Laatste nieuws Covid-19

Inspectie: GGD’s en labs nog niet klaar voor tweede golf

Coronavirus In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit blog over de belangrijkste ontwikkelingen rond het coronavirus op donderdag 17 september is gesloten. Volg het laatste nieuws in ons nieuwe blog:

Laatste nieuws Covid-19 Recordafname van mensen met werk door corona

Dit was het belangrijkste nieuws van donderdag:

  • Het kabinet en de Veiligheidsregio’s kondigen vrijdag aan dat in zes regio’s met een hoge infectiedruk er gerichte maatregelen voor de horeca komen.
  • Een groep welvarende landen heeft al ruim de helft van de productie van veelbelovende coronavaccins opgekocht, terwijl slechts 13 procent van de wereldbevolking in deze landen woont. Dat maakte mensenrechtenorganisatie Oxfam bekend.
  • Het kabinet voert de verschillende ‘waarschuwingsniveaus’ die regionale verschillen over het coronavirus duidelijk moeten maken vrijdag al in, vanwege het oplopende aantal positieve coronatests.
  • Volgens de inspectie is het testsysteem van de GGD’s nog niet voldoende voorbereid op een eventuele tweede golf.
  • Volgens de WHO ligt het wekelijkse aantal nieuw vastgestelde besmettingen in Europa momenteel hoger dan in maart, toen de pandemie haar piek beleefde op het continent.
  • De afgelopen 24 uur zijn bij het RIVM 1.753 nieuwe positieve coronatests teruggekomen. Dat zijn er meer dan woensdag, toen 1.542 mensen positief testten op het virus.

Kabinet neemt maatregelen voor horeca in grote steden

Het kabinet en de Veiligheidsregio’s kondigen morgen aan dat in zes regio’s met een hoge infectiedruk er gerichte maatregelen voor de horeca komen. In deze regio’s in de Randstad mogen horecagelegenheden na 00.00 uur ’s avonds geen gasten meer binnenlaten en worden de sluitingstijden vervroegd naar 1.00 uur. Dat bevestigen Haagse bronnen na berichtgeving van de NOS. Er komt ook een aanscherping voor het maximaal aantal mensen dat mag samenkomen voor een feest in zalencentra. Nu hebben organisatoren daarvoor toestemming nodig als er honderd mensen komen, dat wordt verlaagd naar vijftig.

De nieuwe maatregelen gaan gelden in de Veiligheidsregio’s Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden (Den Haag), Utrecht, Kennemerland (Haarlem) en Hollands Midden (Leiden). Voor studenten, onder wie veel besmettingen optreden, komen geen aparte nieuwe maatregelen. Wel lopen er gesprekken tussen studentenverenigingen en de burgemeesters van de Veiligheidsregio’s over hoe het aantal besmettingen omlaag kan worden gebracht. Op de sociëteiten van verengingen worden de coronaregels redelijk goed gehandhaafd, is de indruk van het kabinet. De sociëteiten moeten zich ook gaan houden aan de nieuwe sluitingstijden voor de horeca.

Ook Denemarken scherpt reisadvies voor Nederland aan

Denemarken heeft het reisadvies voor Nederland aangescherpt vanwege het toegenomen aantal coronabesmettingen. „We raden nu alle onnodige reizen naar Nederland af”, schrijft het ministerie van Buitenlandse Zaken donderdag in een verklaring. Hetzelfde geldt voor reizen naar Oostenrijk, Zwitserland, Portugal en Hongarije.

Twitter avatar UMBorgerservice Udenrigsministeriets Borgerservice NEDERLANDENE: Opdateret rejsevejledning: Vi fraråder alle ikke-nødvendige rejser. Nederlandene opfylder ikke kriterierne for lave smittetal i modellen for rejsevejledninger for EU- og Schengenlande & har indført karantæneregler for visse rejsende. Læs: https://t.co/gy7n8qyAiM

Eerder besloten België en Duitsland het reisadvies voor Noord- en Zuid-Holland aan te scherpen. Duitsland heeft de provincies aangemerkt als ‘risicogebied’ en België geeft code rood.

