Leidse psycholoog schond inderdaad gedragsregels

Wetenschappelijke beroepsethiek De Leidse universiteit concludeerde terecht dat Lorenza Colzato ethische en professionele regels schond, zegt het LOWI.

De Universiteit Leiden heeft het ontslag van Lorenza Colzato definitief gemaakt.
De Universiteit Leiden heeft het ontslag van Lorenza Colzato definitief gemaakt. Foto GinoPress B.V.

De Leidse cognitief psycholoog Lorenza Colzato heeft inderdaad de regels van wetenschappelijke zorgvuldigheid geschonden. Dat is het eindoordeel van het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI). Colzato was in februari bij het LOWI in beroep gegaan tegen een scherp veroordelend rapport over haar functioneren, opgesteld door de commissie wetenschappelijke integriteit (CWI) van de Universiteit Leiden. Daarin kwam naar voren dat zij het niet nauw nam met regels voor auteurschap, data manipuleerde, subsidie had aangevraagd op basis van onjuiste gegevens, geen tegenspraak duldde van haar medewerkers en niet zorgvuldig ethische toestemming had verkregen voor bloedafname bij proefpersonen. Die misstanden zijn inderdaad begaan en zijn onverkwikkelijk, concludeert het LOWI in een eindrapport. De Universiteit Leiden heeft daarop vorige maand het voorlopige ontslag van Colzato definitief gemaakt.

Weglakken

Tegelijk is het oordeel van het LOWI ook niet mals over de werkwijze van de universitaire integriteitscommissie. Die heeft volgens het LOWI te weinig hoor en wederhoor toegepast, in het nadeel van Colzato. Bovendien was het rapport van het CWI dat in november 2019 verscheen ondanks het weglakken van de namen onvoldoende geanonimiseerd, aldus het LOWI, waardoor journalisten en anderen haar naam al snel konden herleiden uit de genoemde wetenschappelijke publicaties. De universiteit had tot aan de totstandkoming van een definitief oordeel geheimhouding moeten bewaren. Deze ‘onzorgvuldigheden’ in de procedure hebben de conclusie dat Colzato de wetenschappelijke normen heeft geschonden echter niet verzwakt.

Alleen het verwijt dat Colzato in strijd handelde met de goede wetenschappelijke methode omdat zij te snel werkte en de ethische commissie van de opleiding Psychologie overstelpte met 78 onderzoeksvoorstellen in krap twee jaar tijd verklaarde het LOWI ongegrond. Alle overige punten waarop het CWI wetenschappelijke onzorgvuldigheid constateerde, blijven overeind.

Het eindrapport over de zaak-Colzato dateert al van eind juli, maar werd – volgens de regels van het LOWI – pas drie weken na het definitieve oordeel van het universiteitsbestuur openbaar gemaakt. Universiteitsblad Mare meldde het vorige week als eerste. Zowel Colzato als het universiteitsbestuur wilden tegenover Mare niet verder inhoudelijk op de zaak ingaan. Colzato werkt al meer dan een jaar niet meer in Leiden. Ze is nu als onderzoeker verbonden aan Technische Universiteit in Dresden.

Open eindjes

Toch zijn er na dit definitieve rapport nog open eindjes. Colzato zou nog juridisch vervolgd kunnen worden wegens het overtreden van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen wegens het niet aanvragen van medisch-ethische goedkeuring voor bloedafname. Ook kunnen subsidieverstrekkers, waaronder NWO, haar nog aansprakelijk stellen voor het op valse gronden verwerven van een beurs. In ieder geval twee artikelen van Colzato zullen wegens „het weglaten van een deel van de gegevens” moeten worden teruggetrokken. Dat is nog niet gebeurd.