Amper 48 uur na zijn aanstelling moest de stadsdichter alweer weg

Ontslag stadsdichter De nieuwe Haarlemse stadsdichter Darryl Danchelo Osenga werd vrijdag uit zijn functie ontheven nadat hij in opspraak kwam door oude uitspraken en liedteksten. Volgens Osenga is er ‘karaktermoord’ op hem gepleegd.

Darryl Danchelo Osenga tijdens een anti-Zwarte Piet-demonstratie in Amsterdam.
Darryl Danchelo Osenga tijdens een anti-Zwarte Piet-demonstratie in Amsterdam. Foto Maarten Brante

De nieuwe stadsdichter zou „Haarlem – héél Haarlem – poëtisch op de kaart zetten”. Met die woorden werd de benoeming van spoken word-artiest, rapper, dichter en, tot voor kort in elk geval, fanatiek antiracismeactivist Darryl Danchelo Osenga (33) vorige week woensdag aangekondigd door het gemeentebestuur van de provinciehoofdstad.

De begeleidende woorden kwamen van een „onafhankelijke benoemingscommissie” van poëzie-experts en Haarlem-kenners, die Osenga (artiestennaam Insayno, kort voor In Nasty Situations All You Need: Optimism) uit een lijst van vijftig kandidaten hadden voorgedragen voor de in lokale kunstkringen prominente job. En ze waren een duidelijke verwijzing naar zijn achtergrond. Osenga is half-Caribisch, half-Nederlands, in Haarlem-Schalkwijk opgegroeid, en maakt zich al jaren sterk voor gelijke behandeling van mensen van kleur. Als activist sprak hij zich uit tegen onder andere racisme en Zwarte Piet. Met hem als stadsdichter kon Haarlem een „breed en nieuw publiek aanspreken”.

‘Domme schapen’

Direct na de bekendmaking ontstond, zowel in binnen- als buitenlandse media, ophef over uitspraken en daden van Osenga uit het soms recente verleden. Zo was hij in 2016 veroordeeld voor opruiing tijdens rellen in de Haagse Schilderswijk na de dood van Mitch Henriquez.

En in 2012 had hij zich in een rapnummer snoeihard uitgelaten over de omgang van Nederland met zijn slavernijverleden. Nederlanders zouden volgens hem „alleen maar” over de oorlog willen praten, om hun eigen wandaden te „verstoppen”, de Holocaust was „slechts een cover-up voor domme schapen”.

Het waren weliswaar deels bekende en oudere feiten, maar oppositiepartij VVD greep ze vrijdag aan om het college van GroenLinks, PvdA, CDA en D66 in een in te lassen raadsvergadering „ter verantwoording” te roepen. Het CIDI kwam met een vlijmscherpe verklaring: Osenga „bagatelliseerde” de Holocaust en zijn opmerkingen over „domme schapen” waren ronduit „antisemitisch”. Ook de organisator van het Haarlemse bevrijdingsfestival zei vragen te hebben bij de „bijzondere” benoeming van Osenga tot stadsdichter, die traditiegetrouw een prominent optreden krijgt op het oudste en grootste bevrijdingsfestival van Nederland.

Amper 48 uur later was Osenga geen stadsdichter meer. De gemeente liet vrijdagavond een verklaring uitgaan waarin stond: „De discussie rond zijn persoon en standpunten maken volgens het college een geloofwaardige invulling van het stadsdichterschap onmogelijk.”

Lees ook: Vervolging forceren in naam van de rechtsstaat

Onder de bus

Wat is hier gebeurd? Is het gemeentebestuur achteraf gezien te lichtzinnig omgesprongen met de benoeming? Of is Osenga onder de bus gegooid omdat de pr-crisis te groot werd? Osenga zelf zegt op zijn Facebook-pagina dat socialemediaberichten uit het verleden waarvan hij al lang afstand had gedaan door „rechts Nederland” zijn gebruikt om „karaktermoord” te plegen. Rechtse sites als GeenStijl en ThePostOnline zouden die oude berichten gretig oprakelen. „Je moet voor de rest van je leven boeten en bloeden. Je mag niet groeien, je mag niet ontwikkelen. Kapot moet je zodra je je uitspreekt tegen racisme in Nederland. We zien dit aan de lopende band. Quinsy Gario, Sylvana Simons, Akwasi, Jerry, Mitchell etc.”