NVZ: ‘Maak voor coronabonus geen onderscheid in personeel, behalve hogere inkomens’

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) vindt dat ziekenhuizen de coronabonus van 1.000 euro voor zorgpersoneel „ruimhartig” moet toekennen. Alle medewerkers die „direct of indirect hun steentje hebben bijgedragen aan de zorg voor covidpatiënten of aan de noodzakelijke veranderingen in de zorgorganisatie” moeten de coronabonus ontvangen. Daarbij moet geen onderscheid gemaakt worden tussen het personeel, vindt NVZ-voorzitter Ad Melkert: „De medewerkers vormen het hart van de zorg en hebben recht op deze blijk van waardering. Daar past geen gemillimeter of geschipper bij.” Er zou geen verschil gemaakt moeten worden tussen iemand die in de catering, de verpleging of ict in een ziekenhuis werkt, schrijft de NVZ in een verklaring donderdag.

De enige uitzondering die de NVZ maakt zijn medewerkers van het ziekenhuis met hogere inkomens: „Alleen het uitzonderen van professionals en bestuurders met hogere inkomens is te rechtvaardigen om de benodigde middelen doelgericht te besteden.” De NVZ geeft geen advies over hoe hoog de inkomensgrens moet liggen om een coronabonus te mogen ontvangen.

Studentenvereniging Minerva staakt alle activiteiten

De Leidse studentenvereniging Minerva legt per direct alle activiteiten stil omdat er te veel coronabesmettingen zijn onder de leden. Onder meer twee bestuursleden hebben het virus onder de leden. Dat schrijft het Leidsch Dagblad.

Om hoeveel besmettingen het precies gaat, is niet bekend. „We hebben de exacte aantallen niet. We hebben geen meldplicht voor leden wanneer ze ziek of besmet zijn, en ook geen systeem om dat te registreren”, zegt voorzitter Cato Colenbrander tegenover het Leidsch Dagblad. Vermoedelijk hebben hospiteeravonden een rol gespeeld in de toename van ziektegevallen.

Op Whatsapp circuleert een lijst van 25 Minervahuizen waar bewoners besmet zouden zijn. Colenbrander heeft de lijst gezien, maar kan niet nagaan of die klopt, al is bekend dat momenteel meerdere huizen in quarantaine zijn. In totaal zijn er circa 175 aan de vereniging gelieerde woningen.

Eerste internationale vlucht op luchthaven Wuhan sinds januari

Op de luchthaven van de Chinese stad Wuhan, waar in december voor het eerst melding werd gemaakt van het coronavirus, is voor het eerst sinds januari weer een internationale vlucht geland. Dat meldt persbureau AFP. Woensdag landde een vliegtuig uit Zuid-Korea met zestig passagiers aan boord.

Passagiers die vanuit het buitenland naar Wuhan reizen moeten binnen 72 uur een coronatest laten afnemen. Ook moeten ze twee weken in quarantaine. Voor binnenlandse vluchten was de luchthaven sinds begin april open.

De miljoenenstad ging op 23 januari ruim twee maanden volledig in lockdown. In de stad stierven bijna 3.900 mensen aan Covid-19. Het was hiermee de grootste brandhaard van China.

De eerste internationale vlucht landt woensdag op de luchthaven van Wuhan. Foto China OUT/AFP

‘GGD: geef leraren en zorgpersoneel geen voorrang bij test’

Het plan om zorgpersoneel en docenten voorrang te geven voor een coronatest is niet haalbaar en geen goed idee. Dat schrijft GGD-voorman André Rouvoet in een brief die in handen is van Trouw. In plaats daarvan moet het huidige testbeleid worden omgegooid.

Rouvoet schrijft in een brief aan minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge (CDA) dat de focus zou moeten liggen op het gericht aanpakken van clusters van virusuitbraken. Dat is volgens hem de meest effectieve manier om de pandemie te bestrijden. Het voorrang geven aan twee beroepsgroepen „schuurt” daarmee. De focus zou moeten liggen op het opsporen van besmette personen en hen testen zodra zij ook symptomen krijgen.

