Reportage

Hoe ‘Jerusalema’ het ‘volkslied van corona’ werd

Coronahit ‘Jerusalema’ en de bijbehorende dance challenge werden meer dan 100 miljoen keer bekeken op YouTube. „Zonder corona was dit niet gebeurd”, zegt de Zuid-Afrikaanse maker, Master KG.

Op een markt in Johannesburg dansen mensen op ‘Jerusalema’, de muziek van Master KG.
Op een markt in Johannesburg dansen mensen op ‘Jerusalema’, de muziek van Master KG. Foto Denis Farrell/AP

Covid-19 bestond nog niet. Kgaugelo Moagi zat als altijd tot laat in de avond op zijn computer te prutsen in zijn studio in Centurion, een onooglijk stadje tussen Johannesburg en Pretoria. De beat lag al op de tijdlijn, een simpele vierkwartsmaat met drum-handklap. Toen belde Moagi, beter bekend onder zijn artiestennaam Master KG, zangeres Noncebo Zikode. Of ze eens wilde komen luisteren. Het was augustus en een gure Zuid-Afrikaanse winternacht. Maar Zikode sprong zonder aarzelen in de auto.

De zangeres hoorde de beat driemaal. Toen begon ze te zingen in haar moedertaal, Zulu. Jerusalema. Okhaya lami’’, zong ze, met haar markante diepe stem. Jeruzalem, is mijn huis. Ngilondoloze. Bescherm mij. Uhambe Nami. Loop met mij. Zungangishi lana. Laat me hier niet achter.

„Gospel, ja”, grinnikt Moagi vanachter zijn computer in dezelfde studio, pretoogjes onder de groene bandana die hij om zijn voorhoofd heeft geknoopt. „Een oproep aan God om mij te beschermen en mij de weg te wijzen. Een kerklied met dance”.

Ruim een jaar later is het lied meer dan 100 miljoen keer afgespeeld op YouTube. Deze week stond het op nummer 1 van de top-200 van de meeste gedownloade muziek ter wereld op de Shazam-app. Het staat nummer 9 in iTunes, wereldwijd. De Jerusalema Dance Challenge werd gedanst door monniken in Italië, verplegers in Zweden, soldaten in Ghana, mensenrechtenadvocaten in Zimbabwe.Juventus-spits Cristiano Ronaldo tweette vorige week zijn pasjes. Vlak na Janet Jackson.

Danspasjes

Wat is hier gebeurd? „Zegeningen, allemaal zegeningen”, zegt Moagi bescheiden. Als hij eerlijk is: „zonder corona was dit waarschijnlijk niet gebeurd. ‘Jerusalema’ is het coronavolkslied geworden.”

Dat ging zo. Nadat het lied eind 2019 in Zuid-Afrika werd uitgebracht, stond het in december op nummer 1 in eigen land. Met een officiële videoclip, maar zonder de danspasjes die nu wereldwijd zo populair zijn.

Een groep jongens in Angola kwam in februari met een video, terwijl ze op straat dansten op ‘Jerusalema’. Die video ging viraal.” De pasjes die de Angolezen verzonnen waren overzichtelijk: linkerbeen voor, wieg vier keer met de heupen. Wissel. Rechterbeen voor, wieg vier keer met de heupen. Linkerbeen, rechterbeen, linkerbeen, rechterbeen. Bukken, vier passen zijwaarts naar rechts. En terug, vier passen zijwaarts naar links.

Toen kwam het virus en ging de wereld op slot. Metro’s en vliegvelden vielen stil, winkelcentra en boulevards stierven uit. De nieuwszenders brachten dagelijks hallucinante dodentallen, duizenden, werden tienduizenden, werden honderdduizenden.

Plots klonk ‘Jerusalema’ over de parkeerplaatsen van overvolle ziekenhuizen, waar dokters en verplegers snakten naar ontspanning tussen al het sterven door. Er kwamen jukeboxen tevoorschijn. Iedereen hield afstand. Jerusalema werd een anderhalvemeterdans, met of zonder mondkapje.

„Het is een magisch lied. Van het ritme tot de melodie. De meeste mensen weten niet eens wat ze zingen. Maar het is iets dat je bijblijft”, zegt Master KG. De dans wordt in talloze variaties uitgevoerd. In de eerste maanden was vooral dansen met een vol bord eten in de hand populair. Later kwamen wijnglazen en hele ovenschalen tevoorschijn.

Exclusief boeken

Het succes is zo groot dat Master KG zich afvraagt of hij de pandemie hiervoor moet danken of vervloeken. „Ik krijg iedere dag e-mails voor concerten. Ze wilden me drie maanden exclusief boeken in Portugal. Vanuit Frankrijk en Italië kwamen dezelfde verzoeken. Maar ja, de grenzen van Zuid-Afrika zitten nog altijd dicht. Ik weet niet of ik ‘ja’ of ‘nee’ moet zeggen.”

In juni kwam de pandemie akelig dichtbij. Een van de drie vrienden met wie hij zijn huis deelt in Centurion kreeg het virus onder de leden. „Ik raakte in paniek. Toen heb ik me laten testen en bleek er niks aan de hand. Mijn vrienden zijn ook oké nu.”

Master KG is pas 24. Maar voor vroeg succes is hij al eerder gewaarschuwd. „Voor ‘Jerusalema’ had ik een hit met ‘Skeleton Move’. Dat deed het hier in Zuid-Afrika zo goed dat mensen zeiden: hier kom je je hele carrière niet meer overheen. Toen schreef ik ‘Jerusalema’.”

Hij werkt nu hard aan een album, dat hij hoopt uit te brengen als Zuid-Afrika en de wereld weer met elkaar verbonden zijn. Hij rookt niet, drinkt niet. Zijn enige verslaving zijn computerspellen. Hij is een thuisblijver, geeft hij toe. De isolatie waar Covid-19 hem de afgelopen toe dwong, was hem op het lijf geschreven. Als er een les is die het virus hem heeft geleerd: „Beperk jezelf nooit. Je kunt nooit voorspellen wat er gebeurt.”

Lees ook deze eerdere reportage van Bram Vermeulen over corona in Zuid-Afrika

Correctie (18 september 2020): In een eerdere versie van dit artikel werd de naam van voetballer Cristiano Ronaldo foutief geschreven als Christiano Ronaldo. Dat is hierboven aangepast.