Foto: Olivier Middendorp

‘Gevaarlijk? Natúúrlijk ga ik, dit is mijn werk’

NRC bestaat 50 jaar en stelde voor die gelegenheid een foto-expositie samen met zeven bijzondere series van NRC-fotografen. Olivier Middendorp fotografeerde Nederland in coronatijd: “Hoe belangrijker de situatie, hoe zwaarwegender je rol als fotojournalist.”

Nee, benadrukt hij, hij wil het heus niet romantiseren. En nee, we moeten ook vooral niet de indruk krijgen dat hij vindt dat het nou zo’n positieve, optimistische periode was. Maar man, het was wel een spánnende en inspirerende tijd. Zeker voor een fotojournalist.

Op 27 februari maakte toenmalig minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) op televisie bekend dat in Nederland de eerste coronapatiënt was opgenomen in een ziekenhuis. Het aantal besmettingen en patiënten steeg daarna in een rap en verontrustend tempo. De maatregelen die werden genomen om het coronavirus in te dammen volgden elkaar met onwerkelijke snelheid op. Nederland ging in gedeeltelijke lockdown, we gingen mondkapjes dragen, wasten eindeloos onze handen en deden ons best om afstand te houden.

In deze nieuwe werkelijkheid werd fotojournalist Olivier Middendorp (37) er door de fotoredactie van NRC op uit gestuurd om beelden te maken bij het nieuws. ‘Er schijnt gehamsterd te worden in de winkels, kijk eens of je dat kunt fotograferen.’ ‘Een stil Schiphol – hoe ziet dat eruit?’ Daarnaast mocht hij één dag in de week besteden aan het documenteren van deze unieke periode in de geschiedenis. „Een eervolle, vrije rol. Heel fijn ook in een tijd dat andere commerciële opdrachten tijdelijk wegvielen.”

Op momenten dat het er echt toe doet, wil je er staan

Olivier Middendorpfotograaf

Middendorp reed naar Schiphol, waar de vliegtuigen van KLM geparkeerd stonden op de Aalsmeerbaan. Hij ging naar de Dam, waar de duiven het plein hadden overgenomen. Hij bezocht plekken waar het normaal krioelt van de mensen: „Op Koningsdag was ik op een muisstil Museumplein. Tijdens Dodenherdenking fotografeerde ik die paar mensen die op het Rokin stonden; de Dam zelf was afgezet. Als fotograaf wil je dat contrast laten zien, die rust en die stilte die er ineens was. Het was zo’n uitzonderlijke tijd. Alles was anders, raar. Ik voelde een enorme alertheid en tegelijkertijd een enorme haast. Snel door naar het volgende, zoveel mogelijk vastleggen, niet te lang blijven hangen op één plek. Misschien is er om de hoek, of die daarna, nog iets spannenders, bijzonderders, mooiers te zien. Alles had een hoge nieuwswaarde.”

Omdat de journalistiek meteen werd aangemerkt als vitaal beroep, kon Middendorp zich, de coronaregels in acht nemend, vrij door Nederland bewegen. „We weten allemaal dat een onafhankelijke journalistiek van groot belang is in een democratie. Dat staat zo geschreven. Maar om dat nu zo in de praktijk bevestigd te zien is wel heel fijn. We doen ertoe, ons werk is belangrijk en we krijgen de ruimte dat werk zo goed mogelijk uit te voeren.”

„In het begin was er nog zo veel onzekerheid. Stel dat ik naar een ziekenhuis word gestuurd voor een reportage, ga ik dan? Is dat gevaarlijk? Het zijn overwegingen waar je normaal nooit mee te maken hebt. Die innerlijke dialoog heeft denk ik nog geen minuut geduurd. Natúúrlijk ga ik. Dit is mijn werk. Mijn vak. Hoe belangrijker en invloedrijker de situatie, hoe zwaarwegender je rol als fotojournalist. Op dit soort momenten, dat het er echt toe doet, wil je er staan.”

Haarlem, 12 maart 2020. Albert Heijn aan de Westergracht in Haarlem. Nederlanders gingen in het begin van de coronaperiode flink hamsteren. Met name wc-papier en pasta werden ruim ingeslagen.Foto Olivier Middendorp

Schiphol, 19 maart 2020. Rust op Schiphol in verband met corona.Foto Olivier Middendorp

Schiphol, 30 maart 2020. Vliegtuigen van KLM staat geparkeerd op de Aalsmeerbaan. De vogel op de voorgrond kan ongestoord zijn gang gaan.Foto Olivier Middendorp

Haarlem, 26 maart 2020. Wachtenden bij een filiaal van ABN Amro.Foto Olivier Middendorp

Amsterdam, 26 maart 2020. Inwoners van Amsterdam proberen de anderhalvemeterregel in acht te nemen.Foto Olivier Middendorp

Amsterdam, 26 maart 2020. Voetballen in een stille Amsterdamse Kalverstraat, waar het normaal gesproken krioelt van de winkelende mensen.Foto Olivier Middendorp

Amsterdam, 30 maart 2020. In een stil Amsterdam nemen duiven de Dam over.Foto Olivier Middendorp

Amsterdam, 30 maart 2020. Mensen zwaaien naar hun familie die binnen zit bij verpleeghuis De Open Hof in de Amsterdamse Watergraafsmeer. De bewoners mogen in verband met corona geen bezoek ontvangen.Foto Olivier Middendorp

Nederland, Ankeveen, 4 april 2020. Op (k)raamvisite bij de pasgeboren Fonz, zoon van Charlotte en Tim in Ankeveen. Door de coronamaatregelen mag de visite niet naar binnen maar blijven ze buiten en bewonderen ze de baby via het raam.Foto Olivier Middendorp

Overveen, 12 april 2020. Mevrouw Stubenitsky-van Eyck uit Overveen (op het balkon) wordt honderd jaar en dat wordt in besloten kring, met familie en buren, op gepaste afstand gevierd.Foto Olivier Middendorp

Den Haag, 17 april 2020. Mantelzorger Annelou Ypeij praat door plexiglas met haar man, die ze bijna vijf weken niet had gezien. Hij werd verpleegd in verpleeghuis Mariahoeve in Den Haag. Foto Olivier Middendorp

Den Haag, 17 april 2020. Mantelzorger Annelou Ypeij op bezoek bij haar man in verpleeghuis Mariahoeve in Den Haag. In verband met corona is er een speciale bezoekplek mogelijk gemaakt door een plastic scherm vast te maken aan een hekwerk.Foto Olivier Middendorp

Nieuw-Vennep, 29 april 2020. Bewoners van een zorgcentrum kunnen contact hebben met hun vrienden en familie in de ‘quarantainer’; een omgebouwde container waarin in het midden een plastic schot is aangebracht. De bewoner kan via een microfoon en een paar boxen met het bezoek praten. Foto Olivier Middendorp

Amsterdam, 27 april 2020. Op het Museumplein in Amsterdam, normaal gesproken op Koningsdag een van de drukste plekken van Nederland, is het die dag nagenoeg stil.Foto Olivier Middendorp

Amsterdam, 4 mei 2020. Tijdens de Dodenherdenking in Amsterdam was de Dam nagenoeg leeg en werden alle toegangswegen afgezet. Op het Rokin kwam toch een aantal mensen samen – op gepaste afstand. Foto Olivier Middendorp

Purmerend, 6 juni 2020. Speelparadijs Monkeytown is weer geopend – met coronamaatregelen.Foto Olivier Middendorp