Toerist vreest dat geel opeens oranje wordt

Reisadviezen De lappendeken van nationale reisbeperkingen staat herstel in de weg, zegt de reisbranche. De sector smeekt om meer coördinatie van Europese adviezen.

Vliegtuig van TUI Duitsland landt op Menorca. Het Nederlandse TUI fly vliegt niet naar Spanje.
Vliegtuig van TUI Duitsland landt op Menorca. Het Nederlandse TUI fly vliegt niet naar Spanje. Foto David Arquimbau Sintes/EPA

In de maand oktober schrapt Ryanair nog eens 20 procent van het aantal vluchten, kondigde de Ierse budgetmaatschappij vrijdag aan. Niet vanwege gebrek aan vraag, maar vanwege de „permanente wijzigingen in het reisbeleid van Europese regeringen, die de bereidheid van consumenten om te boeken ondermijnen.”

Niet alleen de hardste schreeuwer uit de Europese luchtvaart trekt aan de bel. Onvrede over het gebrek aan Europese coördinatie inzake coronagerelateerde reisbeperkingen neemt snel toe. Landen hanteren verschillende criteria om reizigers uit andere landen te weren. Invoering volgt snel op aankondiging: de beperking die Denemarken donderdagavond aankondigde voor reizigers uit Nederland – ze moeten een ‘geldige reden’ hebben om binnen te komen – ging al op zaterdag in.

Vrijdag publiceerden 25 Europese organisaties voor reizen en toerisme een brandbrief aan Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. In het belang van 27 miljoen werknemers in hun branche vragen ze met spoed om Europese afstemming van reisadviezen. Ook willen ze een EU-testprotocol voor reizigers, in plaats van quarantaines. Verplichte thuisisolatie weerhoudt Europeanen van reizen, zegt de reisbranche. Met als wanhopige slotzin: „We hopen dat de EU ons niet in de steek laat.”

De Commissie streeft al naar meer afstemming op Europees niveau, zegt een woordvoerder. Vrij reizen binnen de EU moet zo min mogelijk worden beperkt. Sinds 4 september ligt een voorstel van de Commissie te wachten op goedkeuring door de lidstaten. Het voorstel gaat over vier gemeenschappelijke afspraken: criteria om reisbeperkingen in te voeren, een kleurencode, maatregelen voor reizigers uit risicogebieden en tijdige informatie over reisbeperkingen. Mogelijk wordt het voorstel op 22 september aangenomen.

Lees ook over de kritiek op reizen naar oranje bestemmingen

Vooralsnog hebben Nederlandse reizigers te maken met de reisadviezen van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Pre-corona dienden ze om reizigers te informeren en te waarschuwen, nu om te voorkomen dat reizigers het virus importeren. Voorheen leverden ambassades de informatie, nu het RIVM.

Over groene en rode landen bestaat geen verwarring: respectievelijk niets aan de hand en zeer onveilig. Lastiger af te bakenen zijn geel (veiligheidsrisico’s) en oranje (alleen noodzakelijke reizen). Complicerend is dat landen tussen de twee kleuren heen en weer gaan of slechts deels oranje zijn verklaard.

Critici vinden dat Buitenlandse Zaken meer naar gevaarlijke regio’s zou moeten kijken in plaats van naar hele landen. Indien mogelijk wordt alleen een regio oranje, zegt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken. Zie de Franse departementen en de Griekse eilanden. Voor Spanje kan dat niet, het hele land is riskant.

Alle landen buiten Europa zijn oranje voor Nederlandse reizigers. Toch kijkt het ministerie wel degelijk per land, zegt een woordvoerder. Een nieuwe aanpak voor buiten Europa, zoals Duitsland dat per 1 oktober gaat doen, is dan ook niet nodig. Nederland doet dat al.

