Opinie

Coronaverzuim vreet aan het herstel van de economie

Menno Tamminga

De verslonzing wordt duur betaald. Kijk maar om u heen. Her en der beginnen de gele, op perrontegels geplakte pictogrammen met coronaregels in het openbaar vervoer los te laten. De aanplaksels die u en mij oproepen onze plicht te doen. Mondkapje op. Houd afstand.

Kenmerkend voor de verwaarlozing van de openbare ruimte? Nee, nu is het symbolisch voor de manier waarop een deel van Nederland de oproepen van politici en medici negeert om de regels na te leven. Dat is bedreigend voor de volksgezondheid. En voor de economie.

De tweede golf leidt gemakkelijk tot een tweede periode van economische krimp, na de ongeëvenaarde 8,5 procent teruggang in het tweede kwartaal.

Dat de drie ministers in de sociaal-economische driehoek, Koolmees (D66), Hoekstra (CDA) en Wiebes (VVD), zondag meededen met het overleg in het Catshuis en dat premier Rutte (VVD) direct maandagavond al een persconferentie heeft gehouden, is veelzeggend. Koolmees, Hoekstra en Wiebes zijn de architecten van de steunmaatregelen die Nederland economisch overeind houden.

De ‘brandbrief’ die werkgeversclub VNO-NCW zaterdag aan zijn leden richtte, onderstreept de crisisangst: „Alles moet uit de kast” om een nieuwe lockdown te voorkomen.

Het coronavirus is door onoplettendheid, onachtzaamheid en onwijsheid weer massaal onder ons. Het virus legt de zwakke plek bloot in een economie die draait om dienstverlening. Dat is een breed spectrum; van gezondheidszorg tot onderwijs, van openbaar vervoer tot schoonmaak, horeca, toerisme en ordehandhaving.

Lees ook deze reconstructie:Wanhopig probeert minister De Jonge het instortende testbeleid te redden

De zwakke plek van de dienstensector is het ziekteverzuim. Wie positief is getest, moet thuisblijven. Dat geldt ook voor huisgenoten. En wellicht voor anderen met wie diegene in nauw contact is geweest. Het groeiende tekort aan testcapaciteit betekent dat meer mensen thuis wachten op die test. Ze vallen uit op hun werk. Dat heeft vervelende gevolgen voor hun collega’s en hun werkgevers, zeker als ze met roosters en planning werken waarin vervanging niet zomaar te regelen is.

In de eerste coronagolf steeg het ziekteverzuim in de bouw naar 10 procent. Ziekmeldingen dwongen NS tot een nooddienstregeling. Het kan nog ellendiger worden als mensen ondanks hun klachten wel werken. Het gevolg: meer besmettingen. Nog meer mensen die niet werken. Verlies van productie en omzet. Extra economische schade. Een olievlekwerking ontstaat. Scholen sturen leerlingen naar huis omdat docenten ziek zijn. Ouders blijven thuis om dat op te vangen. Ziekenhuizen, thuiszorg en verpleeghuizen krijgen hun roosters steeds lastiger rond. Planbare zorg wordt uitgesteld.

Juist in gezondheidszorg en onderwijs ligt het ziekteverzuim altijd al hoger vanwege werkdruk en onregelmatigheid. In de zorg is ziekteverzuim al jarenlang een groeiend knelpunt. In 2019 steeg het verzuim tot de recordhoogte van 6,2 procent, schreven onderzoekers van EY onlangs in een rapport. Dat betekent dat van elke 1.000 te werken dagen er 62 werden verzuimd door ziekte.

Toen de coronacrisis uitbrak, zag je de verzuimpercentages in de zorg rap oplopen. Herhaling daarvan is niet uitgesloten. Een deel van de verpleegkundigen is ook nog niet hersteld van de stress van maart, april en mei.

Hoeveel mensen zullen zich, intern en extern aanmelden als vervangers nu ze gezien hebben dat een deel van de samenleving de gedragsregels heeft genegeerd? Meer besmettingen en stijgend ziekteverzuim vreten aan het economisch herstel, nog los van de nieuwe kabinetsmaatregelen.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.