Recensie

Recensie Theater

Van Manens watervlugge ‘Solo’ is een verademing

Dans Milena Sidorova brengt als een van de weinige jongere choreografen wat lucht en pit in de voorstelling Dancing Apart Together van Het Nationale Ballet. Haar Reset flitst van ouderwetse bewegingsvrijheid.

L’autre coté van Sedrig Verwoert. Dincing Apart Together
L’autre coté van Sedrig Verwoert.

Dincing Apart Together

Foto Hans Gerritsen

Sommige dingen veranderen nooit, en dat is goed en geruststellend. Neem De Stervende Zwaan. Zinnebeeld van de klassieke dans, die iedere voorstelling tot leven wordt gewekt door een danseres, om na een paar minuten in schoonheid te sterven. Passend en symbolisch dus dat het eerste live programma dat Het Nationale Ballet in coronatijd presenteert, begint met deze korte solo van Mikhail Fokine.

Anna Ol als De Stervende Zwaan. Foto Hans Gerritsen

Daarna volgen in sneltreinvaart en zonder pauze (sommige coronaveranderingen zijn verbeteringen) elf korte choreografieën, deels nieuw, deels bestaand, met veel bijdragen van relatief jonge choreografen. Opvallend en, juist na deze periode waarin allerlei creatieve, alternatieve benaderingen zijn beproefd, ook teleurstellend, is de grote overeenkomst in stijl: van de brede waaier aan mogelijkheden die het hedendaagse ballet biedt, wordt door de meesten maar een fractie benut. Hun bewegingstaal met nadruk op hoge benen, overstrekte armen en behaagzuchtig golvende torso’s is een verre echo van het idioom van William Forsythe, maar zonder diens nieuwsgierigheid en vindingrijkheid. Wel verbindt David Dawson, een ervaren Forsythe-erfgenaam, in het duet On the Nature of Daylight met groot gemak de lange lijnen tot één vloeiende stroom, eindigend in een verlossende kus.

‘Where will you be’

Gelukkige uitzondering onder de jongere choreografen is Milena Sidorova. Zij brengt wat pit in de avond, met hand-, arm- en beendetails die brutaal flitsen, wapperen, uitschieten, scharen. In Reset draait ze de klok (ja, een cirkeldans) even terug naar het ‘oude normaal’, met alle bewegingsvrijheid van dien. Ook L’autre coté van Sedrig Verwoert onderscheidt zich, misschien niet zozeer door een eigenzinnige dansstijl of doortimmerde dramaturgie, maar vooral door het gevoel van spanning en urgentie dat ontstaat dankzij het activistische gedicht Where will you be.

Melancholie overheerst in de stukken. Annabelle Lopez Ochoa (Quasicrystal) en Ted Brandsen (Frolicsome Finale) blazen met meer ritme al wat lucht in die sfeer. Hans van Manen breekt resoluut door die waas van weemoed met Solo. En wát een verademing is zijn watervlugge solo voor drie mannen, met Edo Wijnen als blikvanger. Ook na ruim twintig jaar nog altijd heer-lijk.

L’autre coté van Sedrig Verwoert met Sebia Plantefève en Daniel Silva.

Dincing Apart Together

Foto Hans Gerritsen

En ook het nog oudere Live (1979), als separaat programma uitgevoerd, blijft een onverwoestbaar ballet. De mogelijkheden van live videoprojectie werden destijds door Van Manen meteen optimaal benut, met enorme close-ups en live opnamen van buiten de zaal. Maia Makhateli heeft niet het innerlijke drama of het ongenaakbare mysterie van haar grote voorgangsters Coleen Davis en Igone de Jongh en lijkt meer een Parijse coquette. Het stuk heeft nu een compleet verjongde cast, met Mathieu Gremillet die (met een moderne, voor het eerst snoerloze camera) oercameraman Henk van Dijk vervangt – waarmee ook een spannende generatie-laag tot het verleden behoort.

Symbolisch zijn de dagelijkse balletoefeningen die alle dansers tot besluit van de avond uitvoeren. Boodschap: ballet blijft altijd en we zijn weer begonnen. Maar het seizoen was pas écht begonnen toen Hans van Manen opkwam voor zijn open doekje Live. Ook dat moet nooit veranderen.