Reddingsschip Sea Watch 4 aan de ketting in Italië

Migranten Voor de vijfde keer in vijf maanden tijd is een reddingsschip voor migranten op de Middellandse Zee vastgelegd in een Italiaanse haven. Hulporganisaties zeggen dat het een politieke truc is.

Geredde migranten op de Sea Watch 4. Het schip ligt nu aan de ketting in de Italiaanse stad Palermo.
Geredde migranten op de Sea Watch 4. Het schip ligt nu aan de ketting in de Italiaanse stad Palermo. Foto Thomas Lohnes/AFP

De Sea Watch 4, een schip dat migranten aan boord neemt die op de Middellandse Zee in de problemen komen, is in de haven van de Italiaanse stad Palermo aan de ketting gelegd. Op vrijdag verordonneerde de Italiaanse autoriteiten dat het schip na inspectie tot nader order vastligt.

De reden om niet meer te mogen vertrekken, is een lijst van 22 gebreken die de Italiaanse inspectie heeft vastgesteld. „Daar zitten fysieke dingen tussen, die we kunnen aanpassen. Maar ook administratieve zaken, waarvan we sommige zaken niet kúnnen veranderen”, zegt Ellen van der Velden, operationeel manager van de huidige reddingsmissie op de Sea Watch 4, namens Artsen zonder Grenzen. „Zo zegt de Italiaanse inspectie dat we ons in Duitsland onder een andere categorie zouden moeten registreren. Maar die categorie bestaat helemaal niet in het Duitse registratiesysteem.”

Artsen zonder Grenzen, de organisatie die op het schip samenwerkt met de Duitse stichting Sea Watch, vermoedt dat het een manier is van de Italiaanse autoriteiten om reddingsoperaties onmogelijk te maken. In een reactie noemt de organisatie de beslissing „misbruik van maritieme wetgeving” waardoor een „rookgordijn wordt opgeworpen voor de politieke beslissing om reddingsschepen ervan te weerhouden om levens te redden op de Middellandse Zee”.

Vijfde keer in vijf maanden

Het is de vijfde keer in vijf maanden dat een reddingsschip voor migranten op de Middellandse Zee het werken onmogelijk wordt gemaakt door de Italiaanse autoriteiten. De meeste schepen liggen nog steeds vast.

„Wij willen aan alle regels voldoen”, zegt Van der Velden, die vanuit Amsterdam in nauw contact staat met het schip. „Maar dit gebeurde eerder met andere reddingsschepen, vanwege zogenaamde overtredingen. Het gevolg is dat er nauwelijks nog reddingsacties plaatsvinden op zee en er mensen blijven verdrinken.”

De Sea Watch 4 lag sinds 2 september voor anker vlak buiten de haven van Palermo. Daar gingen 354 migranten van boord die het schip onderweg had opgenomen. Vanwege een verplichte quarantaine bleef het schip vervolgens twee weken liggen. Hoewel vijftien van de geredde migranten positief werden getest op Covid-19, is uit twee tests gebleken dat niemand van de crew van Sea Watch met het virus is besmet.

„We wilden doorvaren naar Spanje om daar te bevoorraden”, zegt Van der Velden. Dat werd geweigerd. In plaats daarvan moest de Sea Watch de haven van Palermo binnenvaren om het schip te ontsmetten, zodat Italiaanse inspecteurs aan boord konden. „Ieder land heeft het recht om inspecties uit te voeren op schepen die in hun havens liggen”, zegt operationeel manager Van der Velden. „Maar ze zijn het niet verplicht.”

Chemische brandwonden

De Sea Watch 4 vertrok op 15 augustus vanuit de Spaanse haven Burriana (bij Valencia). Het nam 354 mensen aan boord, onder wie 98 alleenstaande minderjarigen. Veel van de geredde mensen moesten aan boord worden behandeld vanwege chemische brandwonden: wanneer benzine en zeewater met elkaar vermengd raken, veroorzaakt dat een chemische reactie op de huid. Eén tiener had dusdanige brandwonden dat hij vroegtijdig medisch geëvacueerd werd terwijl de Sea Watch 4 nog op zee was.

Nabij Libië schoot de Sea Watch 4 ook de Louise Michel te hulp, een reddingsschip onder Duitse vlag dat werd gefinancierd door de Britse kunstenaar Banksy. Dat schip kwam in de problemen, omdat het zoveel mensen uit zee viste dat het uit koers raakte. Na herhaalde oproepen om een haven binnen te varen, kon het schip terecht in Palermo. De Louise Michel kon uiteindelijk wel doorvaren naar Spanje.

Veiligheidsrisico’s

Vorig jaar deed ook Nederland pogingen om een ander schip van Sea Watch niet meer te laten uitvaren. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) liet de Sea Watch 3 aan de ketting leggen „vanwege de acute veiligheidsrisico’s”. Dat leidde in politiek Den Haag tot debat: Tweede Kamerleden van linkse partijen betwistten of die maatregel wel proportioneel was. Uiteindelijk besloot de Sea Watch 3 door te varen onder Duitse vlag.

De laatste maanden neemt het aantal mensen dat probeert de Middellandse Zee over te steken opnieuw toe. Dit weekend nam het Duitse schip de Alan Kurdi nog 133 migranten aan boord. Het aantal getelde doden en vermisten in 2020 staat op 592. Momenteel is er geen enkel reddingsschip van een ngo actief in de wateren waar de meeste migranten op bootjes in de problemen komen.