Ombudsman: toegang tot zorg nog steeds niet op orde

Gezondheidszorg Het zorgstelsel is twee jaar na het uitkomen van kritische rapporten nog altijd „onverminderd complex”. Burgers weten niet altijd waar ze moeten aankloppen voor zorg.
Een bejaarde vrouw in een verzorgingstehuis.
Een bejaarde vrouw in een verzorgingstehuis. Foto Robin Utrecht/ANP

Het huidige zorgstelsel werkt nog steeds niet goed. Daardoor hebben sommige groepen mensen niet genoeg toegang tot de juiste zorg. Die conclusie trekt de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen donderdag, twee jaar na het verschijnen van twee kritische rapporten over het Nederlandse zorgstelsel. Volgens de Ombudsman bestaan problemen gesignaleerd in die rapporten nog steeds.

Zo is het zorgsysteem door veel verschillende wetten, regels en stelsels „onverminderd complex”. Burgers weten daardoor nog steeds niet waar ze precies moeten aankloppen als ze zorg nodig hebben. Instanties werken te weinig samen, er is te veel „administratieve rompslomp” en de marktwerking in de zorg functioneert problematisch. Verbeterprogramma’s en actieplannen vanuit het ministerie van Volksgezondheid (VWS) hebben daar bovendien nog geen verandering in weten te brengen, veelal omdat deze tijdelijk of te kleinschalig zijn.

Met name mensen die langdurige zorg nodig hebben, bijvoorbeeld chronisch zieken of mensen met een beperking, hebben hiervan last. De verschillende soorten zorg die zij nodig hebben, bijvoorbeeld thuiszorg of verpleeghuiszorg, worden nog steeds door verschillende, niet met elkaar verbonden instanties uitgevoerd. Daardoor worden gebruikers van langdurige zorg „geregeld tussen instanties heen en weer gestuurd”, aldus de ombudsman.

Perverse prikkels

„Zodra mensen met meer dan één wet of overheid te maken hebben, zien we dat zorg te gecompliceerd wordt”, zei Van Zutphen daarover bij Radio 1. „Dan raken mensen het spoor kwijt en wordt niet de goede zorg gegeven.” Volgens de Ombudsman schiet het ministerie tekort in de aanpak van deze problemen.

Hij pleit voor een duidelijk en enkelvoudig zorgsysteem. Daarbij moeten verschillende instanties, los van de zorgbehoevende in kwestie, met elkaar samenwerken en onderling de financiën afhandelen. Bovendien moeten „perverse prikkels”, om niet onderling samen te werken die het systeem momenteel kent, verdwijnen. „Praat niet vanuit systemen en geldstromen en overheden. Kijk naar wat er aan de hand is en wat er in een concrete situatie nodig is”, aldus Van Zutphen op de radio.

Lees ook dit interview met Dirk-Jan van den Berg, de nieuwe voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland: ‘Marktwerking is in dit land erg gereguleerd’