Er wordt al een tijd gesproken over een voorrangsregeling voor onderwijs- en zorgpersoneel, omdat momenteel de testcapaciteit te laag is om iedereen die dat wil te laten testen op covid-19. Eind deze week zou duidelijk moeten zijn wat er voor deze groep geregeld wordt.

Een medewerker van de GGD Rotterdam-Rijnmond neemt een coronatest af in de testlocatie aan de Koperstraat.. Foto Pieter Stam de Jonge/ANP

RIVM: 1.753 nieuwe positieve tests, 14 nieuwe ziekenhuisopnames

De afgelopen 24 uur zijn bij het RIVM 1.753 nieuwe positieve coronatests teruggekomen. Dat zijn er meer dan woensdag, toen 1.542 mensen positief testten op het virus. Wederom komen de meeste nieuwe positieve tests uit de grote steden. Amsterdam meldde 247 nieuwe gevallen, gevolgd door Rotterdam (161) en Den Haag (102).

Het aantal nieuwe ziektegevallen ligt nog steeds aanzienlijk hoger dan de zogenoemde signaalwaarde van 7 per 100.000 inwoners. Over de afgelopen zeven dagen kwam dat besmettingscijfer in 92 gemeenten hoger uit dan die waarde. Gisteren gold dat nog voor 69 van de 355 gemeenten.

Het aantal nieuwe ziekenhuisopnames ligt nog steeds relatief laag. Het afgelopen etmaal werden veertien patiënten opgenomen ten gevolge van het virus. Een dag eerder waren dat er vijftien. Dat deze cijfers laag liggen komt doordat de toestand van coronapatiënten over een aantal dagen of weken kan verslechteren en doordat vooral jongere mensen momenteel besmet raken. Die komen minder snel in het ziekenhuis terecht.

In totaal liggen nu 334 coronapatiënten in het ziekenhuis, één meer dan gisteren.

Acht stafleden Vitesse positief getest op coronavirus

Acht leden van de technische staf van de Arnhemse voetbalclub Vitesse zijn in quarantaine nadat ze positief zijn getest op het coronavirus. Onder anderen hoofdtrainer Thomas Letsch en twee assistent-trainers hebben Covid-19 onder de leden, zo heeft de club donderdag bekendgemaakt.

Alle spelers en stafleden van de club werden vorige week vrijdag, voorafgaande aan de wedstrijd tegen RKC Waalwijk, getest op het virus. Assistent-trainer Joseph Oosting testte positief. In een aantal testrondes die de club de afgelopen zeven dagen hield, bleken uiteindelijk nog zeven anderen besmet met het virus.

Vitesse heeft de KNVB ingelicht over de besmettingen, die volgens algemeen directeur Pascal van Wijk „begripvol” reageerde. De voetbalbond staat de club toe dat technisch directeur Johannes Spors invalt als coach en wordt geholpen door trainers Edward Sturing en Nicky Hofs. Daarmee kan zaterdag de Eredivisiewedstrijd tegen het Rotterdamse Sparta doorgaan.

De selectie van Vitesse. Foto Jeroen Putmans/ANP

‘Vmbo-leerlingen mogelijk te veel onderwijs gemist om examen te doen’

Vmbo-scholen zijn bang dat examenleerlingen te veel onderwijs hebben gemist om volgend jaar hun praktijkexamen te kunnen doen. Dat bevestigt koepelorganisatie voor voortgezet onderwijs VO-raad donderdag na berichtgeving van het AD. Vooral leerlingen van de beroepsgerichte richtingen vmbo-g, -basis en -kader liepen een achterstand op door de coronacrisis.

Hoe groot die achterstand precies is, wordt momenteel in kaart gebracht door de VO-raad, in samenwerking met het ministerie van Onderwijs. „Maar we krijgen genoeg signalen vanuit de scholen om te concluderen dat er een probleem is”, zegt de woordvoerder. „Het praktijkonderwijs heeft maandenlang stilgelegen. Veel leerlingen misten daardoor zeker twaalf uur in de week aan lessen.”

