Gesloten liveblog

Rutte antwoordt op dag 2 van Algemene Politieke Beschouwingen

Algemene Beschouwingen NRC volgt de Algemene Beschouwingen twee dagen lang in dit liveblog. Betogen worden samengevat, cruciale momenten in het debat worden geduid en beweringen van fractievoorzitters worden live gecheckt.

Steun voor onderzoek naar kernenergie

Tot slot wordt er nog gestemd over de in de afgelopen dagen ingediende moties. Een selectie:

PvdA-leider Lodewijk Asscher krijgt een meerderheid voor zijn motie rondom een werkgarantie, zodat mensen „met behoud van inkomen” kunnen toewerken naar een nieuwe baan. De motie roept het kabinet om hierover binnen een week met voorstellen te komen.

Ook een oproep van Jesse Klaver (GroenLinks) aan het kabinet om met aanvullende voorstellen te komen om „wonen weer betaalbaar te maken”, redt het.

VVD-leider Klaas Dijkhoff krijgt steun voor zijn oproep om een „marktconsultatie” te houden over kernenergie, om te achterhalen wat er nodig is in Nederland om een kerncentrale te bouwen.

Voor een tegen Geert Wilders (PVV) gerichte motie van Farid Azarkan (Denk) is brede steun. Daarin spreekt de Tweede Kamer uit „dat Nederland geen corrupt land is” en „vertrouwen” te hebben „in de Nederlandse rechtsstaat”.

Daarmee zijn de Algemene Politieke Beschouwingen voorbij en sluiten we dit liveblog.

Premier Rutte en minister Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) tijdens een pauze in de Algemene Politieke Beschouwingen donderdagavond. Foto David van Dam.

Rutte: ik ben een a-typische VVD’er

Er zijn een veertigtal moties ingediend. Rutte doorloopt ze rond tien uur ‘s avonds in snel tempo. Esther Ouwehand (PvdD) vraagt de premier tot slot nog hoe hij denkt over de in haar ogen op hol geslagen consumptiemaatschappij en of hij daar op zou willen reflecteren.

„Ik ben een atypische VVD’er want ik heb niks met spullen”, begint Rutte. „Er is niets wat ik niet bezit wat ik wil bezitten.”

Maar, benadrukt hij ook, het is aan iedereen „om dat zelf te bepalen”. En economische groei is in zijn ogen geen vloek, maar noodzaak. „Je hebt groei ook nodig om te kunnen vergroenen.”

Foto David van Dam.

Rutte: nieuwe coronamaatregelen in aantocht

Rutte begint rond halftien met het beantwoorden van de vragen die in de tweede termijn zijn gesteld. Maar op verzoek van de Tweede Kamer gaat hij eerst in op het jongste nieuws: dat er vrijdag in zes regio’s met een te hoge infectiedruk gerichte maatregelen voor de horeca gaan komen.

Rutte wil daar nog niet veel over zeggen. „Alle besluiten moeten nog worden genomen, we zijn in de laatste fase van die gesprekken.” Vrijdag houdt de premier hierover een persconferentie. Politiek redacteur Pim van den Dool blikt op die bijeenkomst vooruit in dit artikel:

Lees ook: Het virus rukt op en het kabinet aarzelt

In de desbetreffende regio’s in de Randstad mogen horecagelegenheden na 00.00 uur ’s avonds geen gasten meer binnenlaten en worden de sluitingstijden vervroegd naar 1.00 uur. Dan gaan de lichten ook aan. Voor studenten, onder wie veel besmettingen optreden, komen waarschijnlijk geen aparte nieuwe maatregelen.

De Kamerleden van Denk op de eigen fractiekamer, donderdagavond tijdens een pauze in de Algemene Beschouwingen. Foto David van Dam.

Azarkan: Wilders zet Nederland te kakken

Voor Farid Azarkan (Denk) waren het zijn eerste Algemene Beschouwingen en hij noemt het „eervol” dat hij „als kind van Marokkaanse ouders” dit debat heeft mogen voeren. Tegelijk noemt hij het „ongemakkelijk” dat zijn komaf „zo dominant was in dit debat”, een verwijzing naar de harde woorden van PVV-leiders Geert Wilders richting Marokkaanse Nederlanders.

Azarkan noemt de opstelling van Wilders „een dieptepunt in de geschiedenis”. „Na de Marokkaanse Nederlanders, de moslims, is nu ook de rechtsstaat de vijand van Wilders. Wilders heeft ons land te kakken gezet door het corrupt te noemen”, zegt Azarkan. „Ik huiver bij de gedachte dat deze man het voor het zeggen mag hebben.”

Even later heeft FVD-leider Thierry Baudet het over „een beschaving die duizend jaar oud is” en die „verkwanseld” wordt door de overige partijen in de Tweede Kamer. „Jullie hele vertrekpunt is post-nationaal, jullie denken niet meer na over Nederland.”

Baudet zegt dat „Lodewijk de veertiende” de Franse revolutie niet zag aankomen, zoals het kabinet nu ook niet aanvoelt dat er verandering in de lucht hangt . Rutte corrigeert hem vanuit Vak K: dat was Lodewijk de zestiende.

Asscher: het leek een debat op de Titanic

Lodewijk Asscher roept het kabinet op om er „alles aan te doen” om mensen „aan het werk te houden”. De PvdA-leider dient daarom een motie in waarin hij het kabinet oproept om „binnen een week” met voorstellen te komen voor een zogenoemde werkgarantie.

