Waarom is Jumbo-Visma deze Tour zo dominant?

Succesfactoren De Nederlandse wielerploeg Jumbo-Visma werkte jaren toe naar de overwinning in de Tour de France. De teamleiding zocht met specialisten naar perfectie. „Het gaat niet alleen om succes en hard fietsen.”

De renners van Jumbo-Visma leiden, zoals zo vaak deze Tour, het peloton tijdens de achttiende etappe.
De renners van Jumbo-Visma leiden, zoals zo vaak deze Tour, het peloton tijdens de achttiende etappe. Foto by Kenzo Tribouillard/AFP

Al sinds de dominantie van US Postal met Lance Armstrong is de formule om de Tour de France te winnen hetzelfde: een complete ploeg rijdt in dienst van één of meerdere kopmannen, met maar één doel: geel in Parijs. De afgelopen acht jaar domineerde de rijkste ploeg, Team Sky (nu Ineos). Maar deze Tour heeft Jumbo-Visma die rol overgenomen, met nog niet de helft van het budget. Hoe kan dat?

Sponsoring

Voor aanvang van de Tour publiceerde de Franse website Sportune de jaarbudgetten van alle deelnemende ploegen. Ten opzichte van een jaar geleden steeg dat van Jumbo-Visma het hardst: van 9 naar 20 miljoen, 122 procent. „Laat het vorig jaar iets meer dan negen geweest zijn, en nu iets meer dan twintig”, zegt Ton van Veen, cfo van supermarktketen Jumbo. In één klap werd de ploeg een van de rijkste van de WorldTour, nog wel ver achter Team Ineos (46 miljoen).

Grote voordeel van Jumbo-Visma is dat het een schaats- en wielerploeg in één is. Geldschieters hebben daardoor het hele jaar door publiciteit. Van Veen: „En er wordt over een derde sport nagedacht, die in het verlengde ligt van schaatsen en fietsen. We willen groeien en innoveren.”

Volgens Van Veen schuilt het succes van Jumbo-Visma niet in de grootte van het budget, maar in de langjarige overeenkomsten met de sponsors. Jumbo, Hema, en het Noorse softwarebedrijf Visma zijn voor onbepaalde tijd ingestapt, met een minimumduur van vijf jaar. Uniek in het wielrennen. „En als we willen stoppen, geven we dat twee jaar van tevoren aan. Je kunt geen succesvol sportbedrijf bouwen als je horizon twee jaar is. Dan kun je niet investeren, geen renners en staf selecteren én opleiden. Wij bieden meer dan een zak geld. Renners krijgen een persoonlijk ontwikkelprogramma. Het gaat niet alleen om succes en hard fietsen. Ze worden ook in het leven verder geholpen, mentaal begeleid. Er zijn renners geweest die bij een andere ploeg meer hadden kunnen verdienen, maar voor ons kozen omdat ze meer perspectief zagen.”

Scouting

Ze waren een klasse apart deze Tour, geletruidrager Primoz Roglic en de zeven andere renners van Jumbo-Visma. Sommigen deden dingen die ze zelf niet voor mogelijk hadden gehouden. Dat de ploeg nu zo goed is, is het resultaat van een zorgvuldig uitgestippeld meerjarenplan. Sportief directeur Merijn Zeeman, donderdag uit de Tour gezet nadat hij een wedstrijdcommissaris had geïntimideerd, werkt al jaren aan een team dat in staat zou moeten zijn de Tour te winnen. Daarvoor zijn sterke renners nodig op het vlakke, knechten die lang mee kunnen in de bergen, en kopmannen die het kunnen afmaken.

Duidelijk is dat het aantrekken van de Belg Wout van Aert vorig jaar een gouden deal was. Hij is de man van dit seizoen. De jonge Amerikaan Sepp Kuss ontpopte zich als luxeknecht in de bergen. Hij kwam op de radar toen hij in 2018 drie ritten in de Ronde van Utah won. En de Duitse routinier Tony Martin, viervoudig wereldkampioen tijdrijden, kreeg bij Jumbo-Visma plezier terug nadat hij bij Katusha op een zijspoor was beland. Zelfde geldt in feite voor Tom Dumoulin, die op Sunweb uitgekeken was. Achter dat soort keuzes gaat een langetermijnvisie schuil. En die wordt deze Tour verzilverd.

Het aantrekken van de Belg Wout van Aert, die deze Tour twee etappes won, was een gouden deal. Foto Anne-Christine Poujoulat/AFP

Training

Een deel van de overmacht lijkt te zijn ontstaan tijdens de coronapauze, van maart tot augustus, door juist mínder dan normaal te trainen, vertelt Mathieu Heijboer, hoofd performance bij de ploeg. „Toen we hoorden dat de kalender eruit zou gaan, hebben we de trainingsbelasting in omvang en intensiteit met 40 procent omlaag gebracht. Meer stilzitten dus. En geen lange duurtrainingen doen. Die zouden het immuunsysteem onderdrukken.

Het doel werd het lijf fit houden, mentale reserve opbouwen, en als beste uit de coronatijd komen.” Verschillende renners van Ineos zeiden deze Tour het gevoel te hebben overtraind te zijn geraakt. Ze hadden in de koersloze periode te veel gedaan. „Al die uren op de hometrainer zijn misschien een beetje te gek geweest”, zei Dylan van Baarle.

