Recensie

Recensie Vormgeving

In Rotterdam staat een zilveren bloempot vol kunst

Depot Boijmans Rotterdam Het nieuwe depot van museum Boijmans Van Beuningen is radicaal anders: het staat niet op een bedrijventerrein maar midden in de stad. En iedereen mag er naar binnen.

Het Depot Boijmans Van Beuningen dat ononderbroken de omliggende stad laat zien.
Het Depot Boijmans Van Beuningen dat ononderbroken de omliggende stad laat zien. Ossip van Duivenbode

Al een jaar voor de officiële opening in de herfst van 2021 heeft het Depot Boijmans Van Beuningen een bijnaam gekregen van de Rotterdammers. De (bloem)pot wordt het door het Rotterdamse bureau MVRDV ontworpen en nog niet voltooide gebouwd genoemd. De komende drie dagen zal het tijdens zijn – uitverkochte – ‘Zilveren Opening’ door 7.500 bezoekers worden bezocht.

Sjarel Ex, de directeur van Boijmans Van Beuningen en vele jaren geleden de initiatiefnemer van het complex, heeft het depot „een nieuwe typologie” genoemd. Dit is geen overdrijving: zowel in functie als in vorm is het een radicale breuk met gebruikelijke museumdepots. Gewoonlijk zijn dit grotendeels gesloten, zakelijke dozen tussen andere anonieme dozen op bedrijventerreinen of in verre buitenwijken, waar publiek niet welkom is. Soms, zoals bij het nieuwe depot van het Stedelijk Museum van Amsterdam uit 2009, wordt om veiligheidsredenen zelfs de exacte locatie niet bekendgemaakt.

Maar het nieuwe depot van Boijmans staat midden in het Museumpark, naast het oude museumgebouw dat sinds ruim een jaar is gesloten wegens een verbouwing die naar verwachting een jaar of tien gaat duren.

Het depot met op 35 meter hoogte een kruisvormig paviljoen dat onder meer een restaurant zal herbergen. Ossip van Duivenbode

Van onder tot boven is het depot bekleed met in totaal 1.664 dubbelzijdig gebogen spiegelende panelen. Dit blijkt een geweldige vondst: terwijl met spiegelglas beklede rechthoekige dozen voor kijkers vanaf de grond vooral de lucht weerspiegelen, laat deze geheel ronde, uitkragende gevel de omliggende stad prachtig ononderbroken zien en zegt zo dat dit gebouw deel uitmaakt van de stad. Dit laatste moet letterlijk worden opgevat: dit wordt het eerste museumdepot ter wereld dat publiek toegankelijk is.

Corona volente kunnen over ruim een jaar de jaarlijks minimaal verwachte 100.000 bezoekers met of zonder gids dwalen langs de 151.000 objecten die het depot herbergt. Ook kunnen ze naar het gratis toegankelijke dak op 35 meter hoogte waar een groot kruisvormig paviljoen onder meer een restaurant zal herbergen.

Het paviljoen wordt nu al omringd door een tuin waar in april al vijfenzeventig grote berken zijn geplant die de ongewoon langdurige voorjaarsdroogte opvallend goed hebben doorstaan. Van de bomen die op de begane grond moeten komen is nog geen spoor te bekennen. Evenmin als van het lichtkunstwerk van de Zwitserse kunstenaar Pipilotti Rist dat daar moet komen. Maar die toevoegingen kunnen het gebouw alleen nog maar beter maken dan het nu al is.

Lees ook: Bouw depot Boijmans Van Beuningen mag doorgaan

Panopticum

Architect Winy Maas van MVRDV heeft het interieur van Depot Boijmans Van Beuningen al een panopticum genoemd. Dit blijkt een beetje overdreven: binnen is het komvormige gebouw beslist geen omgekeerde koepelgevangenis waar de bezoeker vanuit één punt zicht heeft op alle ruimtes waar de kunstwerken gevangen zitten. Eerder doet het interieur met zijn naar verschillende kanten opschietende trappen boven elkaar denken aan de beroemde 18de-eeuwse Carceri-prenten van Piranesi, die overigens opvallend veel architecten de laatste jaren hebben geïnspireerd als ze een monumentaal trappenhuis wilden ontwerpen.

Toch is de vergelijking met een panopticum niet helemaal uit de lucht gegrepen. Het rechthoekige atrium met bovenlicht waarin kruislings gehangen de trappen zes verdiepingen met elkaar verbinden, vormt het hart van het depot. Rondom het atrium bevindt zich op elke etage een publieke ruimte die op bijna elke verdieping in verbinding staat met andere ruimtes voor bezoekers, zoals voor film en verschillende galeries. Op de vijfde verdieping wordt bijna de helft van het vloeroppervlak bestemd voor Stichting de Verre Bergen, een van de financiers van het depot. Zo biedt Depot Boijmans Van Beuningen straks ook ruimte aan een extra Rotterdams museum.