Gesleep met Nederlands schroot onnodig vervuilend

Recycling Nederlands schroot maakt voor recycling vaak een nodeloos lange reis over de wereldzeeën, blijkt uit onderzoek door NRC.

Schroot vervoeren over de weg is duurder dan over zee.
Schroot vervoeren over de weg is duurder dan over zee. Foto Roger Cremers/Bloomberg

Nederlandse handelaren sturen grote hoeveelheden schroot naar landen waar het onder slechte milieu-omstandigheden wordt omgesmolten. Dat is een direct gevolg van lage transportkosten per schip en het niet of nauwelijks beprijzen van milieuverontreiniging door scheepvaart, en van minder strenge milieuregels buiten Europa. Dat blijkt uit onderzoek door NRC.

Lees ook het grote verhaal: Nederlands schroot reist de hele wereld over – waarom?

Dagelijks verlaat 7.500 ton schroot Nederland, vergelijkbaar met 150 gevulde vrachtwagens. Het gesleep over de wereldzeeën is nodeloos belastend voor het milieu, zegt onderzoeker Joppe Van Driel van het Utrecht Sustainability Institute. Vrachtwagens stoten weliswaar tot vijftien keer meer CO2 per kilometer uit dan een schip, maar doordat over zee zulke grote afstanden worden afgelegd, is het vervoer van schroot naar het verre buitenland vervuilender dan transport binnen Nederland.

Doordat de maakindustrie uit Europa is verdwenen, gaan de schepen vanuit Azië vol heen naar Europa en soms leeg terug. Wegvervoer met één container naar midden-Duitsland is duurder dan het transport van één container van Rotterdam naar China.

Klimaatsommen

Buiten Europa zijn energiekosten vaak lager, net als loon- en milieukosten. Martijn van de Poll van metaalhandelsbedrijf Reukema stuurt veel aluminium naar India. „Die aluminiumsmelters daar stoten driemaal zoveel broeikasgas uit als in de Europese Unie. Ze hebben daar andere milieuregels, er zijn geen filters nodig.”

Volgens Van de Poll is dat onderdeel van een groter probleem. „Dat we in China onze spijkerbroek of iPhone laten produceren, heeft ook te maken met milieu-arbitrage.”

Bijzonder is dat de extra uitstoot van broeikasgassen op papier nauwelijks bestaat. De zeescheepvaart hoeft de emissie niet te registreren. Het betekent dat de CO2-uitstoot van schroot wel meetelt in de klimaatsommen als het in Nederland wordt omgesmolten, maar bij export niet. „Hoe meer schroot we in het buitenland laten verwerken, hoe beter de gerapporteerde CO2-voetafdruk van Nederland” zegt onderzoeker Van Driel. „Wereldwijd leidt dat juist tot meer uitstoot. Nederland wereldkampioen recyclen? Wij exporteren juist ons klimaat- en afvalprobleem.”

Trendbreuk

China werd de afgelopen jaren steeds kritischer op restmateriaal uit de rest van de wereld. Gestegen welvaart, een groeiende afvalberg en toenemende luchtverontreiniging leidden tot strengere milieunormen. Die trendbreuk zette de internationale afvalstromen op zijn kop. Turkije is wereldwijd de dominante schrootsmelter geworden. Het land importeert 30 to 40 procent van het mondiale schroot. Het belangrijkste exportproduct van Nederland naar Turkije is al jarenlang schroot, vorig jaar ruim 3 miljoen ton. Circa 80 procent van het schroot dat per schip Nederland verlaat, gaat naar Turkije om te worden omgesmolten.

Leuren en slepen met schroot pagina E6-7