Asscher houdt een pleidooi voor constructieve samenwerking. „Ik ben van mening dat als je niet kan samenwerken dat dit dan een weggegooide stem is. De kunst is hier om elkaar te vinden op de maatschappelijke veranderingen die je beoogt.” En wat hem betreft draait het daarbij om werk en bestaanszekerheid.

De PvdA-leider had „soms het gevoel” dat hij keek „naar een debat op de Titanic”. Want, zo zegt hij, wat er vandaag besproken is, is straks achterhaald als het niet lukt om het coronavirus te stoppen en een tweede besmettingsgolf te voorkomen.

Asscher eindigt met een compliment voor premier Rutte en diens „onconditionele verdediging van de rechtsstaat”. Hij doelt daarmee op de harde kritiek van Geert Wilders woensdag en donderdag op de rechtstaat in Nederland - die is „corrupt” en „failliet” volgens de PVV-leider. Rutte reageerde daar eerder vandaag uitgebreid op.

Als Asscher klaar is, loopt Klaver naar voren. Het nieuws doet de ronde dat er extra maatregelen aanstaande zijn voor de horeca in bepaalde veiligheidsregio’s. De GroenLinks-leider vraagt Rutte om daar straks bij de beantwoording in de tweede termijn op in te gaan.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Zoals vaker deze APB druppelt het coronanieuws binnen tijdens het debat. Op verzoek van Klaver begint Rutte tweede termijn met een korte verklaring over laatste coronanieuws.

Premier Mark Rutte, eerder op de dag, tijdens de beantwoording van vragen in de eerste termijn van de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto David van Dam.

Marijnissen: het was een interessant debat

Na Jesse Klaver (GroenLinks) en Pieter Heerma (CDA) noemt nu ook Lilian Marijnissen (SP) deze editie van de Algemene Politieke Beschouwingen „heel interessant”.

Ze doelt op de diverse pleidooien, ook bij coalitiepartijen, voor samenhorigheid, een sterkere overheid en grotere zekerheid op de arbeidsmarkt. „Dat hebben wij al 25 jaar in ons verkiezingsprogramma staan”, zegt ze.

Vanuit Vak K roept premier Rutte of de SP zichzelf soms gaat opheffen. Er wordt alom gelachen. „Nee, dat gaan we niet doen, meneer Rutte”, roept Marijnissen terug. „We zijn verheugd en optimistisch over de toekomst, maar een grote SP blijft nodig om die grote veranderingen ook teweeg te brengen.”

Nederland, zegt ze, is nog steeds een land met te grote ongelijkheid. „Met steeds meer miljonairs, maar ook steeds meer mensen bij voedselbanken.”

Rob Jetten van coalitiepartij D66 komt even later met een breed ondertekende motie gericht op mensen die in armoede leven en schulden hebben.

Foto David van Dam.

Klaver: kernenergie lost niks op

Jesse Klaver (GroenLinks) gebruikt zijn tweede termijn voor een – in de woorden van Kamervoorzitter Arib – „provocatie” richting VVD-leider Dijkhoff. Die heeft zojuist een motie ingediend waarin het kabinet wordt opgeroepen om werk te maken van kernenergie. Klaver vindt dat duidelijk niks.

Investeren in onderzoek is altijd goed, zegt Klaver, ,,maar doe niet alsof dit een strategie is”. Een kerncentrale bouwen duurt vele jaren, terwijl de klimaatcrisis volgens hem onverminderd doorgaat.

,,Meneer Dijkhoff, u had de afgelopen dertig jaar de tijd om wakker te worden”, zegt de GroenLinks-leider. ,,Ik vind het bijna aanmatigend om te zeggen na zoveel jaren: we zijn wakker geworden, we hebben de oplossing.”

Eerder op de dag heeft Rutte overigens al gezegd dat hij kernenergie niet wil uitsluiten, als bijdrage aan het verminderen van de CO2-uitstoot.

Dijkhoff hekelt koppigheid oppositie

Klaas Dijkhoff laat duidelijk merken dat hij zich ergert aan de kritiek op de ‘investeringskorting’ voor bedrijven (de zogenoemde BIK) ter waarde van 2 miljard euro die het kabinet wil invoeren. Het is volgens de VVD-leider geen lastenverlichting, zoals de oppositie beweert, maar een „demping” van de lastenverzwaringen die in de afgelopen jaren zijn doorgevoerd.

Hij noemt de BIK-regeling een „investeringsuitlokker” die investeringen moet aanjagen en uiteindelijk banen moet redden. En als de BIK er niet komt „dan doen we gewoon een verlaging van de winstbelasting”, sneert Dijkhoff richting de oppositie, die daar eerder óók al fel op tegen was.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Dijkhoff: ,,Als de BIK de collega’s van de oppositie niet bevalt, dat kan, dan gaan we toch gewoon de winstbelasting verlagen?”

Dijkhoff wil de oppositie best tegemoet komen, bijvoorbeeld als het gaat om het lenigen van de woningnood of voorkomen van te grote huurstijgingen. Hij ziet op die terreinen „perspectief op samenwerking”. Maar hij verwacht dat de oppositie ook zijn kant op beweegt.

Foto David van Dam.