Coaching

Geen wedstrijden en dus trainen zonder doel is voor topsporters mentaal een van de moeilijkste dingen. Twijfel ligt op de loer. Ze voelen dat ze minder fit worden, misschien wat in gewicht aankomen. Mentale begeleiding was in de periode zonder wedstrijden essentieel. „Merijn [Zeeman] heeft iedereen vrijwel dagelijks in lange mails bijgepraat over de nieuwe kalender, en over de discussies die op de achtergrond speelden over de rest van het seizoen”, zegt Heijboer. „We onderbouwden goed waarom het nu niet goed zou zijn als ze hun emmertje zouden laten overlopen.”

Met elke renner werd besproken hoe de onzekere periode door te komen. Ze werden vrijgelaten om een trainingsschema, dat renners elke twee weken toegestuurd krijgen, naar eigen inzicht in te vullen. Dat is in een normaal seizoen niet gebruikelijk.

Voeding

Volgens sportvoedingswetenschapper Asker Jeukendrup, die Jumbo-Visma adviseert, is het simpel: de basis van een topprestatie is „goed eten”. Hij stelt dat de sportwereld geobsedeerd is door het gebruik van supplementen, maar die zijn niet nodig als de voeding in orde is. „Het is net als met training: wat je eet moet dag na dag in orde zijn, al maanden voor een prestatie. Maar zo denken veel topsporters nog niet. Ik werk ook voor voetbalclub RB Leipzig. Op het eerste gezicht hebben ze het daar perfect voor elkaar. Een chef maakt aardappelen, pasta, rijst. Koolhydraten. Maar als ik hem vraag hoevéél koolhydraten hij ze geeft, heeft hij geen idee. Terwijl het daar juist om gaat. Het maakt wat uit of je 50 of 100 gram koolhydraten eet.”

Dat profwielrenners hun eten afwegen is niet nieuw. Maar vaak doen ze dat op basis van hun gevoel, zegt Jeukendrup. „Ze redeneren: zes uur fietsen, bergje in het begin, eentje op het einde. Tussenin ging het hard op het vlakke. Dan heb ik ongeveer zoveel nodig. Wij meten exact wat eruit gaat, en wat er weer in moet. Er zit wetenschappelijke kennis achter.”

De Sloveen Primoz Roglic moet Jumbo-Visma de eerste Tour-zege bezorgen. Foto Sebastien Nogier/EPA

Jumbo-Visma schermt al een tijdje met de Foodcoach-app die de ploeg in samenwerking met de supermarkt ontwikkelde. De app is ook voor consumenten beschikbaar, zij het in wat simpelere vorm, en berekent na een inspanning precies hoeveel van welk nutriënt moet worden gegeten om optimaal te herstellen. Dat wordt bij profwielrenners gekwantificeerd met alle elektronica op de fiets – wattages, hartslag, gemiddelde snelheid – en een algoritme.

Koolhydraten zijn verreweg de belangrijkste brandstof voor een wielrenner. Dan komen eiwitten. „Maar de jaren van pasta met rode saus zijn wel voorbij. De menu’s zijn al weken vooraf gepland. Het eten is lekker. Dat helpt om voldoende binnen te kunnen krijgen. En op tijd. Want dat is het grote probleem als renners moe worden. En als ze ook maar één dag niet voldoende kunnen eten, krijg je in de Tour een domino-effect.”

Jumbo-Visma onderscheidt zich volgens Jeukendrup in de uitvoering van zijn adviezen. „Ik weet van ploegen waarbij een verzorger zegt geen tijd te hebben om op een lastige plek aan het parcours een extra bidon aan te geven. Dat is bij Jumbo-Visma ondenkbaar. Daar klopt alles op elk niveau.”

Ketonen

Tijdens de Ronde van Frankrijk van vorig jaar werd duidelijk dat de Jumbo-renners ketonen tot zich nemen, een stof die wordt gezien als de vierde brandstof na koolhydraten, eiwitten en vetten. Ze komen vrij bij de afbraak van vetten in het lichaam.

Het middel staat niet op de dopinglijst, maar de Dopingautoriteit raadt het gebruik ervan af, omdat de effecten op het lichaam op lange termijn niet duidelijk zijn. Of ketonen sportprestaties verbeteren is ook nog niet onomstotelijk vast komen te staan. Primoz Roglic zei tijdens een persconferentie dat ketonen in deze Tour door zijn ploeg gebruikt worden. Ook andere teams zitten aan de ketonen.

Asker Jeukendrup promoveerde al in 1997 op ketonen. „We doen alsof het nieuw is, maar ik ben er al lang mee bezig. Het enige wat in ontwikkeling is, is de methode van toediening. Destijds kon je er niet voldoende van verdragen om effect te krijgen. Dat is veranderd. Maar er zijn nog geen studies gedaan naar de effecten op het lichaam van een wielrenner tijdens een wedstrijd. Dus dat moeten we zelf uitzoeken. We zitten nog in de leerfase.” Niet alle renners van Jumbo-Visma krijgen het deze Tour, zegt Jeukendrup. „Alleen renners die er geen darmproblemen door krijgen.”

Materiaal

Wie deze Tour goed opgelet heeft, zag dat sommige renners van Jumbo-Visma in bergetappes op een zwarte fiets zitten. Volgens Mathieu Heijboer zit daar minder lak op dan op de celestegroene exemplaren. En dat scheelt tientallen grammen. Ook voor de wielen werd naar de kleinste verbeteringen gezocht. Sponsor Shimano gaf toestemming om lichtere wielen van het Franse merk Corima te gebruiken.

Alles voor het geel in Parijs.