Feyenoord City krijgt nog wat tijd

Beslissende fase Met noodgrepen zit het stadionplan van Feyenoord nu in de laatste fase. De club staat onder druk, maar stelt zelf ook harde eisen.

De bouwlocatie van het nieuwe Feyenoord-stadion, deels in de Nieuwe Maas, maakt het een duur en complex project, Feyenoord City omvat ook de bouw van 3.700 woningen en winkels plus horeca.
De bouwlocatie van het nieuwe Feyenoord-stadion, deels in de Nieuwe Maas, maakt het een duur en complex project, Feyenoord City omvat ook de bouw van 3.700 woningen en winkels plus horeca. Artist impression OMA/LOLA

Met moeite is Feyenoord City over de drempel naar de laatste, beslissende fase getild. Over een klein jaar moet duidelijk zijn of het project levensvatbaar is. Krijgt de voetbalclub een nieuw stadion aan de Maas voor 444 miljoen euro? Of klapt het grootste gebiedsontwikkelingsproject van het Rotterdamse college – een half jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022?

Na lange discussie met de gemeente sprak de club vorige week steun uit voor Feyenoord City, een nieuw stadion met daaromheen grootschalige gebiedsontwikkeling (3.700 woningen, winkels en horeca). Formeel ging het alleen om de stap van definitief naar technisch ontwerp. De onderliggende vraag was: is er na twee jaar vertraging nog vertrouwen om door te gaan?

‘Geen cent meer’

Donderdag wordt het stadionproject en de financiering weer besproken in het stadhuis. De gemeenteraad heeft vaker gezegd ‘geen cent’ meer dan 40 miljoen aan aandelen in het nieuwe stadion te willen investeren. Maar de geruchten bleven dat de gemeente heimelijk en indirect méér investeert dan is afgesproken. „Dat is echter niet het geval”, schrijft het college woensdag in een raadsbrief die de twijfel moet wegnemen.

De brief leest als een overzicht van creatieve, financiële noodgrepen om Feyenoord City overeind te houden. De club en het stadionbedrijf hebben – zeker met corona – geen geld om het technisch ontwerp te betalen. Het stadion krijgt daarom onder meer een „overbruggingskrediet” van 4 miljoen euro van Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas.

Coronacrisis

Die stichting is van het consortium van Heijmans Vastgoed, Provast en Syntrus Achmea die de grond rond het stadion ontwikkelen. Om te helpen tijdens de coronacrisis heeft de gemeente op haar beurt voor 1,35 miljoen euro aan opdrachten van die stichting overgenomen, zoals grond-, bodem- en milieuonderzoeken, die later verrekend worden.

Na raadsvragen werd deze maand ook duidelijk dat de gemeente 21 miljoen euro aan bouwkosten heeft overgeheveld. Een spoorviaduct, dat aanvankelijk voor rekening van het stadion zou komen, wordt nu met rijksgeld betaald. Die rijksbijdrage voor de gemeente van 46 miljoen euro is eigenlijk bedoeld voor de bouw van betaalbare woningen. Maar de gemeente gebruikt daarvan 21 miljoen euro om het spoorviaduct te bouwen – want dat moet woningbouw rond het stadion stimuleren.

Lees ook: Zo ziet ‘Plan B’ voor de Kuip er uit

Het toont hoe lastig het is om, zeker in de coronacrisis, het nieuwe stadion te realiseren. De kale bouwkosten (365 miljoen euro) zijn vooral zo hoog omdat het op een complexe, dure locatie is gepland: deels ín de Nieuwe Maas met een ‘dam’ ervoor om aanvaringen met schepen te voorkomen. Met zo’n icoon aan de skyline, naast een toekomstige brug of tunnel, wil de gemeente Rotterdam-Zuid een flinke boost geven.

Feyenoord-directeur Mark Koevermans heeft er nog vertrouwen in, zei hij vorige week. In 2014 legde het renovatieplan Red de Kuip het af tegen een nieuwbouwplan van BAM, dat het ook niet haalde. Met Feyenoord City is in 2017 de keuze voor nieuwbouw voortgezet en daar is sindsdien hard aan gewerkt. Koevermans ziet het daarom als zijn plicht om met dit stadionplan tot het uiterste te gaan. Maar als het plan straks niet haalbaar blijkt, of niet het beste is voor Feyenoord, zal de club ‘nee’ zeggen, zei hij.

De druk op de club en het stadion om door te gaan was groot. Wethouder Arjan van Gils (D66) bromde in het AD Rotterdams Dagblad dat het gebied ook wel zonder nieuw stadion ontwikkeld zou worden. Terwijl het college voorheen altijd beweerde dat er geen alternatief was voor de ontwikkeling van dit kale stuk Rotterdam-Zuid. Door zich voortijdig terug te trekken, zou Feyenoord de gemeente geschoffeerd hebben.

Tegelijkertijd heeft Feyenoord ook nog geen ‘ja’ gezegd, benadrukte Koevermans. Officieel krijgt Feyenoord straks een variabele speel- en prestatievergoeding van 25 miljoen euro per jaar van het nieuwe stadion. Om door te gaan, zou Feyenoord achter de schermen een harde garantie voor 28 tot 30 miljoen euro hebben geëist van de gemeente, zeggen bronnen. Uiteindelijk wil de club naar een vergoeding van 40 tot 50 miljoen euro om structureel in de top-3 te spelen.

Verder wilde de club dat de bouwkosten niet stijgen, de financiering rondkomt en dat het technisch ontwerp de club nú niets mocht kosten.

Spelersbudget

Een ‘ja of nee’ zal straks niet alleen van de businesscase afhangen, benadrukte Koevermans zelf. Het totale spelersbudget komt niet alleen uit het stadion, maar bijvoorbeeld ook uit Europees wedstrijdgeld, transfers, merchandise en televisierechten. De komende maanden hoopt de club ook beter zicht te krijgen op de langetermijneffecten van de coronacrisis. Als de bouwkosten en de rente dalen is dat gunstig voor het plan, en andersom natuurlijk niet.

De grote vraag is of het lukt genoeg financiering aan te trekken. Er gaan geruchten dat Feyenoord City pas de helft van het eigen en vreemd vermogen binnen zou hebben. In de laatste voortgangsrapportage staat dat de financiering „op schema” ligt – met zo’n twee jaar vertraging dan.

Fuik

De vrees van critici is dat Feyenoord met het technisch ontwerp verder in een fuik zwemt. Als het bestemmingsplan voor Feyenoord City door de raad wordt aangenomen en juni volgend jaar onherroepelijk wordt, verliest de Kuip formeel zijn stadionfunctie. Feyenoord gaat nooit verloren, maar het zet extra druk op het besluitvormingsproces.

In de raad, die uiteindelijk moet besluiten over de gemeentelijke bijdrage, heeft Feyenoord City in ieder geval de steun van de coalitie (23 van de 45 raadszetels). Maar met name coalitiepartij PvdA spreekt al langer zorgen uit en oppositiepartij Leefbaar Rotterdam (11 zetels) heeft inmiddels een „unheimisch gevoel”. Een krappe raadsmeerderheid zou mager zijn voor het grootste stadsontwikkelingsproject van Rotterdam.