met gedachten, flashbacks en (angst)dromen, heeft Driessen veel meer moeten zoeken naar manieren om dergelijke scènes uit te beelden. Daarin slaagt hij. Slechts één keer fotoshopt hij een achtergrondje – als hij droomt van een woestijn – maar verder lost Driessen alles met de camera op. Soms knap, soms een beetje vreemd, maar altijd effectief.

Het meest in zijn element is hij in discussies en gesprekken, vooral met de geestige Juul, maar evengoed met zichzelf: dan bedient hij zich van het klassieke cliché van het duiveltje op de ene en het engeltje op de andere schouder – uiteraard gespeeld door hemzelf. Het is een slim, tikje sleets gegeven, dat in dit geval prima werkt.

Flemen, jammeren en peinzen

Het nadeel van de twijfel is een beeldverhaal in zuivere zin. Maar meer nog dan uit de klassieke strip put Driessen uit het idioom van de ouderwetse fotografische zwijmelromannetjes: de flodderige tijdschriften uit de jaren zestig en zeventig met morsige zwart-witfoto’s van geëxalteerde geliefden met verstilde, dramatische gezichtsuitdrukkingen. Soms zet Driessen die oude voorbeelden naar zijn hand. Dan ziet de lezer hem theatraal flemen, jammeren en peinzen.

Het verhaal is snel verteld: Ype kijkt op de eerste pagina naar een leeg vel. Het is, zo meldt zijn engelenkoppie, de perfecte dag om aan zijn boek te beginnen. Dat voornemen wordt gesmoord door een horde andere stemmen die het hem lastig maakt: het is de twijfel uit de titel die Ype vanaf dan achtervolgt.

En dan is er ook nog zijn vriend Nico die dolenthousiast („OMG! OMG! YPIE! OMG!”) olie op het vuur gooit. Hij mag voor zijn werk naar Amerika en heeft geregeld dat Ype mee kan. Maar die durft niet te vliegen en houdt telkens de boot af. Hij krijgt een week van Nico en dat is precies de tijd die het boek duurt. Ypes onzekerheid over alles houdt het verhaal gaande en brengt de lezer toch goed gehumeurd naar het einde. Het boek, zijn bron van grote twijfel, is er uiteindelijk gekomen.