Wilders: tien jaar Rutte heeft Nederland geen goed gedaan

De tweede termijn van de Tweede Kamer is begonnen met PVV-leider Geert Wilders. Die herhaalt zijn conclusie dat „tien jaar premier Rutte Nederland geen goed heeft gedaan”. Wilders vindt dat Rutte wegkijkt voor de problematiek met Marokkaanse jongeren en niet genoeg opkomt voor autochtone Nederlanders. „De PVV gelooft wel in de kracht van onze eigen mensen en cultuur. We moeten ons niet laten aanpraten dat we niet deugen of racisten zijn.”

Wilders dient nog een paar moties in. Een daarvan roept op het geld dat Nederland geeft aan het Europese corona-herstelfonds te besteden aan een btw-verlaging en het verlagen van de huren. Een andere motie roept de Kamer op „de willekeur van het Openbaar Ministerie” af te wijzen. Daarmee doelt Wilders op het feit dat hij is vervolgd en veroordeeld voor groepsbelediging, terwijl rapper Akwasi dat niet wordt voor zijn oproep Zwarte Piet in het gezicht te trappen.

Oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas signaleert op Twitter dat Wilders ondanks al zijn kritiek op Rutte dit jaar geen motie van afkeuring of wantrouwen indient:

Twitter avatar fransweisglas frans weisglas Het meest opmerkelijke van 2 dagen anti- @MinPres retoriek op hoge toon van @geertwilderspvv : hij dient geen motie van afkeuring tegen de MinPres in , afwijkend van vele malen eerder #APB

Live Check

Mark Rutte: geen dubbeltje bezuinigd op de zorg

De salarissen in de gezondheidszorg hangen tijdens de Algemene Beschouwingen als vast element boven de plenaire vergaderzaal van de Tweede Kamer. Het onderwerp wordt in vele subdebatjes aan de orde gesteld. Aan het eind van donderdagmiddag begon Kamerlid Femke Merel van Kooten-Arissen er opnieuw over tegenover de premier. Rutte bestreed haar stelling dat er in de zorg zoveel is bezuinigd. Hij zei: ,,Er is in de afgelopen jaren geen dubbeltje bezuinigd in de zorg.”

We nemen aan dat zowel het Kamerlid als de premier over de periode 2010-2020 spraken, het decennium waarin Rutte drie kabinetten leidde. Het Centraal Bureau voor statistiek publiceerde in juni voorlopige cijfers over de totale zorgkosten in 2019. Daaruit bleek dat totale zorguitgaven in dat jaar opnieuw zijn toegenomen met ruim 5 procent tot 106,2 miljard euro. Dat is ruim 20 miljard hoger dan 2009, het jaar voor het aantreden van Rutte I.

De trend zet zich in deze coronacrisis onverminderd voort: de centrale rijksuitgaven van de overheid, die rechtstreeks via het ministerie van Volksgezondheid lopen, groeien komend jaar met 5,5 procent tot 86,7 miljard euro. Als Rutte zegt dat er ,,geen dubbeltje op de zorg” dan bedoelt hij vooral deze cijfers.

Er zijn sectoren binnen de gezondheidszorg waar men daar heel anders over denkt. Door Rutte I en Rutte II is een omvangrijk bezuinigingsprogramma opgetuigd in een poging de alsmaar oplopende zorgkosten af te remmen. Er kwam op onderdelen een grote stelselwijziging die bepaalde zorgtaken naar gemeenten overhevelde, bijvoorbeeld op het gebied van jeugd- en thuiszorg. Daarbij werden de budgetten voor de gemeenten verkleind. Deze decentralisatie was niet minder dan een grote bezuinigingsoperatie.

Rutte’s vice-premier Hugo de Jonge (CDA), die als minister verantwoordelijk is voor de zorgbegroting, erkende dat ook al in de zomer van vorig jaar waar het ging om de jeugdzorg. Ook op het gebied van verpleegzorg is sinds 2017 door het huidige kabinet aan besparingen wel het een en ander teruggedraaid. We beoordelen de stelling van Rutte als onwaar.

Wij beoordelen deze stelling als Onwaar
Gecheckt door
Philip de Witt Wijnen

Pauze in het debat

De eerste termijn van het debat over de Miljoenennota is voorbij. Rond 18.45u begint de tweede termijn.

Foto David van Dam.

Live Check

Geert Wilders (PVV): 2 op 3 gemeenten geeft voorrang aan statushouders

“Een mooie term”, noemde premier Rutte het woord ‘volkshuisvesting’, in navolging van CDA-er Pieter Heerma, in het debat over wonen. Daarin kwam ook PVV-er Geert Wilders aan het woord. Hij laakte de voorrangsregel die volgens hem nog altijd geldt voor statushouders bij het verkrijgen van een woning. “Nederlanders staan vaak acht of negen jaar op de wachtlijst, maar zien dat asielzoekers nog steeds voorrang krijgen.”

Tot 1 juli 2017 stond er in de Huisvestingswet dat statushouders een “verplichte urgentiestatus” kregen van gemeenten. “Die wet is afgeschaft”, zei Wilders, “maar dat het niet meer automatisch moet gebeuren, geeft gemeenten wel de mogelijkheid om dat nog steeds te doen. Ik heb daar Kamervragen over gesteld en uw kabinet heeft geantwoord dat in twee van de drie gevallen gemeenten die voorrangsregeling ondanks die wet nog steeds toepassen.”

