Zo slecht verdient de Uber-chauffeur dus niet

Salaris Amsterdamse Uber-chauffeurs protesteerden wegens laag loon en lange werkweken. Volgens onderzoek van Maastricht University valt dat voor ‘de gemiddelde Uber-chauffeur’ wel mee.

Illustratie Marien Jonkers

Uber-chauffeurs die in Amsterdam werken, verdienden vorig jaar gemiddeld 24,50 euro bruto per uur en, met een werkweek van veertig uur, 4.240 euro per maand. De afdracht aan Uber én de btw die daarover betaald moeten worden, zijn daar al van af. Dat blijkt deze donderdag uit Ubers eigen data, die door het Researchcentrum Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) aan Maastricht University zijn onderzocht.

Na aftrek van 1.500 euro aan kosten, zoals die voor de leaseauto, brandstof en verzekering, houdt de fulltimer van die maandomzet ongeveer 2.740 euro over. Dat is een kleine zestien euro bruto per uur, blijkt uit een berekening van NRC op basis van schattingen van taxichauffeurs van Uber, vakbond FNV en Admini-Desk – een in taxi’s gespecialiseerd administratie- en boekhoudkantoor. Ter vergelijking: dat is een stuk meer dan het cao-loon van een enigszins ervaren taxichauffeur in loondienst.

Fatale verkeersongevallen

Het onderzoek van het ROA kwam er nadat Uber en de gemeente Amsterdam begin vorig jaar om tafel gingen. Aanleiding was de flink gegroeide taximarkt én een reeks fatale verkeersongevallen waarbij taxichauffeurs betrokken waren. Dit overleg leidde onder meer tot de afspraak dat onafhankelijk onderzoek zou plaatsvinden naar de verdiensten en werktijden van Uber-chauffeurs.

De gemeente Amsterdam zei het belangrijk te vinden dat de inkomsten van chauffeurs niet zo laag zijn dat zij zich gedwongen voelen meer uren te rijden dan het wettelijk maximum van twaalf uur per dag, wat tot onveilig rijgedrag kan leiden.

Uber ging met dat onderzoek akkoord. Het stelde data beschikbaar en betaalde het onderzoek, op voorwaarde dat de onderzoekers de chauffeurs óók zouden vragen in hoeverre zij tevreden zijn over hun werk en inkomen, en specifiek met de mogelijkheid dat ze bij Uber hun eigen werktijden kunnen bepalen. De antwoorden op die vragen komen pas volgend jaar zomer naar buiten.

In de resultaten die nu bekend worden, zijn de verdiensten van Uber-chauffeurs vooral uitgedrukt in gemiddelden. Volgens hoofdonderzoeker Didier Fouarge wijken die nauwelijks af van wat de meeste van de 5.200 in Amsterdam werkende Uber-chauffeurs verdienen. Toch vermeldt het onderzoek ook dat een kwart van hen per uur een stuk minder dan gemiddeld verdient (minder dan 20 euro per uur), en een ander kwart een stuk méér (boven de 28 euro).

Het beeld van de Uber-chauffeur die meer dan zestig uur per week moet werken om rond te kunnen komen, is onjuist

Maurits Schönfeld Uber Noord-Europa

Ubers directeur Noord-Europa Maurits Schönfeld concludeert dat chauffeurs „een prima boterham” verdienen. Dat had hij al vaker gezegd, en nu wordt dat voor het eerst onderbouwd met data. „Het beeld dat is ontstaan van de Uber-chauffeur die meer dan zestig uur per week moet werken om rond te kunnen komen, is onjuist”, aldus Schönfeld.

Vorig jaar was een Uber-chauffeur gemiddeld 24 uur per week online, en daarmee beschikbaar voor taxiwerk. Al variëren de werkweken behoorlijk, viel Fouarge op. De meeste chauffeurs (30 procent) werken 12 tot 24 uur. Een op de vijf werkt 24 tot 32 uur en 16 procent reed meer dan 38 uur in de week voor Uber.

Wat de langste geregistreerde werktijd is, vermeldt het onderzoek niet. Fouarge merkt op dat in elke beroepsgroep, en dan met name bij zelfstandigen zonder personeel, wel een groep mensen zit die „buitensporig lange” werkweken draait. De groep Uber-chauffeurs voor wie dit geldt, is niet opvallend groot, zegt hij.

