Smith en Diop winnen Europese Literatuurprijs 2020

Romanprijs De prijs voor een Nederlandse vertaling van een Europese roman ging dit jaar naar twee boeken, Lente en Meer dan een broer, om het tienjarig jubileum van de prijs te vieren.

Romans van de Britse Ali Smith en de Franse David Diop zijn bekroond met de Europese Literatuurprijs. Foto EPA/AFP
Romans van de Britse Ali Smith en de Franse David Diop zijn bekroond met de Europese Literatuurprijs. Foto EPA/AFP

De romans Lente van de Britse schrijfster Ali Smith en Meer dan een broer van de Franse schrijver David Diop zijn de winnaars van de Europese Literatuurprijs 2020. Dat maakte het Nederlands Letterenfonds, initiator en sponsor van de onderscheiding, deze dinsdagmiddag bekend. De Europese Literatuurprijs wordt jaarlijks door een Nederlandse jury toegekend aan de vertaling van een roman uit een Europees buitenland. Daarmee worden ook vertalers Karina van Santen, Martine Vosmaer en Martine Woudt onderscheiden.

De schrijver en de vertaler delen het prijzengeld: de schrijver krijgt 10.000 euro, de vertaler 5.000 euro. De dubbele bekroning van dit jaar is ingegeven door het tienjarig jubileum van de prijs, waardoor naast een vakjury ook een studentenjury een winnaar mocht kiezen – en bijbehorend geldbedrag toekennen. Uit de longlist van twintig kozen beide jury’s eigen genomineerden – toevallig prijkten de winnende romans van Smith en Diop als enige twee op beide lijsten.

Lees ook de recensie van ‘Lente’: Een uitweg uit het systeem

Lente van Ali Smith, de winnaar van de vakjury, is het derde deel van haar inmiddels voltooide seizoenencyclus en werd bekroond als „ambitieuze en meeslepende roman waarin een vlammend pleidooi voor literatuur en kunst verborgen zit”. Smith (1962) schrijft poëtisch en urgent over een Brits detentiecentrum waar ongewenste migranten opgesloten zitten, tot een jong meisje er met schrandere, empathische vragen de boel opschudt. Lente, dat vertaald werd door Karina van Santen en Martine Vosmaer, „doet een beroep op onze medemenselijkheid en stelt pijnlijke vragen over het gebrek daaraan. In geen tijden kwam er zo’n woedende vertelling van het Britse eiland af”, aldus de jury, onder voorzitterschap van Abdelkader Benali.

Oorlogsstress

De studentenjury, bestaand uit drie studenten, een jonge vertaler en juryvoorzitter Alma Mathijsen, bekroonde de Eerste-Wereldoorlogroman Meer dan een broer, waarin David Diop (1966) het relaas laat horen van een zwarte Senegalese soldaat die uit naam van kolonisator Frankrijk gelegerd is in de loopgraaf. In de ademloze vertelling, vertaald door Martine Woudt, mondt zijn oorlogsstress en -rouw uit in een fabel van gekte. „Bovendien zet Diop aan tot nadenken over de stemmen die de geschiedenis vertellen”, aldus de studentenjury.

Lees ook de recensie van ‘Meer dan een broer’: De vergeten Afrikaanse soldaten van de Eerste Wereldoorlog

Naast de twee winnaars nomineerde de vakjury de romans Baron Wenckheim keert terug van de Hongaarse schrijver László Krasznahorkai (vertaling Mari Alföldy), SS Proleterka van de Zwitserse auteur Fleur Jaeggy (vertaling Frans Denissen) en De koning van de Pool Szczepan Twardoch (vertaling Charlotte Pothuizen). De succesvolle Ierse schrijfster Sally Rooney was met haar roman Normale mensen (vertaling Gerda Baardman) genomineerd door de studentenjury, evenals Mussolini-roman M. van Antonio Scurati (vertaling Jan van der Haar) en Het veld van de Oostenrijker Robert Seethaler (vertaling Liesbeth van Nes). De roman van David Diop ontvang eerder in Italië de Premio Strega Europeo, voor de beste Europese roman, en werd in Frankrijk door een jongerenjury tot beste roman van 2018 uitgeroepen. De Europese Literatuurprijs wordt aan Smith en Diop uitgereikt tijdens literatuur- en muziekfestival Crossing Border, begin november in Den Haag.