De Kamervragen waar Wilders aan refereert, werden gesteld op 13 mei van dit jaar en beantwoord op 5 juni. Daarin schrijft minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66), die over wonen gaat, dat uit een rapportage uit juli 2018 blijkt dat “van de 187 gemeenten (van totaal 380 Nederlandse gemeenten) met een huisvestingsverordening 176 gemeenten een urgentieregeling in die huisvestingsverordening hebben opgenomen. Daarvan worden in 174 gemeenten vergunninghouders aangemerkt als urgentiecategorie.”

Met andere woorden: in 174 Nederlandse gemeenten maken statushouders nog altijd met voorrang aanspraak op een woning, ook al is dat niet meer wettelijk verplicht. 174 van de in totaal 380 Nederlandse gemeenten is 45 procent. Dat is geen tweederde zoals Wilders zegt, maar bijna de helft. In dezelfde beantwoording staat dat het kabinet “rond de zomer” geactualiseerde cijfers zal rondsturen, maar die zijn nog niet gereed, laat een woordvoerder van het ministerie weten. We beoordelen de stelling, op basis van de Kamervragen waar Wilders naar verwijst en op basis van de cijfers uit 2018, daarom als grotendeels waar.

Wij beoordelen deze stelling als Grotendeels waar
Gecheckt door
Floor Boon

Onrust in de Kamer over GGD-kritiek op coronabeleid

Tijdens het debat brengt dagblad Trouw opeens het nieuws dat de GGD’s tegen het corona-beleid van het kabinet zouden zijn. De oppositie eist opheldering.

In een uitgelekte brief, geciteerd door Trouw, bekritiseert André Rouvoet, voorzitter van koepelorganisatie GGD-GHOR, het kabinetsplan om in het testbeleid voorrang te geven aan zorg- en onderwijsmedewerkers. Volgens Rouvoet moet de nadruk meer worden gelegd op het voorkomen van besmettingen, bijvoorbeeld met extra beperkende maatregelen, landelijk dan wel regionaal.

Volgens Jesse Klaver (GroenLinks) staat de brief van Rouvoet „haaks” op het beleid van het kabinet. Rutte belooft er vrijdag in een brief op terug te komen.

Rutte: kernenergie niet uitgesloten

Rutte behandelt in een razend tempo een hele trits vragen over zeer uiteenlopende onderwerpen, van kernenergie tot onderwijs tot discriminatie. „Ik zie Kamerleden ongeduldig worden”, zegt Kamervoorzitter Khadija Arib als de premier na een dik uur geen aanstalten maakt om af te ronden. Rutte antwoordt: „Er zijn zó veel goede vragen gesteld.”

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Rutte is nu al minutenlang alleen aan het praten(voorlezen). Na zorg is hij bij discriminatie en racisme. Wilders moppert richting Kamervoorzitter Arib: ,,mag hij een monoloog houden ofzo?”
Twitter avatar apjvalk Guus Valk ‘Ik heb geen idee meer welk blok nou waarover ging.’ @gertjansegers is ons allemaal. #apb2020

Rutte zegt onder meer dat kernenergie wat het kabinet betreft niet zal worden uitgesloten in de Nederlandse ‘energiemix’. Onder meer regeringspartijen VVD en CDA willen dat onderzocht wordt wat er nodig is om in Nederland een kerncentrale te kunnen bouwen.

Discriminatie noemt de premier „onacceptabel”. „Het moet worden aangepakt. Dat is een opdracht voor ons allemaal.” Rutte blijft vaag over de vraag of er „apart beleid” moet komen voor de bestrijding van ‘institutioneel racisme’, bijvoorbeeld in de overheid. Maar hij somt wel een reeks initiatieven op om de „bewustwording” over dit probleem te vergroten.

Staatssecretaris Hans Vijlbrief (Financiën) volgt de Algemene Beschouwingen vanuit zijn werkkamer op het Ministerie van Financiën. Foto ANP BART MAAT.

Rutte: meer dwang bij Europees asielbeleid is risicovol

Rutte komt nu toe aan het blokje ‘Nederland in de wereld’ in zijn beantwoording.„Dat kan denk ik kort”, zegt hij.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk ‘We gaan naar het buitenland. Dat kan, denk ik, kort.’ @MinPres vat de #APB2020 onbedoeld goed samen.

De premier gaat onder meer in op de suggestie van D66 om Europese besluiten over migratie mogelijk te maken met ‘gekwalificieerde meerderheid’. Hij begrijpt die behoefte - de EU-besluitvorming over het asielbeleid zit nu muurvast - maar noemt het ook „risicovol”. Daarbij verwijst hij naar 2015 toen een besluit over vluchtelingenquota werd geforceerd in Brussel. Dat heeft volgens Rutte „totaal verlammend” gewerkt omdat vooral Oost-Europese landen vanaf dat moment de hakken in het zand hebben gezet.

Kees van der Staaij (SGP) maakt zich zorgen over de ontwikkeling richting een ever closer union. Hij noemt de Europese integratie een „sneeuwbal die almaar aangroeit” en vraagt zich af of afspraken over klimaat, asiel of corona niet beter inter-gouvernementeel kunnen worden gemaakt, dus tussen kleinere groepen landen.