Op vergelijkbaar onderzoek dat Uber in het Amerikaanse Seattle liet uitvoeren, kwam overigens veel kritiek. Zo werd daar een substantieel deel van de werktijd van chauffeurs buiten beschouwing gelaten, zoals het wachten op ritjes.

Dat is in het Nederlandse onderzoek niet aan de orde, verzekert Uber. Onder werktijd valt álle tijd die een chauffeur is ingelogd in de Uber-app en dus beschikbaar is. Wel loggen sommige chauffeurs uit als ze pauzeren of hun auto schoonmaken, of tijdens de terugreis naar het centrum, nadat ze een passagier in een buitenwijk hebben afgezet.

Lees ook: Geniet de bezorger bij Deliveroo wel genoeg vrijheid?

‘Vechten voor kruimels’

Maar waarom protesteerden enkele tientallen chauffeurs dan toch vijf keer in anderhalf jaar tijd bij Ubers hoofdkantoor in Amsterdam, tegen met name de lage verdiensten? Ze zeiden bij deze protesten dat ze moeten „vechten voor kruimels” en zestig uur in de week moeten werken om genoeg te verdienen.

Volgens Schönfeld toont dit onderzoek aan dat de meesten wél genoeg verdienen om rond te komen. Dat er dan toch chauffeurs zijn die naar eigen zeggen te weinig verdienen, kan volgens hem twee oorzaken hebben. „Het kan zijn dat ze hogere kosten maken dan anderen, bijvoorbeeld aan verzekeringspremies, omdat ze weinig schadevrije jaren hebben. Of ze werken op de verkeerde tijden of plaatsen.”

Uit het onderzoek van het ROA komt naar voren dat de verdiensten het hoogst zijn in de vroege ochtend en in het weekend. Ook werken in de avond en nacht is lucratiever dan doordeweeks overdag. Uber wil passagiers natuurlijk ook op alle tijden en plaatsen een taxi kunnen aanbieden, maar laat het aan de chauffeurs om de lucratievere momenten en plekken te kiezen.

Fooi en bonus

Vakbond FNV, vaak vertegenwoordigd bij protesten van Uber-chauffeurs, kreeg geen gelegenheid het onderzoeksrapport voor publicatie in te zien en kon daar dus niet op reageren. In het algemeen stelt de vakbond geen boodschap te hebben aan gemiddelden, en dat „iedere chauffeur die een normale werkweek draait, minimaal moet kunnen rekenen op een leefbaar loon”.

FNV telt fooien van klanten en bonussen van Uber niet mee in zijn berekeningen van wat Uber-chauffeurs aan hun werk overhouden. Die extraatjes zijn immers niet gegarandeerd. Ook rekent FNV met een vermindering op de bruto-inkomsten van twee euro per uur, omdat chauffeurs vaak als zzp’er werken. Dat geld is dan nodig om zelf pensioen op te bouwen, een eigen verzekering tegen arbeidsongeschiktheid af te sluiten en geld opzij te zetten voor vakantie- of ziektedagen.

Het ROA onderzocht wél het effect van fooien en bonussen op de verdiensten van Uber-chauffeurs. En dat blijkt klein. Bij elkaar gemiddeld hooguit zo’n 85 cent per uur. Trek je de correctie van FNV voor de sociale zekerheid daarvanaf, dan komt de gemiddeld verdienende Uber-chauffeur ongeveer op het bruto-uurloon van een taxichauffeur met twee jaar ervaring, volgens de taxi-cao. Maar het kwart dat aanzienlijk mínder dan het gemiddelde verdient, zo’n 1.300 Amsterdamse chauffeurs, duikt in deze berekening met iets meer dan 9 euro per uur wel flink onder het cao-loon.

Over deze groep chauffeurs die weinig verdient blijven, kortom, zorgen bestaan. Draait ook maar één van hen een bizar lange werkweek, dan kan ook deze chauffeur het verkeer in gevaar brengen.

De Amsterdamse verkeerswethouder Sharon Dijksma wacht dan ook liever de volgende fase van het onderzoek af. „Om een compleet beeld te krijgen van de werkomstandigheden van Uber-chauffeurs, is het essentieel ook de ervaringen van chauffeurs te horen.”