Opinie

De gedaanteverwisseling

Claudia de Breij

‘Er was niets dat Gregor S. had kunnen voorbereiden op deze hoeveelheid bloed. Uit zijn eigen lichaam. Waar kwam het vandaan? Uit welke wond, uit welke onvermoede holte stroomde al dit roods? Hoe het te stoppen? Over 2 minuten en 36 seconden zou hij zijn presentatie geven. De directie zat klaar voor zijn pitch. Twee deuren verderop, aan een ronde tafel met een thermoskan koffie, een thermoskan thee en twee kannen water. En hier stond hij. Op het herentoilet. Te hannesen met een onderbroek vol bloed en, oh mijn god! Het zat ook al op de pantalon van zijn kostuum. Doorgelekt. Dit was onmogelijk te verbergen. 1 minuut 56 nog om een bloedvlek te verwijderen, verband te vinden en zichzelf te herpakken. Wat overkwam hem? Waarom?’

Bovenstaand fragment (uit de Kafkaëske roman Nóg een gedaanteverwisseling) beschrijft hoe de hoofdpersoon, Gregor S., op een doodgewone dag, blijkt te zijn veranderd in een vrouw. In deze scène maakt hij zijn eerste menstruatie mee.

Ik moest aan het boek denken toen ik onlangs op de radio hoorde dat een Indiaas cricketteam voortaan een maandverbandmerk als shirtsponsor had. Dat was enorm taboedoorbrekend; Indiase vrouwen schamen zich ervoor en mannen willen er niets van weten. Maandverband is lastig te krijgen, dus vrouwen rommelen op het platteland met doeken en bladeren. Op veel meer plekken in de wereld is dat een groot probleem; in landen als Oeganda krijgen meisjes een leerachterstand omdat ze gedurende minstens een week van de maand onderwijs moeten missen vanwege hun menstruatie. ‘Dan kunnen ze niet naar school want ze hebben geen maandverband maar lappen en zo en daar voelen ze zich dan niet prettig bij?’ informeerde de presentator empatisch. ‘Nou, nee,’ zei de geïnterviewde vrouw, en ik hoorde haar de woorden inslikken die ik hardop tegen de radio riep: ‘NIET PRETTIG BIJ? DAN ZITTEN ZE ONDER HET BLOED, SUFFERD!’ maar de vrouw in kwestie deed wat we altijd doen. We praten niet over menstruatie, want – waarom eigenlijk niet?

Waarom zeg je als vrouw nog liever tegen een mannelijke collega dat je je brak voelt vanwege een kater, dan dat je je ziek voelt vanwege je menstruatie? Waarom weten veel mannen niet dat je zonder tampons of maandverband überhaupt de deur niet uit zou kunnen, in plaats van dat het als een soort comfortabel luxeproduct wordt gezien? Waarom moeten vrouwen betalen voor maandverband, alsof ze menstrueren voor zichzelf en niet in het belang van de mensheid? Sorry hoor, iedere maand een eitje produceren en dat – als het ongebruikt blijft – veilig afvoeren, dat is geen hobby. Dat is voor het voortbestaan van de soort. Net als ejaculeren dat is voor mannen, maar dat is dan nog lekker.

Waarom las ik wél over hoe een jongen begon met masturberen in Zilver van Adriaan van Dis, leerde ik hoe lekker neuken voor mannen is in het oeuvre van Jan Wolkers, maar lazen de jongens op mijn school niets over lichamelijkheid vanuit het perspectief van een vrouw?

Waarom bestaat Nóg een gedaanteverwisseling helemaal niet en heb ik dit boek moeten verzinnen om een punt te maken?