De gouvernantes zijn helemaal terug

Vanuit de Verenigde Staten schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: corona-onderwijs per ‘learning pod’, een oplossing voor de kinderen van de rijken
illustratie Eliane Gerrits

Goed onderwijs ten tijde van een pandemie is een peulenschil. Althans, als je je een ‘learning pod’ kunt veroorloven – een peul waarin een handjevol kinderen, de erwtjes, persoonlijk les krijgen. Deze miniatuur privéschooltjes zijn in Amerika dé grote trend, zeker nu vooral online wordt lesgegeven.

Het idee is simpel. Zet een paar kinderen bij elkaar en huur een privédocent in om hen te onderwijzen. Voor leraren ook een aantrekkelijke optie. In plaats van de onmogelijke opdracht om vanachter een zoomscherm een grote klas bij de les te houden, kun je met een vijftal echte leerlingen aan het werk, en dat in een mooie ruimte of lekker buiten, met de beste hulpmiddelen. Agressieve pods proberen de beste docenten van openbare scholen weg te kapen met dikke salarissen, soms van meer dan een ton. Ook voor de vele universitaire studenten die nu thuiszitten kan dit een aardige bijverdienste zijn.

Het spreekt vanzelf dat deze oplossing voorbehouden is aan de rijken. De kosten kunnen namelijk gauw oplopen tot 100 dollar per uur per kind. In New York City, waar bijna niemand ruim gehuisvest is, moeten ouders dan vaak ook nog tegen hoge kosten een leegstaand muziekschooltje of iets dergelijks huren als klaslokaal. Er zijn zelfs speciaal ontworpen koepelvormige tenten te koop voor de gelukkigen met een tuin.

De grote ongelijkheid in het Amerikaanse onderwijssysteem neemt zo alleen maar toe. De pods zijn namelijk overwegend wit, rijk en gevestigd in dure buitenwijken. De raciale ongelijkheid in het schoolsysteem, waartegen de burgerrechtenbeweging in de jaren zestig zo dapper streed, is weer helemaal terug – wrang genoeg net in de tijd van Black Lives Matter. Maar dit is wat je krijgt als de krachten van ongebreideld kapitalisme botsen met kwetsbare kinderen. De sluipwegen voor vermogende gezinnen veroorzaken extra stress voor de rest van het land. The New York Times had een artikel met de kop Wat gebeurt er als niemand je uitnodigt in hun pandemic pod?

Amerika heeft een lange traditie van thuisonderwijs, juist in vermogende kringen. Velen voorspellen dan ook dat de pods blijven, ook na corona. Het past in de opstand tegen een bemoeizuchtige overheid en de macht van de vakbonden. Friedepiepel, zou ik bijna zeggen.

We zijn dus weer helemaal terug bij af, bij het eenkamerschooltje op de prairie waar de eerste kolonisten les kregen. Alleen heet het nu een microschool en is de lei vervangen door een computer. Misschien is er wel een veel grotere cirkel rond en zijn we helemaal terug bij de gouvernantes die het kroost van de adel onderwezen.

Toch kan deze ervaring ook positieve gevolgen hebben. Waarom niet de pod uitbreiden met meer gezinnen en de kinderen gaan indelen in jaarlagen? Je kunt ook docenten huren die gespecialiseerd zijn in rekenen of geschiedenis of muziek. Misschien zelfs een eigen gebouw? En wie weet, als genoeg mensen meedoen, dit dan met z’n allen financieren, bijvoorbeeld via de belastingen. Ja, een ‘pod’ of ‘peul’ klinkt dan ineens zo kleinschalig en eng behuisd. Waarom noemen we het niet gewoon een ‘school’?

Reacties naar pdejong@ias.edu