Rutte benadrukt dat hij niet „voor het afdragen van bevoegdheden as such” is. Tegelijk wijst hij op de grote onzekerheid in de wereld. Zelfs rondom de traditionele bondgenoot Amerika hangt veel „onvoorspelbaarheid”. Het is zijn taak, zegt hij, om Nederland „veilig te houden en daarvoor is die internationale inbedding van groot belang”. Van klimaatvraagstukken, die per definitie grensoverschrijdend zijn, kan hij zich ook moeilijk voorstellen dat die ‘inter-gouvernementeel’ kunnen worden opgelost.

Foto ANP BART MAAT.

Rutte wil altijd praten met PvdA en GroenLinks

Rutte biedt aan om verder te praten over voorstellen van GroenLinks en PvdA, onder meer over het verlagen van de verhuurdersheffing. GroenLinks wil ook een lastenverhoging voor mensen met een tweede huis, maar daar wil de premier niet aan: dat is vaak de pensioenvoorziening voor ondernemers, stelt Rutte.

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning Rutte zegt in #APB2020 over voorstellen @GroenLinks en @PvdA steeds dat het kabinet ‘erover wil doorpraten’ of ‘verder puzzelen’. Als hij een grapje maakt over GroenLinks zegt hij daarna: ‘Die trek ik terug, dit draagt niet bij aan de goede sfeer.’

Azarkan wil weten hoe Rutte het woningtekort gaat oplossen. „Bouwen, bouwen, bouwen”, stelt Rutte. Hij zegt dat er komende jaren honderdduizend woningen bij moeten komen. Diverse partijen pleitten woensdag voor een ministerie van Volkshuisvesting, maar Rutte wil daar zijn mening niet over geven. „Dat lijkt me iets voor de volgende formatie.”

Rutte stelt wel een aantal eisen aan nieuwe bouwprojecten: „De politieagent of -vrouw die in Amsterdam werkt moet niet in de bus naar het werk in Amsterdam moeten. En er moet mooi worden gebouwd, niet voor 30 maar voor 100 jaar.” De premier vindt dat er ook moet worden gekeken naar het aantal mensen dat een sociale woning huurt. „Dat is 30 procent van Nederland, dat is heel veel. Je moet er ook over nadenken dat mensen die woning kunnen kopen en in eigen bezit krijgen.”

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Rutte vindt, net zoals Heerma, ,,volkshuisvesting een hele mooie term”. Maar het is wel belangrijk dat er dan ,,een visie is op kwaliteit van bouwen”. Een visie. Belangrijk. Volgens Rutte.

Rutte: uitkijken voor zombiebanen

Het debat is hervat. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zit nu even niet naast Mark Rutte. De premier kondigde al aan dat sommige bewindspersonen af en toe niet bij het debat aanwezig zullen zijn om nieuwe coronamaatregelen met veiligheidsregio’s af te stemmen.

Rutte en PvdA-leider Lodewijk Asscher debatteren over het noodpakket voor ondernemers en hoe daarin garanties opgenomen kunnen worden dat mensen aan het werk blijven. De ontslagboete is uit het nieuwe pakket gehaald. Asscher vreest dat dat een signaal is voor werknemers om te gaan reorganiseren. Rutte stelt daartegenover dat hij wil voorkomen dat er „zombiebanen” ontstaan en werknemers eindeloos in dienst blijven zonder dat ze iets kunnen doen door de coronamaatregelen. Hij zegt wel een „inspanningsverplichting” te voelen om te voorkomen dat mensen afhankelijk worden van een uitkering.

Foto David van Dam.

Live Check

Mark Rutte: zelfs Duitsland is gestopt met het testen van inkomende reizigers

Over de problemen met testcapaciteit in Nederland maakte Rutte, een half uur nadat het debat begon vanochtend, een vergelijking met andere landen in antwoord op een vraag van Rob Jetten (D66). „Je ziet dat de leidende principes internationaal niet wezenlijk verschillen, maar dat de uitvoering anders is”, zei de premier. „Zo zie je dat alle landen werken aan een app, dat er wordt gekeken hoe mensen zo goed mogelijk in thuisisolatie kunnen gaan. En veel landen worstelen met schaarste van testcapaciteit, onder andere het Verenigd Koninkrijk.”

Die woorden werden opgevolgd door de constatering dat „zelfs Duitsland” problemen heeft met capaciteit, waardoor het land „heeft moeten besluiten om het testen van inkomende reizigers te stoppen vanwege druk op de laboratoria daar”.

Op de website van het Bundesgesundheitsministerium, het Duitse ministerie voor Volksgezondheid, staat dat „iedereen” die in een risicogebied is geweest tot veertien dagen voor aankomst in Duitsland een bewijs moeten kunnen leveren dat hij of zij negatief getest is op Covid-19 of zich binnen tien dagen na binnenkomst moet laten testen.

Dat geldt in principe voor alle reizigers uit risicogebieden, of ze nu aankomen in een haven of luchthaven, waar de instroom controleerbaar is, of over wegen of spoorwegen, waar grenzen niet structureel worden gecontroleerd. Wel schrijft het ministerie dat er bij de landsgrenzen willekeurige controles worden uitgevoerd. Iedereen uit een risicogebied moet zich melden bij de lokale gezondheidsautoriteiten.

Testen voor reizigers uit risicogebieden is gratis, mensen die uit veilige gebieden komen en niet verplicht zijn om een test te doen, moeten die sinds 15 september zelf betalen.

