Opinie

Maak een stevige ruk naar links, Dijkhoff

Rosanne Hertzberger

Ik keek al een tijdje uit naar de spreekbeurt van VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff tijdens de Algemene Beschouwingen deze week. Naar überhaupt een spreekbeurt, een teken van leven, een glimp van hoe de VVD anno 2020 over de dingen denkt en zich zal profileren tijdens de verkiezingen in maart.

Waar D66 en CDA zich al uitgebreid presenteerden tijdens hun leiderschapsverkiezingen, heeft de VVD de gewoonte om een paar weken voor tijd ineens het hele land vol te hangen met oranje onderstreepte teksten en vervolgens de verkiezingen te winnen.

We weten eigenlijk niet eens of er überhaupt wel een nieuwe VVD-lijsttrekker komt dit jaar. Het is aanlokkelijk om met Rutte verder te gaan, we stemmen graag op vastigheid in onzekere tijden, en toch kijk ik reikhalzend uit naar een ander soort VVD met een nieuwe lijsttrekker. Klaas Dijkhoff is van mijn leeftijd, zijn kinderen hebben de leeftijd van mijn kinderen, en ik ben bijzonder benieuwd welke koers hij gaat varen. Wat betekent het nog om beschaafd rechts te zijn in dit land anno 2020? Welke teksten gaan er op die VVD-posters verschijnen?

Gaan we weer op zoek naar een zondebok? Gaat de VVD de competitie aan met PVV en FVD om wie het hardst op het nationalistische orgel kan spelen? Er zijn legio opties om verder te gaan met law and order (‘straf voor wie straf verdient’), anti-migratie, nog iets strenger te zijn voor profiterende uitkeringsontvangers. De VVD op zijn lelijkst is bereid een rondje door het riool te zwemmen om daar de stemmen op te halen. Maar ik weet niet of die strategie kansrijk is als half zzp’end Nederland op dat moment in een uitkering zit en Moria weer eens vlam vat.

Dijkhoff loste de belofte van een nieuw geluid deze week maar gedeeltelijk in. De overheid moest sterker worden, zei hij. Beetje open deur. Ook verscheen er een prachtig staaltje ‘groen-rechts’ in zijn verhaal: opnieuw het pleidooi voor Nederlandse kernenergie, hoe onrealistisch ook. Ik zie voor de VVD anno 2020 ook een boel kansen weggelegd in dat ecomodernistische techno-optimisme. Met de Tesla op kernenergie toch 130 kunnen rijden door prachtige natuur die de ruimte krijgt dankzij intensieve hoogrenderende landbouw.

Daar valt uitstekend op te stemmen, wat mij betreft. De meer pijnlijke vragen voor de VVD gaan echter over de verdeling van de rijkdom en de verhoudingen tussen bedrijfsleven en overheid. Momenteel kun je de respons op de coronacrisis vergelijken met het uit het raam gooien van een heleboel uitgeprint briefgeld dat voornamelijk in het bedrijfsleven belandt, met hooguit de hoop dat het ergens de gewone loonslaaf ook ten goede komt.

Gaat Dijkhoff net als Rutte in 2018 de werkgevers met een soort ‘ik ben niet boos alleen teleurgesteld’-houding vragen waarom, ondanks de spetterende economische groei en alle belastingvoordelen, de lonen in vredesnaam niet meegroeien? Waarom alleen de ceo rijker wordt?

Een beschrijving ervan vind je in het boek Fantoomgroei van Sander Heijne en Hendrik Noten. Het staat al weken in bestsellerlijsten. Wie het leest weet dat het bedrijfsleven op de lange termijn alleen maar meer hoort te gaan bijdragen aan de staatskas en helemaal niets meer cadeau moet krijgen.

Als we de markt en het kapitalisme verder zijn gang laten gaan, zo zegt journalist Jeroen Smit in Fantoomgroei, „dan telt de wereld over twintig jaar tienduizend miljardairs en is de rest van ons dag en nacht aan het werk om hun rijkdom te vergroten”.

Maar wat verschijnt er deze week aan de horizon in Nederland? Een ouderwets staaltje VVD-beleid: twee miljard aan belastingvoordelen verpakt in een nieuwe anonieme regeling. De details konden nog niet worden bediscussieerd, maar het lijkt sterk op same old same old VVD. Het deed plotseling ontzettend ouderwets en achterhaald aan.

Er moet nodig bijgestuurd worden en de kans is groot dat de VVD daar opnieuw een hoofdrol in krijgt. Er is een stevige ruk naar links nodig, niet alleen qua achterstallig onderhoud aan de overheid maar ook voor een eerlijker verdeling tussen opbrengsten en lasten van werkgevers en werknemers.

Er is een aanlokkelijk populistisch alternatief voor de VVD, maar ik heb er veel vertrouwen in dat Klaas Dijkhoff zich daar niet door zal laten verleiden.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.