Daar gáán we weer – denkt de afdeling

Druk op de zorg Ziekenhuizen willen niet dat alle zorg weer moet wijken voor corona. Maar personeel is er nog steeds te weinig. „Voor acht diensten heeft onze IC deze week niemand.”

Het aantal coronapatiënten in het ziekenhuis loopt op: zondag waren het er 660. Ilvy Njiokiktjien
Het aantal coronapatiënten in het ziekenhuis loopt op: zondag waren het er 660. Ilvy Njiokiktjien

Daar gáán we weer – dat dacht verpleegkundige Rowan Marijnissen toen ze donderdag na een korte vakantie op de afdeling kwam. „Er waren weer vier corona-patiënten op mijn intensive care. En de vijfde was onderweg. De aparte cohort-afdeling was alweer ingericht.” Komende maand zou ze net met stageplekken beginnen om militaire verpleegkundigen bij te scholen zodat ze tijdens de tweede corona-golf kunnen bijspringen.

Maar de tweede golf is er al. Het aantal coronapatiënten in het ziekenhuis loopt op: zondag waren het er 660, 105 meer dan twee dagen eerder. En deze golf wordt anders voor de ziekenhuizen dan de eerste, zeggen artsen en verpleegkundigen, maar niet per se minder zwaar. Voor hen of voor patiënten.

Ja, er is meer bekend over het Covid-19 virus, over de beste behandeling (zuurstof, bloedverdunners, ontstekingsremmers) en de nodige beschermingsmaatregelen (mondkapjes, handschoenen, brillen, schorten). Maar er is minder geduld. Vele specialistenverenigingen en ziekenhuisdirecties hebben al laten weten dat ze niet wéér 80 procent van de andere patiënten (kanker, diabetes, nier, hart, heup, knie) willen afzeggen om ruimte te maken voor corona-patiënten. En andere patiënten, en hun familie, accepteren ook minder. Zestig procent van het ziekenhuispersoneel zei onlangs vaker te worden afgesnauwd of uitgescholden door bezoek en patiënten die zich niet aan de coronamaatregelen willen houden.

Opvallend is dat de coronapatiënten gemiddeld jonger zijn dan tijdens de eerste golf en vooral op de gewone ziekenhuis-afdelingen (518) liggen. Tot nu toe zijn er niet meer dan 142 op de intensive care beland. Tijdens de eerste golf in het voorjaar waren er voor elke coronapatiënt op de IC maar twee coronapatiënten op een gewone afdeling. Nu is die verhouding ongeveer één op 3.5. De IC’s liepen in Brabant en Limburg tijdens de eerste golf binnen een maand vol. Eind maart moesten vele honderden coronapatiënten, die naar de IC moesten, per ambulance worden vervoerd naar andere ziekenhuizen. Begin april lagen er op het dieptepunt 1.310 coronapatiënten op de IC – veel meer dan de 1.150 IC-bedden die er zijn in het land.

‘Door met andere behandelingen’

Juist op de ‘gewone’ ziekenhuisafdelingen dreigt nu capaciteitsgebrek, zegt Robin Peeters, voorzitter van de Nederlandse Internisten Vereniging. Zondag werden landelijk 17 coronapatiënten verplaatst naar ziekenhuizen buiten de regio van de patiënt; zaterdag negen. Om de last van corona zo geleidelijk mogelijk te verdelen over alle ziekenhuizen. Het gaat hier niet om intensive care-patiënten, maar lichtere gevallen. Naar mate er meer bedden worden bezet door coronapatiënten zullen operaties en andere behandelingen moeten worden afgezegd, aldus Peeters. „Tijdens de eerste golf lag al snel vrijwel alle andere zorg stil. Behalve acute zorg. Dus we hadden veel extra bedden én iedereen in het ziekenhuis sprong bij. Dat is nu echt niet de bedoeling. Andere behandelingen moeten blijven doorgaan.”

Maar als het aantal corona-besmettingen blijft oplopen, zoals nu, dan worden alsnog andere behandelingen uitgesteld, verwacht Peeters. „Je kunt gewoon niet om 3 uur ’s nachts een patiënt op de spoedeisende hulp met corona weigeren.”

Voorlopig vult de ziekenhuiszorg het ene gat met het andere, zegt IC-verpleegkundige Rowan Marijnissen. „We hebben de komende vier dagen alweer voor acht diensten (8 keer 8 uur) niemand. Er wáren al te weinig verpleegkundigen en in zo’n korte tijd hebben we niet opeens veel nieuwe collega’s. Ik werkte in de eerste golf bijvoorbeeld zes dagen per week.”

De zorg voor coronapatiënten is vaak ook zwaarder dan voor andere patiënten, zegt ze. „We lopen in beschermende kleding waardoor ons gezicht amper te zien is. En patiënten zijn vaak angstig. Dus dan komen de diepste emoties eruit. ‘Ik ben volgende maand 50 jaar getrouwd mevrouw. Dat wil ik nog meemaken’. Oooh, en dan moet ik ze geruststellen – dat ze dat wel zullen halen.”

Uit zulke gesprekken, even tien minuten op het bed zitten, – daar haal je je werkgeluk uit, zegt Marijnissen. „Maar daar hadden we in de eerste golf amper tijd voor.” Ze heeft aan alle collega’s die bijsprongen, gevraagd of ze weer terugkomen tijdens de tweede golf, als het nodig is. „Sommigen zeggen: ‘zeker niet’. Anderen juist wel.”

Zij hoopt dat het kabinet „er snel een lockdown op gooit”, om het aantal besmettingen even af te remmen. Maar werken zal zij sowieso. „Dat is ook onze achilleshiel: iedereen rekent erop dat wij verpleegkundigen het toch wel weer doen. Dat doen we ook, maar niet voor de baas, niet voor de maatschappij, maar voor die zieke man of vrouw die voor ons staat.”