Op de website van luchtvaartmaatschappij Lufthansa is daarnaast te lezen dat er sneltests beschikbaar zijn op de luchthavens van alle grote Duitse steden.
Volgens de actuele informatie op de overheidswebsite van Duitsland kunnen en moeten inkomende reizigers uit risicogebieden zich in Duitsland nog steeds laten testen. We beoordelen de uitspraak van premier Rutte daarom als onwaar.

Wij beoordelen deze stelling als Onwaar
Gecheckt door
Floor Boon

Ongemak ‘corona-korting’ voor bedrijven heeft voorgeschiedenis

Rutte krijgt steeds weer vragen over de investeringskorting ter waarde van 2 miljard euro die er mogelijk voor bedrijven gaat komen. Op 5 oktober komt hierover een gedetailleerd voorstel, aldus de premier. Maar de oppositie wil eerder antwoorden, gezien de omvang van het bedrag.

Politiek redacteur Philip de Witt Wijnen schreef een analyse over dat ongemak en waar het vandaan komt:

Lees ook: waarom de nieuwe fiscale regeling voor bedrijven zo omstreden is

Het debat wordt tot 14.45 uur geschorst.

Live Check

Jesse Klaver: Er staat voor 2021 nul euro op de begroting voor testcapaciteit

Terwijl premier Rutte de Tweede Kamer aan het begin van zijn beantwoording liet weten dat de inrichting voor corona-testen bij GGD’s nog zeker twee tot drie weken niet op orde is, stelde GroenLinks-leider Jesse Klaver vast dat er in de begroting voor volgend jaar „nul euro” is gereserveerd voor testcapaciteit. Rutte riposteerde dit door te zeggen dat dat wel degelijk het geval is, en wel 1 miljard.

In zowel de Miljoenennota als de deelbegroting voor Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) staat de bron van de verbaasde constatering van Klaver. Daar staat in de tabel ‘Coronamaatregelen op begroting’ voor 2020 onder post ‘testcapaciteit RIVM en GGD’ 300 miljoen euro. Verderop blijkt dat het zelfs om 300,3 miljoen gaat. Dit gaat om de uitbreiding van de testcapaciteit bij de GGD vanaf 1 juni. In de kolom ernaast, voor 2021 staat niks – niet eens een streepje.

In het persbericht dat het ministerie van VWS op Prinsjesdag verspreiden lezen we iets heel anders. Daar staat: „Voor meer testcapaciteit is tot nu toe 650 miljoen euro uitgetrokken en komt komend jaar 350 miljoen euro beschikbaar.” Hierop zal Rutte zijn antwoord hebben gebaseerd. Maar deze twee bedragen zijn niet als zodanig te vinden in de begrotingsstukken.

Een woordvoerder van het departement zegt dat ze alleen voor dit jaar op een aparte post zijn gezet en voor komend jaar onder de algemene post voor GGD’s en veiligheidsregio’s vallen. Daar staan overigens in genoemde tabel twee heel andere bedragen opgesomd: 511 miljoen voor dit jaar en 459 miljoen voor 2021 – ook dat is samen (bijna) een miljard. Het suggereert eveneens dat het budget voor testcapaciteit ervoor daalt.

De begroting van VWS zit sowieso ingewikkeld in elkaar. Door een belangrijke en politiek actuele uitgavenpost als de capaciteit voor coronatesten ineens in een andere post te schuiven maakt het alleen nog maar minder transparant.

Dus de stelling van Klaver dat er helemaal niks voor de testcapaciteit is ingeruimd is zo niet vast te stellen. We beoordelen zijn stelling als niet te checken.

Wij beoordelen deze stelling als Niet te checken
Gecheckt door
Philip de Witt Wijnen

Rutte: financiën niet heel snel weer op orde

SGP-leider Kees van der Staaij begrijpt de noodzaak van extra uitgaven op dit moment. Maar hij wil toch ook weten van Rutte wanneer Nederland kan terugkeren „naar het oude financiële normaal”. Rutte: „Dat zal niet volgend jaar zijn en misschien ook niet het jaar daarop.”

De premier spreekt van „geluk”. „Er waren hier ook in de Kamer in de afgelopen jaren veel andere partijen die zeiden: ‘Besteed nou wat meer!’ Wat ben ik blijf dat we dat niet gedaan hebben.” Want nu het tegenzit heeft Nederland „een appeltje voor de dorst”.

PVV-leider Geert Wilders verwijt Rutte dat dit appeltje nu „over de grens” verdwijnt, in de zakken van andere EU-landen. Hij doelt op het akkoord van Europese regeringsleiders eerder dit jaar, over een miljardenpakket om de economische schade van de coronacrisis te beperken.

Lees ook: Europa zet met akkoord over herstelfonds historische stap

Rutte verdedigt dit pakket. „Nederland heeft belang bij een sterke Europese Unie in een onzekere wereld, en daarom doen we dat”, zegt hij. „Maar we hebben we wel gezegd: we zijn bereid om jullie nog één keer te helpen, in ruil voor hervormingen. Dat is de deal.”

Foto David van Dam.

Rutte onder vuur om belastingvoordeel voor bedrijven

De oppositie heeft veel kritiek op de investeringskorting van 2 miljard euro die het kabinet voor bedrijven wil invoeren. SP-leider Lilian Marijnissen noemt het plan „de divididendbelasting 3.0” en krijgt er een „déjà vu” van, omdat het kabinet in haar ogen opnieuw bezig is om vooral het bedrijfsleven tegemoet te komen, en bijvoorbeeld niet zorgverleners.

