Recensie

Recensie Muziek

Een aangrijpend en spetterend vierde (Un)Heard Festival

Entartete Musik Het (Un)Heard Music Festival in Den Haag was gewijd aan muziek uit het interbellum: „De leukste periode uit de muziekgeschiedenis.”

Het vierde '(Un)Heard Music Festival' in Den Haag was gewijd aan muziek uit het interbellum.
Het vierde '(Un)Heard Music Festival' in Den Haag was gewijd aan muziek uit het interbellum. Foto De Schaapjesfabriek

Voor de vierde keer organiseerde het Matangi Quartet het (Un)heard Music Festival, voor muziek die onterecht te weinig gehoord wordt. Het thema was ‘Entartete Musik’, muziek die door de nazi’s in de ban werd gedaan. Oorspronkelijk zou het festival begin mei plaatsvinden, vandaar de link met 75 jaar bevrijding.

lees ook: ‘Ik ben zelf mijn grootste geestverwant’

In afgeslankte vorm vond het festival afgelopen weekend alsnog doorgang. De jaarlijkse ‘Unheard Marathon’ was teruggebracht tot een overzichtelijk concert van vijf kwartier, maar bood nog altijd een fantasievol programma met enkele onbekende stukken.

Voormalig solohoboïst van het Concertgebouworkest Werner Herbers, die zich al decennia intensief bezighoudt met entartete Musik, brak in een onderhoudende lezing een lans voor avontuurlijk luisteren én spelen. Volgens Herbers was het interbellum niets minder dan „de leukste periode van de muziekgeschiedenis”. Overigens waren indertijd niet alle concertgangers daarvan op de hoogte: George Antheil moest zijn revolver op de piano leggen om een rumoerig publiek stil te krijgen.

Zo ver hoefde het Matangi Quartet niet te gaan om de circa zestig aanwezigen in Korzo te boeien. Het naoorlogse Vierde strijkkwartet (1947) van de Tsjech Emil Frantisek Burian bleek een indringend stuk, Sjostakovitsj-achtig rauw in het derde deel en met een prachtig elegisch slot. Melodische inventiviteit etaleerde Burian ook in zijn Suite Américaine (1926), met veel schwung uitgevoerd door ensemble Insomnio. Blikvanger was de klaaglijke strohviool (met hoorn in plaats van klankkast), maar minstens zo opvallend was het ontbreken van een bas: Burians originele muziek dartelde rond die afwezigheid.

Spetterende uitvoering

Erg bijzonder waren de 10 Themen van Erwin Schulhoff, ooit ontdekt en uitgegeven door Herbers. De bijbehorende litho’s van Otto Griebel én de handgeschreven partituren, steeds hooguit een bladzijde lang, werden geprojecteerd. Het bleken geweldige kleinodiën voor piano, overtuigend tot leven gewekt door Hanna Shybayeva.

Het klapstuk van de avond was Antheils A jazz symphony, in de ensemblebewerking uit 1955. Een sterk uitgebreid Insomnio, met onder meer klarinettist Ivar Berix van Calefax, gaf een spetterende uitvoering, waarin pianiste Laura Sandee een glansrol vervulde.

Op het grensvlak van klassiek en jazz, maar geenszins ‘entartet’, bewoog zich ook het openingsconcert, waarin de Matangi’s samenwerkten met trompettist Eric Vloeimans en componist en toetsenman Martin Fondse. Ze speelden delen uit hun met een Edison bekroonde programma Testimoni uit 2011, dat virtuoos tussen kwinkslag en weemoed bewoog.

Het eindigde met de aangrijpende animatiefilm Lex van Udo Prinsen, met muziek van Vloeimans en Fondse, gebaseerd op het verhaal van Lex van Weren, die als trompettist Auschwitz overleefde.