Afhankelijk van hoe groot de omvang van het probleem blijkt, stelt de VO-raad een alternatief praktijkexamen voor. „Misschien kan het niveau verlaagd, of bepaalde vakken worden uitgesloten.” In de bovenbouw van de praktijkgerichte vmbo-opleidingen zitten bijna 120.000 leerlingen.

Wereldgezondheidsorganisatie bezorgd om Europese cijfers

Het wekelijkse aantal nieuw vastgestelde besmettingen in Europa ligt momenteel hoger dan in maart, toen de pandemie haar piek beleefde op het continent. Vorige week testten meer dan 300.000 mensen positief. Dat zei directeur Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) Hans Kluge vandaag op een persconferentie.

Kluge spreekt van „een zeer ernstige situatie”. Meer dan de helft van de Europese landen heeft afgelopen weken een toename van meer dan 10 procent gezien aan nieuwe besmettingen. Bij zeven landen was zelfs sprake van een verdubbeling. Hoewel het aantal besmettingen onder vijftigplussers ook toeneemt, zit de grootste stijging in de leeftijdscategorie 25-49 jaar.

Kluge stelt dat in de lente en vroege zomer de positieve effecten van strikte lockdownmaatregelen te zien waren in de dalende besmettingscijfers. In juni waren die getallen het laagst. Kluge stelt dat de statistieken van september als een „wake-upcall” moeten dienen:

„Deze pandemie heeft ons zo veel ontnomen. In Europa zijn 4.893.614 gevallen van Covid-19 vastgesteld en zijn 226.524 mensen overleden. Dit is slechts deel van het verhaal. De impact op onze geestelijke gezondheid, economieën, levens en samenlevingen is enorm geweest.”

Hoe het nu verder gaat ligt volgens Kluge „in onze eigen handen” . „We hebben het virus voorheen bestreden en we kunnen dat weer doen.”

Watch LIVE as @hans_kluge and experts from WHO/Europe provide an situation update on #COVID19 in the European Region. https://t.co/9mhdpnhWxe

— WHO/Europe (@WHO_Europe) September 17, 2020

Inspectie: GGD’s en labs snel georganiseerd, maar nog niet klaar voor tweede golf

Het testsysteem van de GGD’s is nog niet voldoende voorbereid op een eventuele tweede golf. Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) hebben de regio’s het testen en het bron- en contactonderzoek in korte tijd snel op orde weten te krijgen, maar de organisatie is „nog niet klaar”. De testcapaciteit moet verder omhoog. Die uitbreiding is een „enorme opgave” voor de GGD’s en laboratoria.

De inspectie onderzocht in juli en augustus 25 GGD’s, en spreekt „grote waardering” uit voor de manier waarop zij op de viruscrisis gereageerd hebben. „Maar het loopt spaak als mensen zonder klachten zich laten testen. Of als ze voor het bron- en contactonderzoek veel mensen opgeven met wie ze ondanks de afstandsregels nauw contact hebben gehad.” Volgens de inspectie zijn dat problemen die de instanties niet alleen kunnen oplossen, maar die ook afhangen van het gedrag van burgers. De IGJ hoopt op medewerking van het publiek, zodat alleen mensen met klachten zich melden voor een test.

Zelfs als mensen dat advies opvolgen, voorziet de inspectie dat nog meer capaciteit nodig zal zijn omdat de symptomen van een coronabesmetting erg veel lijken op een gewone verkoudheid. „De komende maanden zijn meer testen nodig, oplopend van 55.000 testen per dag in november en 70.000 in december tot 85.000 per dag vanaf februari 2021”, schrijft de IGJ. Dat zal ook bij de laboratoria voor problemen zorgen, zoals zij er nu voorstaan. De inspectie constateert dat dan een tekort kan ontstaan aan materialen en apparatuur die nodig zijn om de coronatests uit te voeren – zeker omdat de laboratoria willen voorkomen dat ander werk stilvalt, zoals tijdens de eerste Nederlandse coronagolf gebeurde.

Premier Mark Rutte (VVD) heeft donderdag gezegd dat de problemen met de testcapaciteit waarschijnlijk nog twee tot drie weken aanhouden. De toestroom van mensen zonder klachten zorgt voor problemen, vertelde hij tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.