Burgemeester Jos Wienen (CDA) maakte in elk geval een opmerkelijke draai. Op donderdag, een dag nadat de ophef was uitgebroken, had hij Osenga nog publiekelijk verdedigd. Ondanks diens Holocaust-uitspraak kon de nieuwe stadsdichter wat hem betreft gewoon aanblijven, zei hij tegen lokale media. Die uitspraak was natuurlijk „onacceptabel”, maar Osenga had de burgemeester die middag persoonlijk verzekerd dat hij zich inmiddels realiseerde dat die opmerkingen „fout” waren en dat hij daar „oprecht spijt” van had. Daarmee was voor Wienen de kous af. Iedereen verdiende „een tweede kans”.

Maar de dag erna trok hij die tweede kans alweer in. De reden, volgens Wienen in een telefonische reactie: in de loop van die dag had hij nóg meer, andere omstreden uitlatingen van Osenga op sociale media zien voorbijkomen, en toen hij kon voor zijn gevoel Osenga niet langer steunen. „Het waren er echt veel, over een reeks van jaren, tot zeer recent. Die nieuwe uitlatingen ondermijnden de geloofwaardigheid van zijn eerdere spijtbetuiging.”

Volgens Wienen ging het onder meer om meer extreme uitspraken over de holocaust, over „joden” in het algemeen en over tegenstanders „door hun kop schieten”. Op internet circuleerden afgelopen dagen inderdaad screenshots van andere heftig ogende socialemediaberichten van Osenga. Uit 2013 bijvoorbeeld, nadat nieuws naar buiten was gekomen over een proefverlof van Volkert van der Graaf. Osenga zegt daarin dat hij hoopt dat Geert Wilders diens „nieuwe slachtoffer” wordt. Ook is er een post uit 2015 waarin Osenga claimt dat de aanslag op het Bataclan-theater in Parijs een false flag-operatie is: een incident dat niet werkelijk zou hebben plaatsgevonden, maar geënsceneerd was door politici om bepaalde heimelijke doelen te bereiken. En er is een bericht waarin hij tegen de rechtse opiniemaker Yernaz Ramautarsing zegt: „Een kogel door jouw kankerkop is een remedie.”

Bagger

Osenga wil desgevraagd geen reactie geven op de ‘draai’ van de burgemeester. Via Facebook zegt hij wel dat hij al „jaren geleden” afstand heeft genomen van zijn „complottheorie” over de aanslag op het Bataclan-theater in Parijs, en dat de post waarin hij het had over het „door de kop schieten” van criticus Ramautarsing gezien moet worden binnen de „context” van de discussie die destijds tussen hem en Ramautarsing werd gevoerd. Die context zou door zijn tegenstanders bewust worden weggelaten om hem weg te zetten als radicaal. „Als je alle context weglaat is het inderdaad bagger”, erkent Osenga overigens. Hij zou de bewuste post wel „meteen” weer hebben weggehaald, maar er was toen al een screenshot van gemaakt.

Uit zijn Facebook-verklaring blijkt in elk geval dat Osenga de affaire ziet als bevestiging dat de strijd die hij eerder voerde nog lang niet klaar is. „Want laten we eerlijk wezen. Als ik me nooit had uitgesproken tegen Zwarte Piet of racisme, dan was er geen haan die had gekraaid dat ik stadsdichter was geweest en jaren geleden wat stomme dingen postte. De meesten van jullie wisten niet eens dat er stadsdichters bestonden.”

Correctie (27 september 2020): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Osenga is geboren in Schalkwijk, maar hij is geboren in Amsterdam. Dat is nu aangepast. Ook stond er per abuis dat FVD een raadsvergadering wilde inlassen. Dat is gecorrigeerd.