Landen worden niet alleen oranje vanwege het besmettingsgevaar. Dat kan ook omdat ze beperkingen opleggen aan reizigers uit Nederland. Dat riekt naar wraak van Buitenlandse Zaken. „Dat is het zeker niet. Het gaat om de nadelen voor Nederlanders die naar zo’n land gaan.” Zij moeten zich daar laten testen en in quarantaine. En waarom is Duitsland, dat vorige week Zuid- en Noord-Holland in de ban deed, dan nog geel? „Omdat die beperking niet voor alle Nederlanders geldt. Mensen uit andere provincies dan Noord- en Zuid-Holland kunnen nog wel naar Duitsland.”

Vliegen naar oranje

Vakantiereizen naar oranje bestemmingen worden door de overheid ontraden, maar zijn niet verboden. Luchtvaartmaatschappijen zien met lede ogen hoe sommige concurrenten door blijven vliegen naar ‘besmette’ bestemmingen.

Corendon werd teruggefloten door premier Rutte toen het bedrijf deze zomer vluchten naar Turkije wilde hervatten.

TUI fly vliegt niet naar oranje bestemmingen. Van de 120 bestemmingen uit 2019 zijn er op dit moment vijf over: Thessaloniki op het Griekse vasteland, het Portugese Faro en Madeira, Bonaire en Curaçao. Het aantal vluchten naar Madeira en de twee Caribische eilanden wordt in oktober uitgebreid: ze bieden de schaarse combinatie van kleurcode geel en zon.

„We volgen het advies van Buitenlandse Zaken,” zegt Petra Kok van TUI fly, „ook al betekent het dat we tot ons grote verdriet deze winter niet naar de Canarische Eilanden kunnen vliegen.” De vraag is er wel, zegt Kok. „Mensen willen graag weg na een stressvolle zomer. Maar vakantie is ook reizen met een veilig gevoel.”

KLM en Transavia vliegen wel naar oranje bestemmingen, al stopt Transavia vanaf vrijdag met vluchten naar de Griekse eilanden. KLM vliegt in september naar 149 bestemmingen, 89 in Europa en 60 daarbuiten. In oranje Spanje gaat het om zeven steden, waaronder vakantiebestemmingen Ibiza, Malaga en Alicante. Over de bezettingsgraad wil KLM niets kwijt, wel dat Alicante de populairste van de drie is. De woordvoerder wijst er op dat het oranje reis advies alleen van toepassing is op Nederlanders en dat KLM ook veel reizigers uit andere landen vervoert.

Geen recht op restitutie

Reizigers die zelf hun vlucht annuleren omdat ze niet naar een oranje gebied willen afreizen, hebben geen recht op terugbetaling. Als de vlucht wordt uitgevoerd, voldoet de maatschappij immers aan de afspraak. Dat klanten van KLM sinds vorige week hun ticket, ongeacht de reden, kunnen inwisselen voor een voucher of geld, noemt Joyce Donat van de Consumentenbond „hartstikke mooi”.

Donat: „Ze zijn het niet verplicht. Het is wel slim, want anders boeken mensen helemaal niet meer nu alles zo onzeker is.” Het beleid rond omboeken verschilt sterk per maatschappij, zegt Donat. „Ryanair is hopeloos, daar hoef je niets van te verwachten.”

De bond krijgt ook veel klanten over onbereikbare tussenpartijen: websites die goedkope tickets aanbieden.

Teruggave van geld als de klant zelf annuleert is een „grijs gebied”, zegt Wouter Fluitman van claimbedrijf Vlucht-Vertraagd.nl. Alleen als het thuisland na het boeken een code rood heeft afgegeven voor de bestemming, heeft de reiziger recht op volledige restitutie. KLM hoopt met het teruggave-beleid de reiziger terug te winnen, denkt Fluitsma. „Klanten hebben hierdoor meer het gevoel dat ze het zelf kunnen bepalen. Luchtvaartmaatschappijen willen vooral uitstralen dat vliegen weer kan. Het gaat om vertrouwen.”