Grapperhaus bleek een rekkelijk man, niet in de laatste plaats voor zichzelf

Zap Minister Ferd Grapperhaus was te gast in Adieu God? Weinig programma’s geven zo’n goed zicht op iemands morele huishouding als de interviews van Tijs van den Brink – al is het via de omweg van het opperwezen.

Minister Ferd Grapperhaus bespreekt zijn zonden in Adieu God? (EO) .

Minister Ferd Grapperhaus bespreekt zijn zonden in Adieu God? (EO)

.

Betrapt! De onderwijzer, een pater, greep de kleine Ferdinand hard bij de nek en leek hem haast op te tillen. „Had jij het boek op je knieën bij het maken van het proefwerk?” Ferdinand gaf dadelijk toe. De pater was genadig, de hoofdzaak was dat de jongen niet had gelogen. „Daarna heb ik het wel uit mijn hoofd gelaten.”

Het was moeilijk om de aflevering van Adieu God? (EO) met minister Ferd Grapperhaus (CDA) niet te zien in het licht van het op het nippertje afgewende ‘Adieu Ferd’ in de Tweede Kamer. Het interview was opgenomen voor hij door het belabberde coronamanagement van zijn bruiloft in het nauw raakte, maar dat bleek geen bezwaar. Weinig programma’s geven zo’n goed zicht op iemands morele huishouding als de interviews van Tijs van den Brink – al is het via de omweg van het opperwezen.

Zo weten we dat de katholiek opgevoede Grapperhaus ‘niet warm werd’ van de donderpreken die meneer pastoor afstak - de minister maakte er een knoetgebaar bij. Hij voelde zich beter op zijn gemak bij de tastende bijbelverkenningen die hij van dominees hoorde. Toen hij in maart de aso’s de wacht aanzegde, kwam Grapperhaus’ eigen gedonder waarschijnlijk meer uit het hoofd dan uit het hart.

De minister bleek een rekkelijk man, niet in de laatste plaats voor zichzelf. Door Van den Brink bij Petrus voor een imaginaire hemelpoort geplaatst, noemde hij de zonden ijdelheid en hovaardij. „Ik kan me best voorstellen dat hij bij de intake zegt: laten we dat nog even doornemen. Maar ik zou verbouwereerd zijn als hij zou zeggen: u bent een slecht iemand, daar aan de overkant is nog wel plek voor u.”

De intake van Eduard van Dijk zal te zijner tijd zeker een wonderlijk gesprek opleveren. Dit zonderlinge personage rees in Frans Bromets documentaire Verstopt (KRO-NCRV) geleidelijk op uit een huis dat tot het onbewoonbare toe was volgestouwd met kunst, boeken, tijdschriften, verpakkingsmateriaal en zware wapens. In de beginscène was de 78-jarige Van Dijk niet thuis. Hij was na een val tijdelijk in een verzorgingstehuis beland en zijn ‘vriendin van vroeger’ Vera Funke wilde voor zijn terugkeer de boel weer leefbaar maken.

Op zijn Bromets gleed de camera langs Griekse vazen, oorlogsboeken, een lang vergeten afwas en een enkele schapenschedel. Funke vertelde dat Van Dijk zijn vader nooit had gekend omdat deze wegens verzetswerk in de oorlog was gedeporteerd en vermoord. De zoon werd een obsessieve verzamelaar. „Eigenlijk deed hij wat zijn vader had moeten doen: onderduiken”, zegt de vriendin.

Als ze in een hoek enkele langwerpige pakketten vindt, zegt ze snel: „Deze laat ik niet zien.” Dan moet je net de beroepsneuzer Bromet hebben: „Is dat een automatisch geweer? Het lijkt mij een stengun.” Van Dijks liefde voor kunst en schoonheid gaat samen met een fascinatie voor wapens en „een ingehouden vorm van agressie”, aldus Funke.

Van Dijk, aanmerkelijk beter onderhouden dan zijn woning, komt zelf helpen opruimen, een tikje weifelmoedig. Het levert schitterende scènes op. Funke leest teksten uit het kamp voor, waarbij Van Dijk hard staat te snikken. Verstopt is een liefdevol dubbelportret. Van de intelligente, maar voor het gewone mensenleven ongeschikte Van Dijk én van Funke, die haar vriend („een jaar of acht” waren ze een koppel) al een half mensenleven lang voor verloedering probeert te behoeden zonder zichzelf te verliezen.

Aan het eind van de film toont Van Dijk in lichte verwondering zijn opgeruimde woning. Er zijn ineens hele stukken vloer te zien. Hij grapt over dansfeesten. Onder zijn bed schemert een stapel papieren.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.