Negen medewerkers Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis positief getest

Negen van de dertien medewerkers van de afdeling Bloedafname van het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam zijn positief getest op het coronavirus. Dat bevestigt een woordvoerder van het in kanker gespecialiseerde ziekenhuis donderdag. De medewerkers zijn een week geleden getest op het virus toen zij lichte klachten vertoonden en zijn sindsdien thuis gebleven.

Het ziekenhuis stelt dat er geen aanwijzingen zijn dat een corona-infectie ernstiger verloopt bij mensen met kanker. Wel liggen in het ziekenhuis veel patiënten die extra risico lopen doordat ze een verzwakt immuunsysteem hebben of aan long- hart of vaatziekten lijden. Het contact tussen medewerkers en patiënten wordt om deze reden tot een minimum beperkt sinds de pandemie, zegt de woordvoerder.

De kans dat patiënten die de bloedafname-afdeling bezochten besmet zijn geraakt, is volgens het ziekenhuis klein. Op de bloedafname-afdeling hebben patiënten maar kort contact met het personeel. Ook zijn de prikcabines sinds het begin van de pandemie voorzien van plexiglas. Patiënten zijn dan ook niet persoonlijk op de hoogte gebracht van de uitbraak.

De bloedafname-afdeling blijft ondanks het personeelsuitval open. De medewerkers zonder klachten zijn niet getest op het virus. Wel dragen zij nu uit voorzorg een chirurgisch mondkapje tijdens hun werk.

Het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam. Foto Hollandse Hoogte/Harold Versteeg

Kabinet voert systeem van waarschuwingsniveaus per regio vrijdag al in

Het kabinet voert de verschillende ‘waarschuwingsniveaus’ die regionale verschillen over het coronavirus duidelijk moeten maken vrijdag al in, vanwege het oplopende aantal positieve coronatests. Dat schrijft minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) donderdag aan de Tweede Kamer. De invoering stond aanvankelijk gepland voor volgende week dinsdag.

Het systeem, aangekondigd op 1 september, bestaat uit drie niveaus: waakzaam, zorgelijk en ernstig. Iedere regio krijgt een eigen niveau toegekend, waarmee ook verschillende maatregelen gepaard gaan. Zo moet het voor inwoners en bezoekers duidelijk zijn „dat maatregelen regionaal verschillen en wat de reden daarvoor is”, aldus de minister. Een kaart met daarop de regionale verschillen zullen terug te vinden zijn op het coronadashboard van de Rijksoverheid.

Eerder deze week liep het reproductiegetal, dat laat zien hoeveel mensen gemiddeld worden besmet door één patiënt, op tot 1,38. Dat is meer dan de ‘signaalwaarde’ van 1 die het RIVM hanteert. Boven de 1 neemt het aantal besmettingen exponentieel toe, onder de 1 vlakt het aantal nieuwe besmettingen juist af. Woensdag meldde het RIVM 1.542 nieuwe positieve coronatestuitslagen. Dat was het hoogste niveau sinds er op grote schaal getest wordt en eveneens hoger dan de signaalwaarde.

Lees ook: Record aantal positieve testen: bestuurders praten over maatregelen

‘VWS weerde Duits lab met testcapaciteit vanwege taaleis’

Het ministerie van Volksgezondheid heeft eerder dit jaar een Duits laboratorium geweerd, hoewel dat extra coronatestcapaciteit aanbood. Reden daarvoor was de eis dat er een Nederlandstalige arts beschikbaar moest zijn. Onderzoeksplatform Follow the Money schrijft dat op basis van documenten van het ministerie.

Het RIVM keurde op 2 april het Duitse laboratorium Labor Dr. Wisplinghoff goed. Het grote lab zou voor de Nederlandse GGD’s dagelijks tot vijfduizend extra tests kunnen uitvoeren. Maar nog geen twee weken later kwam VWS met aanvullende eisen aan de buitenlandse labs: daar moet een Nederlandstalige arts-microbioloog aan verbonden zijn, vanwege het interpreteren van resultaten en de communicatie met zorgverleners.

