Bij abortus plofte ineens een ‘maar’ op tafel bij De Vooravond

Zap Aardig van talkshow De Vooravond is dat presentatoren Ekiz en Klamer niet bang zijn elkaar naar opinies te vragen. Maar door welke tijdmachine waren we in een gesprek beland waarin ‘baas in eigen buik’ als een ‘extreem’ standpunt werd geduid?

Renze Klamer en Fidan Ekiz, presentatoren van De Vooravond.
Renze Klamer en Fidan Ekiz, presentatoren van De Vooravond. Beeld BNNVARA

Eigenlijk wilde ik een stukje schrijven over hoe De vooravond (BNNVARA) zich heel snel een natuurlijke plaats in de programmering heeft verworven. Dat dankt de frisse en vrolijke talkshow onder meer aan de ontspannen sfeer en de goede chemie tussen de presentatoren Renze Klamer en Fidan Ekiz, die elkaar de ruimte en hun persoonlijke eigenaardigheden gunnen.

Zo was er woensdag een mooie ode aan Rotterdam, waarbij een geroerde en ontroerende Lee Towers het nummer Ik mis de stad van toen zong, dat Gerard Cox ooit schreef naar aanleiding van de verhalen van Towers’ vader. „Hoe heette je vader?” vroeg Klamer slim, waardoor ik mij het hele lied lang een voorstelling maakte van het bestaan van de oude Krijn Huijzer, terwijl op de achtergrond luchtfoto’s van het bombardement in 1940 te zien waren.

Zo’n stukje wilde ik schrijven. Toen kwam de donderdaguitzending. Te gast was Rebecca Gomperts, die wegens haar werk voor de organisatie Women on Waves door Time was opgenomen in de lijst met 100 invloedrijkste personen. Na wat inleidende oppervlakkigheden kwam Klamer met een kruising tussen een monoloog en een vraag. Nadat hij lippendienst had bewezen aan het ‘belangrijke’ recht op abortus, plofte er een ‘maar’ op tafel. Die behelsde dat hij het zo jammer vond dat het gesprek over abortus altijd „in het extreme” werd gevoerd: aan de ene kant abortus als „feest van de progressiviteit, baas in eigen buik” en aan de andere kant „mensen die foetussen door de brievenbus duwen”. Ekiz kwam daar later overheen met „die feestelijke stemming eromheen”.

Abortus als feestje? Dacht De vooravond dat de Women on waves een partyboot is die wegens geluidsoverlast werd geweerd uit de haven van Dublin? Dat de vrouwen in polonaise over de trappen van de klinieken stampen? Die feestelijke stemming bestaat niet. De veronderstelling van feestelijkheid rondom abortus getuigt van grote respectloosheid ten opzichte van de vrouwen om wie het gaat.

Door welke tijdmachine waren we in een gesprek beland waarin ‘baas in eigen buik’ als een ‘extreem’ standpunt werd geduid? Ekiz zag abortus als een gevolg van een falend systeem. „Het gaat meer om de situatie waarin je leeft, dan dat het de schuld is van zo’n kind, dat daar dan voor gestraft moet worden.” Zonder de details van een maatschappelijke discussie van vier decennia geleden over te doen: een foetus is geen kind en de gestraften in dit verhaal zijn de vrouwen die de zelfbeschikking over het eigen lichaam wordt ontzegd. (Die zin eindigt met een punt. Sorry voor het extremisme.)

Het staat Klamer en Ekiz vrij om welke opvatting dan ook over abortus te hebben – persoonlijk vind ik een van de aardige elementen van hun programma dat ze niet bang zijn elkaar naar opinies te vragen. Maar het benoemen van ‘twee extremen’ waar er hooguit eentje is, is een retorische truc. Wat hier gebeurde was het ter discussie stellen van het recht op abortus zonder dat openlijk te doen. Ik wil best geloven dat dat niet de bedoeling was van Klamer en Ekiz, maar je mag van een presentatieduo meer gevoel voor de betekenis van de eigen woorden verlangen.

Gomperts doorstond het allemaal kalm. Ze gaf zelfs geen krimp toen een andere gast, filmregisseur Martin Koolhoven, van haar eiste dat ze zou zeggen tot hoeveel weken volgens haar een abortus mogelijk moest zijn; een nieuwe poging om een menselijke kwestie tot een opvattinkje te reduceren.

De vooravond eindigde met een geslaagde geschiedenisles van het lerarenpanel dat regelmatig in het programma optreedt. Ik weet nog wel een onderwerp voor een volgende gelegenheid.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.