De Boer kon Oranje niet weigeren

Bondscoach Nederlands elftal Frank de Boer (50) gold als de onvermijdelijke opvolger van Ronald Koeman bij Oranje. Hij zal zijn controledrang moeten loslaten.

Frank de Boer in 2008 als assistent-coach bij het Nederlands elftal, met Dirk Kuijt en bondscoach Bert van Marwijk (rechts).
Frank de Boer in 2008 als assistent-coach bij het Nederlands elftal, met Dirk Kuijt en bondscoach Bert van Marwijk (rechts). Foto Ed Oudenaarden/Hollandse Hoogte

Uiteindelijk werd het dus gewoon Frank de Boer. Een normale vijftigjarige vent uit het Noord-Hollandse Grootebroek, van wie je na drie ontslagen op rij wist dat hij het bondscoachschap niet zou weigeren.

Woensdagavond maakte de voetbalbond KNVB bekend dat de voormalige speler en trainer van Ajax met onmiddellijke ingang is aangesteld als bondscoach van het Nederlands elftal. Tot en met in elk geval het WK in Qatar, eind 2022. Woensdag 7 oktober zit De Boer voor het eerst op de bank bij Oranje, tijdens de oefenwedstrijd tegen Mexico, gevolgd door de duels in de Nations League tegen Italië en Bosnië-Herzegovina.

De Boer gold als de onvermijdelijke kandidaat, zoals zijn naar FC Barcelona vertrokken voorganger Ronald Koeman dat begin 2018 ook was. Evenals Koeman was De Boer op het juiste moment beschikbaar, in een tijdsgewricht waarin potentiële concurrenten dat niet zijn (Peter Bosz), van hun pensioen genieten (Louis van Gaal) of geen zin meer hebben om in de schijnwerpers te staan (Frank Rijkaard).

Net als Koeman kan De Boer bogen op een succesvolle spelerscarrière, met werkgevers als Ajax en FC Barcelona en 112 interlands, na Wesley Sneijder (134) en Edwin van der Sar (130) het meest in de historie van Oranje. Als trainer kent hij de laatste jaren minder fortuin. Bij het Italiaanse Internazionale, in 2016 zijn eerste buitenlandse club, stond hij 85 dagen aan het roer, bij Crystal Palace een jaar later slechts 77. Terwijl hij aangesteld was voor de ‘lange termijn’ stond hij bij de Engelse club buiten nog voor hij al zijn collega’s bij naam kende. Bij het Amerikaanse Atlanta United duurde het anderhalf jaar voordat hij in juli 2020 werd ontslagen.

Soms saai, maar effectief

Wat De Boer bij die clubs niet voor elkaar kreeg, lukte hem bij Ajax wel: een gedegen, herkenbare speelstijl introduceren, met succes. Ietwat saai, soms, maar wel effectief. Hij won vier landstitels in zijn eerste vier seizoenen als coach. Dat hij door een gelijkspel in zijn laatste seizoen in Amsterdam het kampioenschap verspeeld zag worden, uit bij De Graafschap, was een smetje op het cv van Ajax’ succescoach van deze eeuw.

Onlogisch is de keuze van de KNVB voor De Boer niet. Vreemder daarentegen is het proces dat eraan voorafging. Want hoeveelste keus is De Boer nou precies? En heeft de KNVB werkelijk een paar telefoontjes naar gekleurde trainers gepleegd om te kunnen zeggen: we hebben het geprobeerd?

Dat is wel het geval volgens Ruud Gullit. De ex-international zat dinsdag aan tafel bij de RTL 4-talkshow Jinek als lid van de commissie-Mijnals, die racisme in het voetbal bestrijdt. Gullit zei dat het een wel erg doorzichtige zet van de KNVB was om Frank Rijkaard voor het bondscoachschap te polsen, omdat de bond had kunnen weten dat hij daar geen trek in heeft. „Een schijnbeweging, daar trapt niemand meer in’’, zei Gullit. „Het is ook niet slim, je kweekt argwaan als KNVB.”

Volgens Gullit reageerde de KNVB niet op adviezen van de deze zomer ingestelde commissie-Mijnals, die had voorgesteld met meerdere kandidaten te gaan praten. Gullit vertelde aan Eva Jinek ook over een orkest dat kandidaten voor de positie van eerste violist achter een gordijn liet auditeren. Mede daardoor viel de keuze op een vrouw. Waarmee Gullit wilde zeggen: volg niet de geijkte paden.

KNVB-directeur betaald voetbal Eric Gudde erkende eerder deze maand in NRC dat de voetbalbond diverser moet worden, maar zei ook dat de KNVB net een oceaanstomer is die je niet binnen een paar dagen kunt draaien. Oftewel, de beste kandidaat zou bondscoach worden.

Nu is het dus Frank de Boer die als bondscoach het boegbeeld van de KNVB wordt, nadat Henk ten Cate nooit een serieuze kandidaat zou zijn geweest, Louis van Gaal ontkent te zijn benaderd en Bayer Leverkusen-coach Peter Bosz het gevoel had dat de KNVB hem niet echt wilde, omdat aan hem alleen zou zijn gevraagd of hij beschikbaar was. Antwoord: nee.

Lees ook: Rustige baan, relatief laag salaris – als bondscoach ‘piek’ je een paar keer per seizoen

Met De Boer haalt de KNVB een bezield vakman in huis, maar ook een trainer die soms te veel zichzelf was bij de clubs waar hij mislukte. Die zendingsdrang, van een Nederlandse trainer die anderen wat kwam leren, viel verkeerd op het moment dat zijn elftallen geen punt pakten. Crystal Palace scoorde niet eens in de vier competitieduels die De Boer bij de club in de Premier League op de bank zat, nog altijd een record in de hoogste Engelse competitie. Sterker: nog nooit was het gebeurd dat een trainer op straat stond nog voor het eerste doelpunt van zijn ploeg.

Dat De Boer bij Palace op de training de ene vrije trap na de andere binnenkrulde, viel ook niet lekker bij zijn spelers. Hij stak hen als het ware de ogen uit, fit en hongerig als hij als veertiger nog was. Dat doet hij dus niet meer, zei De Boer in 2019 als coach van Atlanta United.

Interessant wordt of De Boer bij Oranje met bijzondere spelers kan omgaan, sterren als bijvoorbeeld aanvoerder Virgil van Dijk en aanvaller Memphis Depay. Hij houdt van jonge, kneedbare spelers, die nog doen wat hij zegt. Bij Ajax kon hij bijvoorbeeld moeizaam overweg met de eigenzinnige spits Mounir El Hamdaoui, die beter had kunnen gedijen bij een schouderklopje dan de norse blik waar De Boer hem op trakteerde. Zelfde verhaal met Theo Janssen: die bleef voor De Boer altijd een iets te zware middenvelder in plaats van een unieke voetballer met een fluwelen trap.

Als Frank de Boer de selectie van dit Nederlands elftal voor zich wil winnen, zal hij zijn controledrang nu en dan moeten loslaten.