Varkenspest brengt de Duitse vleessector grote schade toe

Varkenshouderij China heeft de import van Duits varkensvlees direct stopgezet, nu in deelstaat Brandenburg een wild zwijn is aangetroffen met de besmettelijke ziekte.

Varkens in Brüggen.
Varkens in Brüggen. Foto EPA

Waar Duitsland al lang bang voor was, is nu gebeurd. China heeft de invoer van Duits varkensvlees stilgelegd, nadat vorige week een eerste geval van Afrikaanse varkenspest op Duitse bodem is vastgesteld.

Voor de Duitse vleessector is dat een zware slag. Bijna een derde van de Duitse export van varkensvlees is bestemd voor de Chinese markt: in de eerste helft van dit jaar ging het daarbij om 835 miljoen euro.

Behalve China hebben ook Zuid-Korea, Argentinië, Brazilië, Japan en Singapore de invoer van varkensvlees uit Duitsland verboden. Maar China, de grootste consument van varkensvlees te wereld, is de belangrijkste afnemer van Duits varkensvlees.

Omdat China zélf kampt met Afrikaanse varkenspest, is de import uit onder andere Duitsland het afgelopen jaar fors toegenomen. Het gaat daarbij niet alleen om vleesproducten en delen van het varken die ook aftrek vinden in Europa. De Chinezen kochten ook oren, staart, snuit en poten. Daarvoor een nieuwe afzetmarkt vinden zal niet makkelijk zijn.

Donderdag werd bekend dat in Brandenburg, niet ver van de Poolse grens, een dood wild zwijn was gevonden dat besmet was met de ziekte. Voor mensen is de Afrikaanse varkenspest niet gevaarlijk, maar varkens en wilde zwijnen worden erg ziek en sterven er meestal aan. Tegen de Afrikaanse varkenspest bestaat geen vaccin.

Vanuit het oosten van Europa en de Baltische landen is de ziekte naar Polen gekomen. Duitsland heeft steeds gevreesd dat wilde zwijnen de varkenspest over de grens naar Duitsland zouden brengen. Daarom werd begin dit jaar een hek met schrikdraad langs delen van de grens geplaatst en werd de zwijnenjacht geïntensiveerd.

Etensresten

Omdat het virus kan voortbestaan in vleesproducten, bestaat ook het gevaar dat de ziekte verspreid wordt via weggegooide etensresten van bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs, toeristen of pendelaars uit Oost-Europa. Als wilde zwijnen langs de snelweg zich tegoed doen aan half opgegeten broodjes worst, kan de ziekte zich zo snel over grote afstanden verspreiden.

In Brandenburg is het gebied waar het dode zwijn is gevonden inmiddels geïsoleerd. Vervoer van varkens is daar niet meer toegestaan, en geprobeerd wordt andere zwijnen uit de groep van het dode dier te vinden en te doden.

Vanwege de grote belangen die op het spel staan, heeft de Duitse regering meteen contact met China opgenomen toen duidelijk was dat de ziekte Duitsland had bereikt. Zaterdag kondigde China met onmiddellijke ingang de importstop af voor al het varkensvlees uit Duitsland.

Berlijn hoopt China er nog van te kunnen overtuigen de maatregelen te beperken tot bedrijven uit de regio waar het dode dier gevonden is, en import uit andere delen van Duitsland weer toe te staan. Een dergelijke regeling bestaat al met de landen van de Europese Unie.

Lees ook deze reportage: Duitsland zet zich schrap voor de varkenspest

De Chinese importstop kwam net twee dagen voor de grote Chinees-Europese top, waar de Chinese president Xi Jinping en de Duitse bondskanselier Merkel een hoofdrol spelen. Bij de top, die per video wordt gehouden, staan handels- en investeringsvraagstukken centraal.

Volgens deFinancial Timespast de Chinese maatregel in een patroon waarbij Beijing andere landen onder druk zet met handelsbeperkingen. Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat China een geval van Afrikaanse varkenspest op een ander moment, of van een ander land, door de vingers zou hebben gezien. Daarvoor zijn de belangen van de toch al zwaar getroffen varkenssector in China te groot.

Slachthuizen

Voor de varkensboeren dreigt nu niet alleen een dalende prijs van varkensvlees. De vraag is ook hoeveel varkens ze nog kunnen aanbieden aan de slachthuizen, als China als afnemer langdurig uitvalt. Volgens een belangenorganisatie van varkensboeren in Brandenburg is al sprake van „een stigmatisering van Brandenburgse boeren”, waardoor varkens uit hun deelstaat geweerd worden door slachthuizen.

Voor de vleesverwerkende industrie is het ook een ernstige tegenvaller. Het grootste Duitse slachtbedrijf, Tönnies uit Noordrijn-Westfalen (met een marktaandeel van 30 procent), moest dit voorjaar zijn hoofdvestiging stilleggen vanwege een grote corona-uitbraak, waarbij meer dan 1.400 werknemers besmet bleken.

In Brandenburg lopen veel wilde zwijnen rond, die op zoek naar eten de steden niet schuwen. Door buitenwijken van Berlijn draven zo nu en dan zelfs op klaarlichte dag rotten zwijnen over straat, tot ergernis van de bewoners. Onlangs stormde een zwijn op een naaktstrandje in de buurt van Berlijn er zelfs vandoor met tas plus laptop van een badgast.

Denemarken bouwde begin vorig jaar voor de zekerheid al een stevig hek langs de grens met Duitsland, om eventueel besmette wilde zwijnen tegen te houden.