Opinie

Troonrede en Miljoenennota hebben een hoog Titanic-gehalte

Prinsjesdag

Commentaar

Het was een rare, onwerkelijke Derde Dinsdag van september. De jaarlijkse Prinsjesdagvoordracht van het staatshoofd bestond dit jaar uit een combinatie van Troonrede en kerstboodschap. Allereerst was er de gebruikelijke maar dit keer korte en weinig concrete departementale boodschappenlijst die hoort bij de presentatie van de Rijksbegroting. De plannen waren meer dan anders overgoten met woorden van compassie, saamhorigheid en hoop. Woorden die de Koning doorgaans voor zijn toespraak op Eerste Kerstdag reserveert.

Niets is dit jaar als gevolg van de coronacrisis normaal dus ook niet de in de Grondwet vastgelegde jaarlijkse uiteenzetting van het regeringsbeleid. Een select gezelschap bijeengekomen in de Grote Kerk in Den Haag zorgde dinsdag in de ‘doen-alsof-modus’ voor een alternatieve Prinsjesdag. Geen pracht en praal, maar ook nauwelijks een politiek richtinggevend verhaal. Terecht. Want bij de huidige (mondiale) onzekerheid kan moeilijk een coherent, toekomstbestendig programma worden gepresenteerd.

Maar onwezenlijk blijft het. Niet het minst omdat het gaat om de laatste begroting van het derde kabinet Rutte. Ogenschijnlijk kan, zeker in economische termen, worden teruggekeken op een geslaagde regeerperiode waarbij de uitkomsten redelijk sporen met de in 2017 in het regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie neergelegde voornemens. Alleen heeft de coronacrisis nu alles voorzien van een groot vraagteken.

We moeten ons „schrap zetten voor de gevolgen van een zware economische terugslag”, zei de Koning in zijn Troonrede, maar het bevreemdende is dat die dreiging nog maar zo weinig doorklinkt in alle nu gepresenteerde stukken. Alles gaat door met dit verschil dat veel meer op de pof wordt geleefd en een aanzienlijk deel van de economie aan het overheidsinfuus ligt. Het geheel ademt de sfeer van het orkest op de Titanic dat bleef doorspelen terwijl het luxe cruiseschip zinkende was.

Uit de crisis investeren, heet dit in politiek Den Haag. Het is een even gedurfde als radicale verandering vergeleken bij de wijze waarop eerder economische crises werden bestreden. Maar de vraag blijft in hoeverre deze keuze toekomstige generaties – waar de koning in de Troonrede zo vol van was – zal belasten. In elk geval had een steviger onderbouwing van de keuzes niet misstaan.

Niets is zeker luidt al maanden het mantra. Troonrede en Miljoenennota brengen hierin helaas geen verandering.