Rutte noemde ‘lockdown’ niet, maar alles wijst er op dat er veel strengere maatregelen komen

Coronamaatregelen Het gaat niet de goede kant op met het coronavirus. De cijfers op het dashboard dat het kabinet waarschuwt schieten omhoog. Premier Rutte maakte vrijdag duidelijk dat de urgentie duidelijk is en dat er overlegd wordt over maatregelen.

Terrassen met spatschermen in de stad Groningen. De veiligheidsregio Groningen is sinds vrijdag een van de zogenoemde ‘zorgelijke regios’.
Terrassen met spatschermen in de stad Groningen. De veiligheidsregio Groningen is sinds vrijdag een van de zogenoemde ‘zorgelijke regios’. Foto Remko de Waal/ANP

Premier Mark Rutte (VVD) wilde in zijn persconferentie vrijdagmiddag het woord ‘lockdown’ niet in de mond nemen. Toch lijkt zo goed als zeker dat de maatregelen waar het kabinet volgende week mee komt veel verder zullen gaan dan de cafés een uur eerder sluiten. Rutte keek ernstig en noemde het snel toenemende aantal positief geteste mensen en ziekenhuisopnames „zorgelijk”.

Zondag komen de premier, de vicepremier en hun naaste adviseurs in de coronacrisis voor het eerst sinds eind mei weer bij elkaar voor informeel overleg over het snel toenemende aantal positieve testen. Het kabinet rekent maandag op een advies van het Outbreak Management Team voor Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, waar de situatie volgens Rutte het zorgelijkst is. „We zien het daar zodanig oplopen dat het tot grote bezorgdheid leidt, en dan moeten we ingrijpen”, zei Rutte.

In het weekend al worden de maatregelen die eerder alleen voor de Randstad golden, zoals een vervroegde sluitingstijd in de horeca, uitgebreid naar acht andere veiligheidsregio’s. Op vragen naar de komende maatregelen – moest dat niet veel sneller? – zei Rutte steeds dat die vooral „zorgvuldig” genomen moesten worden.

Reproductiegetal virus stijgt

Op het coronadashboard van de Rijksoverheid zijn de afgelopen week bijna alle getallen over het virus boven de ‘signaalwaarden’ uitgekomen. De waarschuwing die daar te lezen valt: dan kan de gezondheidszorg „snel overbelast raken”.

Het reproductiegetal R, dat staat voor hoeveel mensen een besmet persoon gemiddeld aansteekt, ligt al geruime tijd boven de 1. Dat betekent dat de epidemie groeit. Op 4 september, de laatste betrouwbare berekening van het RIVM, lag de R al op 1,3.

Het aantal positief geteste mensen per 100.000 inwoners ligt sinds 14 september boven de 7, de signaalwaarde, en is nu meer dan dubbel zo hoog (16).

Het aantal IC-opnames wordt gevaarlijk hoog als dat er meer dan 30 in 3 dagen zijn en dat is sinds maandag zo. Vrijdag lag het aantal op 31 en door een vertraging in de rapportage zal dat getal in werkelijkheid nog wat hoger liggen.

Alleen het aantal ziekenhuisopnames is nog niet door de signaalwaarde van 120 in 3 dagen heen, maar ook daar nadert de gevarenzone snel. In 3 dagen werden 93 mensen opgenomen. Begin september waren dat er nog zo’n 6.

Sinds vorige week gelden in de Randstad verscherpte sluitingstijden voor de horeca. Elke week wordt in overleg tussen veiligheidsregio’s, de GGD’s, het RIVM en het Rijk besloten in welk ‘risiconiveau’ een regio valt. Het risiconiveau in regio’s rond onder meer Den Bosch, Eindhoven, Nijmegen en Groningen is nu verhoogd naar ‘zorgelijk’. Dan moeten de lichten in de horeca om 00.00 uur ’s nachts aan, om 01.00 uur moet alles dicht. Bijeenkomsten van meer dan vijftig personen zijn verboden.

Het duurt even voordat het effect meetbaar is: doorgaans is na een dag of tien pas in de cijfers te zien of een maatregel succesvol is, omdat het altijd even duurt voordat iemand die besmet is daadwerkelijk ziek wordt. Deze keer kan het nog wat langer duren, omdat de nieuwe sluitingstijd in de Randstad afgelopen zondag inging. Het ligt voor de hand dat maatregelen in de horeca op de stapavonden in het weekend het grootste effect hebben. Het kabinet wil voor Amsterdam, Rotterdam en Den Haag niet meer wachten of de vervroegde sluitingstijd gewerkt heeft.

Roep om maatregelen groeit

Maar ook de roep om landelijke maatregelen neemt toe. In het hele land groeit het aantal positieve testen, blijkt ook uit het dashboard. Van de 25 veiligheidsregio’s waren er vrijdag 21 die boven de signaalwaarde van 7 positieve testen per 100.000 inwoners uitkomen. Ook in gebieden die de eerste golf relatief rustig doorstonden, zoals Groningen en Drenthe, gaat het nu niet goed. Het aantal besmettingen groeit niet langer alleen onder jongeren maar eveneens onder andere leeftijdsgroepen. „Het virus is aanwezig in heel Nederland”, concludeerde Jaap van Dissel van het RIVM afgelopen week al in de Tweede Kamer. Over de maatregelen zei hij: „De afspraak is: regionaal als het kan en nationaal als het moet.”

Lees ook: Cijfers zijn ‘zorgelijk’, uitbraken nu ook in andere regio’s en niet alleen onder jongeren

De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb wil met het kabinet in gesprek over „doorstappen naar landelijke maatregelen”, zei hij tegen RTV Rijnmond. Ook Sjaak de Gouw, directeur Publieke Gezondheid van de landelijke GGD-organisatie, pleitte vrijdag op Radio 1 voor landelijke afstemming om een „waterbedeffect”, zoals feestjes die zich naar een andere regio verplaatsen, te voorkomen. GroenLinks vraagt zich in Kamervragen af vanaf welke „streefwaarde” het kabinet overgaat op landelijke maatregelen.

Rutte zei in zijn persconferentie dat er al landelijke maatregelen zíjn, zoals afstand houden en je handen goed wassen.

M.m.v. Petra de Koning