Cijfers zijn ‘zorgelijk’, uitbraken nu ook in andere regio’s en niet alleen onder jongeren

Coronacijfers Het aantal besmettingen in Nederland loopt stevig op. Jaap van Dissel van het RIVM wijt dat aan de inzakkende discipline rond de ‘basisregels’. Het ov wordt drukker en mensen werken minder thuis.

Een medewerker van de GGD neemt in Rotterdam een coronatest af, afgelopen donderdag. Veel coronatestlocaties zijn overbelast.
Een medewerker van de GGD neemt in Rotterdam een coronatest af, afgelopen donderdag. Veel coronatestlocaties zijn overbelast. Foto Pieter Stam de Jonge/ANP

Het coronavirus verspreidt zich langzaam maar zeker over heel Nederland. De afgelopen weken waren het met name grote steden waar de besmettingen toenamen, en dan met name onder jongeren. Nu lekken de uitbraken ook naar andere regio’s en leeftijdsgroepen, blijkt uit cijfers van het RIVM.

Het aantal besmettingen loopt dan ook stevig op. Het RIVM meldt in de wekelijkse rapportage 13.471 personen die positief testten op Covid-19, een stijging van 63 procent ten opzichte van vorige week, terwijl er juist minder werd getest. Ook het aantal ziekenhuisopnames groeit: 152 meldingen kreeg het RIVM deze week binnen, dat waren er 92 in de week ervoor.

Recordaantal positieve tests

De afgelopen week werd vrijwel dagelijks een recordaantal positieve tests gemeld. Het aantal positieve tests ligt nu dus hoger dan in dit voorjaar, maar er wordt ook veel meer getest. Elke dag krijgen nu ruim 2.000 mensen te horen dat ze positief zijn getest. Het aantal besmettelijke personen is grofweg vergelijkbaar met dat van de eerste week in maart, berekende het RIVM. Er zijn op dit moment zo rond de 100.000 besmettelijke personen, al is er een flinke foutmarge: het zouden er ook 40.000 meer of minder kunnen zijn. Ter vergelijking: eind maart lag het aantal besmettelijke personen ruim boven de 200.000. Nu loopt het aantal besmettingen minder hard op, maar de groei is stevig: half juli waren er nog maar een paar duizend besmettelijke personen.

Lees ook: Kabinet: dit is de gevreesde tweede golf

Volgens Jaap van Dissel van het RIVM zit Nederland momenteel dan ook in een tweede golf. Hij had het dinsdag in de Tweede Kamer over een „kantelpunt” en zijn de cijfers „zorgelijk” en reden om in te grijpen. Van Dissel stelt dat het Outbreak Management Team, een groep experts die het kabinet adviseren over het beleid, „een mandje van maatregelen” heeft opgesteld waaruit regionale overheden kunnen kiezen om uitbraken in te dammen. Specifieke maatregelen noemde hij daarbij niet.

Verpleeghuizen

De groei wordt nog altijd gevoed door het aantal besmettingen onder jongeren: 44 procent van de personen die afgelopen week positief werd getest is onder de 30. Maar onder andere leeftijdsgroepen groeit het percentage positieve tests inmiddels even hard als onder twintigers. Het RIVM meldde bijvoorbeeld fors meer besmettingen in verpleeghuizen. Afgelopen week werden daar op meerdere dagen 50 besmettingen vastgesteld, in de weken ervoor kwam dat aantal vaak niet boven de 20 uit.

Ook verplaatst de epidemie zich naar het oosten van het land. De uitbraken begonnen in juli met name in de Randstad. Eind augustus lag het reproductiegetal R, dat staat voor het aantal mensen dat een besmet persoon gemiddeld aansteekt, in de westelijke helft van Nederland boven de 1. Dat betekent dat de epidemie er op dat moment groeide. In de twee weken daarna steeg in het hele land de R boven de 1, blijkt uit een kaartje dat Van Dissel toonde. Behalve in de Randstad is de R met name hoog in Groningen en delen van Gelderland en Noord-Brabant. Dat komt door brandhaarden in studentensteden, maar ook door uitbraken in kleinere plaatsen, zoals Eersel of Haaksbergen.

Effect thuiswerken ‘helemaal weg’

Van Dissel wijt de oplopende besmettingen aan de inzakkende discipline van mensen om zich te houden aan de „basisregels” zoals afstand houden, handen wassen en thuiswerken. Hij haalt onder meer het Google Mobility Report aan, een onderzoek naar het reisgedrag van mensen. Daaruit blijkt dat het aantal mensen dat met het openbaar vervoer reist na een daling tijdens de ‘intelligente lockdown’ inmiddels weer naar „normale waarden” terugkeert. Ook wat thuiswerken betreft is het effect van de lockdownmaatregelen „weer helemaal weg”. Afgelopen week was ongeveer 11 procent van de herleidbare positieve tests terug te voeren op een besmetting op de werkplek. In de weken ervoor lag dat percentage rond de 9 procent. Van Dissel hamert op communicatie vanuit de overheid om het belang van de basisregels, zoals het thuiswerken, te benadrukken.