Opvallend volwassen films van Lichting 2020

Afstudeerfilms Filmacademie 2020 Dit jaar studeren 76 studenten af aan de Filmacademie. Hun werk heeft onderwerpen als rouwverwerking, zelfmoord en prestatiedruk. Fictiefilms hebben aan kwaliteit gewonnen.

‘Waarom bleef je niet voor mij?’ van Milou Gevers
‘Waarom bleef je niet voor mij?’ van Milou Gevers

Toen medio maart 2020 de strenge coronamaatregelen van kracht werden, hadden de dit jaar drie maanden later dan gebruikelijk afstuderende studenten van de Nederlandse Filmacademie hun opnames vrijwel helemaal afgerond. Wel moest de postproductie (montage, kleurcorrectie, muziek en verdere afwerking) door de lockdown via Zoomconferenties.

De films van Lichting 2020 – in totaal studeren 76 studenten af – zijn opvallend volwassen, met onderwerpen als rouwverwerking, zelfmoord en prestatiedruk (de fictiefilms Harmonia en Donnie Mountain). In voorgaande jaren staken de documentaires ver boven de fictiefilms uit, dit jaar is het kwaliteitsverschil minder geprononceerd.

Deepfake Therapy (Roshan Nejal) volgt een rouwverwerkingsexperiment waarin nabestaanden via zogenaamde deepfake-technologie gesprekken voeren met hun gestorven dierbaren. Een acteur of actrice is de stem van de overledene, zijn of haar mond wordt via software op beelden geplakt van de dode dierbaren. De nabestaanden weten dat de beelden gemanipuleerd zijn, toch gaan ze graag de virtuele ontmoeting aan („hé liefie”). Deels uit nieuwsgierigheid of om therapeutische redenen. Een weduwe noemt het experiment „een mindfuck” maar vindt het toch heel bijzonder. Een ander droogt haar tranen en glimlacht „de echte Rick was leuker”.

Waterval van tranen

Waarom bleef je niet voor mij? is zo mogelijk nog aangrijpender. De moeder van maakster Milou Gevers pleegde zelfmoord toen Gevers een tiener was, maar vrijwel niemand durfde daar met haar over te praten. De vragen die zij toen niet kreeg, stelt zij aan een aantal jonge kinderen van wie een van de ouders zich het leven benam. Stop-motion animatiesequenties waarin Gevers’ alter ego door het ‘boze bos’ wandelt, langs de ‘waterval van tranen’ en het ‘nest van herinneringen’, geven haar film wat lucht. Alle kinderen zijn bang dat hun overblijvende vader of moeder ook uit het leven stapt, hebben angst dat zij ooit hetzelfde zullen doen en lijden onder schuldgevoelens. Door hun ervaringen te delen zijn ze nu niet meer alleen. Deze kinderen hebben iets vreselijks meegemaakt maar zitten niet bij de pakken neer.

‘God was here’ van Raluca Lupascu

Dat doet schaapsherder Lucian wel in de documentaire God was Here! (Raluca Lupascu). Zijn broer is op zijn hoofd geslagen en kan daardoor niet meer praten. Lucian hoopt op een wonder. Zijn lot wordt via fraaie landschapsshots verbonden met een andere herder, Petrache Lupu, aan wie 85 jaar geleden God verscheen in het Roemeense dorpje Maglavit. Waarom wel een wonder voor Petrache maar niet voor hem, vraagt de van zijn geloof gevallen Lucian zich wanhopig af.

De fictiefilm Demi (Rachel van Bruggen, naar een scenario van Lasse Feijen en Van Bruggen) is een sfeervol portret van de zwangere Demi. Om aan haar overbezorgde ouders te ontsnappen, vlucht ze op haar brommertje naar Antwerpen. Haar korte verblijf in de stad levert belangrijke (zelf)inzichten op, waarna ze gesterkt weer verder kan.

‘Blauwe maandag’ van Gregory Samson

Het indringende Blauwe Maandag (regie Gregory Samson, scenario Jessie Tiemeijer) kan bogen op sterke rollen van Egbert-Jan Weeber en Katrien van Beurden als echtpaar dat moet leren omgaan met de dood van hun zoontje bij een ongeluk. Daarbij speelde vader Ben een rol die hij pas laat erkent – dit hartverscheurende moment van catharsis laat zien dat Weeber een uitstekend acteur is.

De presentatie van de eindexamenfilms gebeurt deels online (zie filmacademie.nl), deels in de Amsterdamse bioscoop Euroscoop (9 en 10 oktober). Alle afstudeerfilms worden 24 oktober uitgezonden op NPO 3: vijf fictie- en vijf documentairefilms plus een via ‘motion capture’ gerealiseerde korte animatiefilm.