Spiegels bij Haagse standbeelden moeten uitnodigen tot meer zelfreflectie

Beeldenstorm Bij standbeelden in Den Haag willen ChristenUnie en D66 spiegels plaatsen ter reflectie. ‘Het kan uitnodigen om over het verleden te denken.’

Bij het Mandela Monument in Den Haag komen spiegels, als het aan ChristenUnie en D66 ligt.
Bij het Mandela Monument in Den Haag komen spiegels, als het aan ChristenUnie en D66 ligt. Foto Valerie Kuypers

Een standbeeld of monument kan tegenwoordig hevige discussie oproepen. Maar vooral, merkten de Haagse gemeenteraadsleden Pieter Grinwis (ChristenUnie) en Hanneke van der Werf (D66), wordt er dan gedebatteerd over het verleden. Terwijl, menen zij, een beeld bij uitstek óók zou moeten leiden tot zelfreflectie.

Lees ook het commentaar van NRC over beelden: Een onbehouwen beeldenstorm slaat ook het debat aan diggelen

Ze stellen daarom voor om bij vijf Haagse monumenten een spiegel te plaatsen. Grinwis: „Als uitnodiging om je af te vragen wat jij gedaan zou hebben, om niet te oordelen over de ander maar over onszelf.” Woensdag, bij de begrotingsbehandeling in de Haagse gemeenteraad, dienen ze hiervoor een voorstel in.

De ChristenUnie en D66 willen beelden „uit de continue polarisatie halen”. „De laatste tijd wordt er goed en kritisch naar het verleden gekeken en over geoordeeld. Maar zonder zelfkritiek”, zegt Van der Werf. Spiegels zullen volgens de fractievoorzitters de afstand tussen historie en heden verkleinen.

Lees ook over het Indië-monument in Amsterdam: Gemoderniseerd Indië-monument nu toch weer omstreden

In Den Haag is weinig commotie over standbeelden, die in de meeste gevallen abstract zijn, van fictieve personen of van vorsten. Een beeld van Johan van Oldebarneveldt, oprichter van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, werd beklad, net als het Indisch Monument ter herdenking aan de slachtoffers die in de Tweede Wereldoorlog in Azië vielen. Beide acties werden opgeëist door Aliansi Merah Putih, dat aandacht vraagt voor slachtoffers van de Nederlandse kolonisatie.

‘Dit nooit weer’

De twee politici stellen voor, in het jaar dat 75 jaar vrijheid wordt herdacht, de spiegels te plaatsen bij Tweede Wereldoorlogmonumenten: naast het Indisch Monument het Joods Monument, het Nationaal Monument Oranjehotel, waar verzetsstrijders gevangen zaten. „Een spiegel nodigt uit tot de gedachte ‘dit nooit weer’”, zegt Grinwis.

De twee andere monumenten in hun voorstel zijn de Wereldvredesvlam bij het Vredespaleis, een altijd brandend vuur omringd met stenen uit 196 landen, waaronder een brok uit de Berlijnse Muur, en het Mandela Monument, een 3,5 meter hoog standbeeld voor de Zuid-Afrikaanse strijder tegen apartheid.

De spiegels komen niet bij beelden van andere personen, zoals bij dat van Van Oldenbarnevelt. Dat kan ook, maar zij staan „misschien wat ver van mensen af”. En iemand als Willem van Oranje is „niet echt controversieel”, zegt Grinwis.