Vooral het gebrek aan concrete details van het plan zorgt voor irritatie. „Het kabinet heeft geen verhaal”, zegt Marijnissen. Jesse Klaver (GroenLinks) zegt dat hij alle „onderliggende stukken” wil zien over hoe dit plan tot stand is gekomen, en welke rol werkgeversorganisaties hierin hebben gespeeld.

Volgens Rutte moet het belastingvoordeel ervoor zorgen dat bedrijven blijven investeren en dat er op die manier banen worden gered. „Een van de effecten van een crisis is dat investeringen sterk teruglopen en daarom is dit type maatregelen nodig”, zegt Rutte. Volgens de premier kun je niet alles tegelijk doen – én de zorgsalarissen verhogen én bedrijven tegemoetkomen – en moeten er keuzes worden gemaakt.

PvdA-leider Lodewijk Asscher noemt het plan „ongericht” en wil weten hoeveel banen er dan gered gaan worden.

Twitter avatar LamyaeA Lamyae Aharouay Asscher: ,,De premier begon zijn betoog met dat hij steun zoekt voor zijn plannen. Waarom zou ik dit plan steunen? Welke garanties zijn er tegen misbruik, hoeveel banen levert dit op? Anders moeten we dit niet doen.”

„Het eerlijke antwoord”, zegt Rutte, „is dat je hier niet een precies aantal banen aan kunt koppelen.”

Foto David van Dam.

Klaver wil klimaat vastleggen in investeringsfonds

Rutte is nu begonnen aan het beantwoorden van vragen over de economie, onder meer over het investeringsfonds. Jesse Klaver (GroenLinks) is kritisch op het investeringsfonds omdat klimaat niet als doelstelling is genoemd. Zijn partij is belangrijk voor het kabinet omdat de coalitie geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer. Volgens de premier is het doel van het fonds „en en en”, waarvan economische groei en klimaat onderdeel zijn.

Klaver stelt dat economische groei nu als enige doelstelling op papier is vastgelegd. „Alles draagt bij aan economische groei, een kolencentrale ook. Het terugdringen van CO2-uitstoot moet er ook in staan. Anders vindt u ons lijnrecht tegenover u.” Volgens Rutte staat wel in de stukken dat de „som van maatschappelijke kosten en baten” positief moet zijn. Klaver vindt dat niet genoeg, hij wil dat Rutte garandeert dat er geen geld uit het fonds naar vliegveld Lelystad gaat of naar de aanleg van wegen. Rutte zegt toe dat hij dat punt verder gaat bekeken in het debat met minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA). „Ik wil dat de heer Klaver dit ook mee kan dragen.”

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning In de plenaire zaal #APB2020 houdt één bode toezicht op de #corona regels. Van Haga was net geknield bij Wilders gaan zitten: mag niet. Gisteren vond ze dat Schouten en Koolmees hun stoelen verder uit elkaar moesten zetten.

‘Zoektocht naar juiste maatregelen’

Pieter Heerma (CDA) vraagt zich af waarom het zo lang duurt voordat er regionale maatregelen worden genomen. „Op die manier voorkom je dat het een nationaal probleem wordt.” Volgens Rutte zijn er eerder al afspraken gemaakt met veiligheidsregio’s over strengere handhaving. Het is wel een „zoektocht” om gerichte maatregelen te vinden die de economie zo min mogelijk schaden.

Premier Mark Rutte (VVD) op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen Foto David van Dam

Naast de oppositiepartijen vraagt ook coalitiepartij D66 zich af waarom de testcapaciteit niet op orde is. Rob Jetten vraagt zich af hoe komt het dat andere landen veel meer testen dan Nederland. Volgens Rutte zijn daar ook grote problemen. Jetten stelt dat de premier te veel in een „beschouwende rol” zit terwijl hij het voor het zeggen heeft.

Rutte: maatregelen worden ‘heel precies’ afgestemd

De Tweede Kamer blijft doorvragen over de testcapaciteit. Rob Jetten (D66) wil weten wat er de afgelopen tijd niet goed is gegaan met de testcapaciteit. Volgens Rutte is de doelstelling van 30.000 tests per dag op tijd bereikt, maar blijkt de toestroom toch groter. De uitbreiding van de testcapaciteit naar 70.000 tests per dag, die gepland stond voor december, wordt nu naar voren gehaald.

Volgens Rutte kunnen er niet eerder dan vrijdag maatregelen worden genomen omdat die „heel precies” moeten worden afgestemd met de veiligheidsregio’s. „Dat is niet ideaal maar wel van belang voor een breed gedragen besluit.” Rutte kondigt ook aan dat minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) in gesprek gaat met jongerenorganisaties over de maatregelen.

Twitter avatar pdekoning Petra de Koning ‘In een vrij land blijft het mogelijk om je hamburgertje te eten en je colaatje te drinken’, zegt @MinPres over risico obesitas bij #coronavirus. In vak k vandaag: winegums, drop, pepermunt

Nog twee à drie weken problemen met testcapaciteit

Volgens Rutte blijven de problemen met de testcapaciteit nog twee tot drie weken aanhouden. Hij stelt dat de testlabs onder meer problemen hebben met de toestroom omdat mensen zonder klachten zich laten testen. Ook het bron- en contactonderzoek gaat niet „op de manier waarop we dat zouden willen”, maar ligt niet helemaal stil, benadrukt de premier.