Volgens de voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie is zo’n taaleis onnodig: „We kunnen ook wel in het Engels met elkaar van gedachten wisselen”, zegt zij tegen Follow the Money over de communicatie tussen artsen en de laboratoria. Die laatste geven de testresultaten toch niet direct door aan patiënten. Bovendien zegt Pieter Kuypers, hoogleraar Europees recht aan de Radboud Universiteit, tegen Follow the Money dat de gestelde eis niet mag. Volgens hem zijn taaleisen „meestal verboden omdat ze een belemmering vormen van het vrije verkeer van diensten en goederen”.

Dat de testcapaciteit van een goedgekeurd lab door de topambtenaar van VWS van de hand werd gewezen, gaat volgens de onderzoeksjournalisten in tegen het beleid van minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA). Hij noemde sinds eind maart het vergroten van de testcapaciteit zijn hoogste prioriteit. Nadat in augustus opnieuw duidelijk was geworden dat er een groot tekort aan testcapaciteit was, sloot het ministerie alsnog een overeenkomst met Labor Dr. Wisplinghoff.

Oxfam: rijke landen kopen ruim de helft van potentiële coronavaccins op

Een groep welvarende landen heeft al ruim de helft van de productie van veelbelovende coronavaccins opgekocht, terwijl slechts 13 procent van de wereldbevolking in deze landen woont. Dat meldt mensenrechtenorganisatie Oxfam donderdag. Zelfs in het geval dat al deze vaccins een succes blijken, zou hierdoor zeker twee derde van de wereldbevolking niet voor 2022 toegang krijgen tot een vaccin.

Volgens Oxfam zijn van de negen coronavaccins die nu in fase drie van de tests zitten overeenkomsten gesloten voor leveringen van vijf vaccins. Van die vijf vaccins kunnen 5,94 miljard doses gemaakt worden, aldus de organisatie. Dat is genoeg om bijna drie miljard mensen in te enten. 5,3 miljard van die doses zijn al verkocht, waarvan 2,7 miljard rijkere landen. De rest gaat naar ontwikkelende landen.

Armoede onder kinderen

Ook kinderhulporganisaties Unicef en Save the Children kwamen donderdag naar buiten met een onderzoek. Vanwege het coronavirus leven 150 miljoen meer kinderen in ‘multidimensionale’ armoede dan voor de pandemie, brachten zij in kaart. Dit is een toename van 15 procent in tweede- en derdewereldlanden. De organisaties baseren zich op gegevens uit meer dan zeventig landen over gebrek aan onderwijs, medicijnen, huisvesting, voedsel, water en afvalverwerking en riolering. De kinderen ontberen voorzieningen op minstens twee van deze vlakken.

Beide onderzoeken kwamen naar buiten op de dag dat de ministers van Financiën van de G20-landen virtueel bijeenkomen voor overleg over het coronavirus. Oxfam roept deze landen en ook grote farmaceutische bedrijven op om vaccins gratis beschikbaar te maken voor iedereen.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Wie krijgt straks als het eerste het coronavaccin?

Welkom in dit nieuwe blog

Hier houdt NRC het dagelijkse nieuws bij over de coronacrisis. Het belangrijkste nieuws van het vorige blog, dat werd bijgehouden op woensdag 16 september:

  • Een toename in het aantal nieuwe positieve coronatests: het RIVM ontving van dinsdag op woensdag 1.542 nieuwe meldingen daarover, een zorgelijke stijging. Zo zorgelijk, dat er „gerichte maatregelen” komen voor brandhaarden. Minister Hugo de Jonge zal daarover vrijdag meer bekendmaken - de persconferentie die op komende dinsdag was gepland, is naar voren gehaald.
  • Niet alleen in Nederland valt die stijging op, ook in de buurlanden. België en Duitsland kondigden aan het reisadvies voor Noord- en Zuid-Holland aan te scherpen. Lees hier de duiding van de correspondenten.
  • Er wordt binnenkort een proef uitgevoerd met corona-sneltesten door het instituut TNO. Deze tests geven al na een paar uur de uitslag in plaats van na één of twee dagen.
Lees hier het blog van woensdag 16 september terug