Reportage

Komt het Parlement ooit terug naar Straatsburg?

Europees Parlement Straatsburg had zich tot in de puntjes voorbereid voor de start van het Europese politieke seizoen. Maar het Europarlement wilde niet komen. „Corona is voor de Straatsburghaters een middel om ons de nek om te draaien.”

Het parlementsgebouw aan de rand van de Elzasser stad is nu totaal verlaten.
Het parlementsgebouw aan de rand van de Elzasser stad is nu totaal verlaten. Foto Lex van Lieshout/ANP

Ze hadden het tot in de puntjes voorbereid. Het Europees Parlement (EP) in de Franse stad Straatsburg zou, na een maandenlange sluiting wegens corona, het decor worden van de ‘State of the Union’ en de feestelijke terugkeer van Europarlementariërs.

Een extra Thalystrein en speciale shuttlebussen stonden gereed voor transport van de parlementaire bijzetel in Brussel naar de hoofdzetel in Straatsburg. Met alle horeca-ondernemers in de stad was het veiligheidsprotocol doorgesproken. Medisch spoedtransport stond klaar. „De omstandigheden in Straatsburg zijn beter dan die in Brussel”, meldde een uitgelekt intern memo met de goedkeuring van de hoogste EP-ambtenaar, Klaus Welle.

Toch werd het feest op het laatste moment geannuleerd.

Waarom, vragen de Straatsburgers zich verbijsterd af. Volgens het Europese Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding kleurt Brussel rood en Straatsburg ‘slechts’ lichtoranje. Maar het EP achtte vooral de ‘verhuizing’ onder deze omstandigheden te onveilig.

„Corona wordt door de Straatsburghaters misbruikt in een poging ons de nek om te draaien”, zegt de Franse liberale Europarlementariër Christophe Grudler. Al decennia woedt in het EP een strijd tussen de kampen pro- en anti-Straatsburg. Eén parlementaire zetel, in Brussel, waar ook de Europese Commissie en Raad zitten, is genoeg, vinden steeds meer Europarlementariërs. Zij achten het maandelijkse verhuiscircus te kostbaar (jaarlijks ruim 100 miljoen euro) en milieuvervuilend.

Maar Grudler heeft gewoon zijn vaste hotelkamer geboekt in Straatsburg. In het totaal verlaten EP-gebouw opent hij in zijn werkkamer de luxaflex. Zijn assistent probeert de computer aan de praat te krijgen. „Da’s lang geleden”, lacht ze nerveus. „We zijn hier een half jaar niet geweest.”

‘Economische ramp’

„Dit is mijn soloprotest”, zegt Grudler. Hij trekt zijn mondkapje af, logt in op de EP-site en volgt het parlementaire debat dat vijfhonderd kilometer verderop in Brussel wordt gevoerd. „Brussel wil zich manifesteren als navel van Europa. Maar kijk op de kaart: voor veel Europarlementariërs uit Midden- en Oost-Europese landen is het centrale Straatsburg veel logischer!”

Op straat hebben fietsers en skaters ruim baan en op terrasjes klinkt alleen maar Frans. Normaal, tijdens EP-sessies, is Straatsburg een meertalige heksenketel, met duizenden taxi’s die pendelen tussen het Parlement en de horeca in het centrum. Nu sjokt een handvol toeristen langs de monumentale kathedraal.

In Les Haras, een van de tophotels, wijst receptionist Clara naar de stapel ongebruikte chirurgische maskers. „Onze 96 kamers zijn altijd ruim van tevoren geboekt. Nu hebben we 27 gasten. We hebben de prijs inmiddels verlaagd van 200 naar 149 euro.”

Normaal tijdens EP-sessies is Straatsburg een meertalige heksenketel, met duizenden taxi’s die pendelen tussen het Parlement en de horeca in het centrum. Foto Patrick Hertzog/AFP

Voor ‘haar’ stad is de EP-annulering een economische ramp, zegt de Straatsburgse burgemeester Jeanne Barseghian. „Al in de zomermaanden hadden we een gedetailleerd gezondheidsconcept ontwikkeld. De annulering is onbegrijpelijk”. Ook volgens Barseghian is corona een „politiek instrument” geworden in handen van het anti-Straatsburg-kamp. „Het Europees verdrag verplicht het Parlement hier twaalf keer per jaar te vergaderen. Daaraan morrelen, is een gevaar voor de democratie. Straatsburg staat symbool voor de Frans-Duitse verzoening waaruit de EU is ontstaan.”

Lege nachtclub

„De annulering is, opnieuw, een shock voor de mensen hier die hun verantwoordelijkheid als bewoners van eurométropole Straatsburg zeer serieus nemen”, zegt Fabienne Keller op een terras aan de Avenue de la Marseillaise. Keller is voormalig burgemeester van Straatsburg en nu Europarlementariër. „De EU beschouwen wij als onze missie.” Ze wijst de richting uit van de Rijn, even verderop – de grens tussen Frankrijk en Duitsland. Met gevoel voor dramatiek: „De Rijn was een rivier van bloed, nu is het de rivier van de vrede.”

Rond etenstijd is in het populaire restaurant Au Gourmet de l’Orangerie één tafel bezet. Eigenaar Steeve Pateau blijft er laconiek onder. „Ik heb voldoende reserve, ik overleef deze crisis wel.” De Parlementaire zetelstrijd noemt hij „vuile politiek”.

Tonight’s gonna be a good night’ tettert uit de speakers in Les Aviateurs. Normaal is de nachtclub afgeladen met Europarlementariërs en hun assistenten. Nu huppelt een eenzame veertiger met twee jonge vrouwen op de dansvloer.

Lees ook: Wat staat de EU te wachten, volgens Ursula von der Leyen?