‘Overheidswebsites slecht toegankelijk voor blinden en slechtzienden’

Digimonitor Veel overheidswebsites zijn „slordig gemaakt” en voldoen niet aan de sinds woensdag geldende regels voor toegankelijkheid voor mensen met een beperking.
Een toetsenbord met braillebalk, die digitale teksten leesbaar kan maken voor blinden die braille lezen.
Een toetsenbord met braillebalk, die digitale teksten leesbaar kan maken voor blinden die braille lezen. Foto Zlikovec/Getty Images

Slechts een heel klein deel van de Nederlandse overheidswebsites is aantoonbaar goed toegankelijk voor mensen met een beperking zoals blindheid of slechtziendheid. Dat blijkt woensdag uit een rapportage van twee onderzoekers die de zogeheten toegankelijkheidsverklaringen van zo’n tweeduizend overheidssites bekeken. Zeventig websites voldeden aan alle eisen.

Sinds deze woensdag zijn overheidswebsites wettelijk verplicht een toegankelijkheidsverklaring te publiceren. Daarin moet worden opgenomen in hoeverre een site aan de toegankelijkheidseisen voldoet, en moet verantwoording worden afgelegd over welke problemen er nog zijn en wanneer deze opgelost worden. Die maatregel werd in 2018 aangekondigd, maar wordt nog lang niet altijd nageleefd.

Onderzoekers Ron Beenen en Jules Ernst hebben onderzocht hoeveel verklaringen er inmiddels binnen zijn en wat de status is van de toegankelijkheid van die websites waarover verantwoording is afgelegd. Zij concluderen dat er voor zo’n tweeduizend van de ruim zevenduizend Nederlandse overheidswebsites nu een verklaring beschikbaar is.

Volgens de onderzoekers voldoet slechts 1 procent van de overheidssites aan alle voorwaarden, heeft 72 procent geen verklaring openbaar gemaakt en zit de rest van de websites in een tussenfase waarin bijvoorbeeld de problemen zijn geïdentificeerd en er al dan niet stappen zijn aangekondigd om de toegankelijkheid te verbeteren.

Aangifte voor blinden niet mogelijk

De onderzoekers hebben van een aantal websites ook zelf de functionaliteit onderzocht. Daarbij ontdekten ze dat het op politie.nl „nagenoeg onmogelijk” is om online aangifte te doen voor iemand die niet kan zien. De politie heeft hierover geen toegankelijkheidsverklaring opgesteld. „Je kunt als je blind bent niet zelfstandig aangifte doen”, zegt Beenen. „En het feit dat het niet op orde is en daar geen verklaring over is, betekent dat er in die organisatie iets structureel onderbelicht is.”

Een ander voorbeeld dat de onderzoekers noemen is de website coronatest.nl. Voor die website zijn vijftien toegankelijkheidsproblemen vastgesteld. Er is al wel een plan opgesteld om de website te repareren, dat uitgevoerd moet gaan worden voor 1 januari 2021. Gezien de gezondheidssituatie die nu speelt, is dat wel laat, stelt Beenen. „Vooral bij nieuwbouw zou toegankelijkheid de standaard moeten zijn.”

Blinden en slechtzienden kunnen gebruik maken van spraaksoftware of een braillebalk om websites te ‘lezen’. Om te zorgen dat deze software goed werkt, moet de broncode van een website op de juiste manier zijn opgesteld. Maar veel websites zijn „wat slordig gemaakt”, zegt onderzoeker Ron Beenen. Toegankelijkheid zit hem in de bouwstructuur van een website, en het gaat er dus niet om of een site een eigen spraak- of voorleesknop heeft. Voor ‘ziende’ gebruikers zijn de rommelige html-codes geen probleem, omdat het er uiterlijk goed uitziet.