„Dat is levensgevaarlijk”, zegt Lilian Marijnissen (SP). „Aan het begin van dit jaar voelden we ons allemaal nog overvallen. Nu wisten we al maandenlang dat er meer testen en capaciteit in de laboratoria nodig zouden zijn. Waarom is dat niet geregeld?” Volgens Rutte wordt er op dit moment wel alles aan gedaan om „op de problemen in te lopen”. Hij wijst erop dat praktisch alle landen soortgelijke problemen hebben. „Het is een overspannen wereldmarkt. We moeten af en toe noodverbanden leggen, dat is niet te vermijden.”

Volgens PvdA-leider Asscher schuift Rutte de verantwoordelijkheid af. „U noemt mensen zonder klachten die zich laten testen, maar het percentage positieve tests neemt ook toe. Dat wijst er juist op dat mensen zich netjes laten testen als ze klachten hebben.” Rutte antwoordt dat de problemen bij de teststraten zijn verantwoordelijkheid zijn. „Het is niet de schuld van mensen zonder klachten, maar ze kunnen wel helpen het probleem op te lossen.”

Rutte wil niets zeggen over nieuwe maatregelen

Rutte gaat weer verder over corona. De premier wijst op de stijgende cijfers: de besmettingen groeien, ook het aantal ziekenhuisopnames stijgt weer en in sommige regio’s worden patiënten overgebracht naar ziekenhuizen in andere regio’s omdat de aantallen te hoog worden. Volgens Rutte moet er nu zo gericht en lokaal mogelijk worden opgetreden.

Het kabinet heeft besloten om de veiligheidsregio’s eerder in risicoklasseringen onder te brengen. Volgens Rutte zijn het vooral twintigers die nu besmet raken, maar ook in andere leeftijdsgroepen stijgt het aantal positieve tests. „Het is belangrijk om de trend weer om te buigen. We kijken met de steden naar extra maatregelen.” Rutte hoopt daar vrijdag meer over te kunnen zeggen, maar wil nog niet zeggen om welke maatregelen het gaat. Sommige ministers zullen de zaal tijdens het debat verlaten om contact te onderhouden met veiligheidsregio’s en ambtenaren.

Daarnaast wordt gekeken naar nieuwe mogelijkheden om de testcapaciteit op te schalen. Rutte noemt bijvoorbeeld een proef met sneltesten, waarbij er binnen een uur een testuitslag is.

Rutte vraagt om ‘enige mildheid’

Geert Wilders stelt dat dit debat niet alleen over corona gaat. „Het zijn de Algemene Politieke Beschouwingen, ik zou het weleens willen hebben over tien jaar Rutte. U heeft er een puinhoop van gemaakt.” Rutte herinnert de PVV-leider eraan dat hij ook gedoogsteun verleende aan het eerste kabinet-Rutte. „Toen stond Nederland er niet zo goed voor”, stelt Rutte. „Ik ga niet zeggen dat alles perfect is, ik ga niet wijzen op de historisch lage werkloosheidcijfers of op de hoge economische groei. Er zijn ook dingen niet gelukt. Maar enige mildheid zou op zijn plaats zijn.”

Volgens Wilders is Nederland er juist op achteruitgegaan. „U vraagt om mildheid, u vroeg bij Grapperhaus [die onlangs op zijn bruiloft de coronaregels schond, red.] ook om mildheid en genade. Maar ik ben helemaal niet mild.” Waar Wilders stelt dat Nederland een corrupt land is geworden met een „minister-president van misleiding”, stelt Rutte daar tegenover dat Nederland een „mooi land met een prachtige democratie” is.

Premier Mark Rutte onderweg naar de Tweede Kamer. Hij werd hierbij gehinderd door een demonstrant die aandacht vroeg voor de executie van de 27-jarige worstelaar Navid Afkari in Iran. Foto David van Dam

Rutte: nieuwe normaal is een tijdelijk normaal

Het debat is begonnen. Premier Mark Rutte (VVD) begint met het coronavirus. „Het virus is onder ons, we worden de laatste weken met onze neus op de feiten gedrukt”, aldus Rutte. „Alledaagse dingen zijn niet meer alledaags.” Hij noemt mensen die hun vrienden niet meer kunnen zien, maar ook mensen die onzeker zijn over hun baan. Maar, zo benadrukt Rutte: „Het nieuwe normaal is op zijn hoogst een tijdelijk normaal.”

De premier kondigt aan dat het een „fel en stevig debat” zal worden. „Want er zijn genoeg problemen om op te lossen.” Maar kabinet, oppositie en sociale partners hebben elkaar in de afgelopen tijd weten te vinden, stelt Rutte. „Dat geeft me vertrouwen.”

Dag 2 begint met betoog premier Rutte

Nadat premier Mark Rutte (VVD) woensdag de hele dag heeft moeten luisteren naar alle fractievoorzitters krijgt hij donderdag eindelijk zelf het woord. Om 10.45 uur begint hij aan zijn beantwoording, die hij meestal opdeelt in een aantal verschillende blokken met thema’s.

Lees ook ons debatverslag van woensdag: Fractieleiders spreken alsof het einde van de crisis aanstaande is