Hedy d’Ancona verkondigde het evangelie van het vrolijke verval

Zap Het is heerlijk als het je allemaal niet zo veel meer kan schelen, zei voormalig minister Hedy d’Ancona over ouderdom in de culturele talkshow ‘Mondo’. Woorden die je tien jaar jonger maken.
Hedy d’Ancona in de culturele talkshow 'Mondo'.
Hedy d’Ancona in de culturele talkshow 'Mondo'. Beeld VPRO

De tv-kijker krijgt een lange herfst voor de kiezen zonder het fenomenale Zomerpromenade, maar als Hedy d’Ancona elke week een kwartiertje op televisie zou zijn, dan waren we allemaal vóór Kerst tien jaar jonger. Zondag, in de culturele talkshow Mondo (VPRO), pleitte de oud-minister ervoor om bejaarden „niet alleen als gekwetst en compassiebehoevend te zien”. Ze verkondigde een klein evangelie van het „vrolijke verval”.

Dat deed d’Ancona in sprankelende anekdotes over haar partner, de twee jaar geleden gestorven schilder Aat Veldhoen, ‘Aatje’ in haar verhalen, die om de haverklap tegen haar riep: „Moet je es kijken!” Dat was méér dan een schilderskreet. D’Ancona (1937) verbond Veldhoens mantra met de isolatie van ouderen die door corona geen lichamelijk contact meer dreigen te hebben: „Als je niet meer kunt aanraken, moet je kijken.”

Aanleiding voor het gesprek was een tentoonstelling over ouderdom in het Rembrandthuis, waar ook werk van Veldhoen te zien is. Hij was op mooi archiefbeeld te zien. „Ik zou het niet milder willen schilderen”, zei hij over een naaktportret dat hij van een oudere vrouw maakte. „Ik ben realist tot in de kist.” Fenomenaal was het portret dat hij maakte van mevrouw Vlek uit de Jordaan, die decennia geleden alleen voor Veldhoen wilde poseren omdat hij haar het goede nieuws had gebracht dat ze geen ‘K.’ had.

Mondo-presentator Nadia Moussaid hoefde niet veel te sturen. D’Ancona bepaalde wanneer ze het over de tentoonstelling wilde hebben en wat ze aan huiselijkheid kwijt wilde. Aatje begon soms al aan het ontbijt over de dood, vertelde ze. „Van mij mocht dat wel wat later op de dag.” Aan het eind van het gesprek stak ook de politica en activiste de kop op: „Het gaat er niet om ouderen meer respect te geven, het gaat om gelijke behandeling.” Een opmerking die nog wel wat breder te trekken is; bij mij echode het nog na toen later op de avond bij Tegenlicht werd gesproken over IC-verpleegkundigen, corona en de waarde van applaus.

Terug naar Mondo, dat in het tweede seizoen is verhuisd van de late zaterdag naar de zondagavond. De makers proberen het hele culturele veld te beslaan; zo was er zondag ruimte voor moderne dans, mode en een band die bestaat uit ex-stukadoors (Doe Maar meets The Village People, hoorde ik hier in huis). Die breedte is bewonderenswaardig, maar in het verlangen om al die kunst toch een beetje behapbaar te houden voor de argeloze kijker, worden veel interviews in Mondo steeds weer onderbroken door filmpjes en fragmenten, waardoor Moussaid vaak niet de tijd heeft om rustig een lijn in een vraaggesprek aan te brengen.

Zo vertelde mode-ontwerper Duran Lantink aanstekelijk over het project waarbij hij kleding van de grote merken ‘terugsteelt’ en daar nieuwe ontwerpen van maakt – vaak eigenen de giganten zich het werk van jonge ontwerpers toe. Daar kwam ook daadwerkelijk stelen aan te pas. Vervolgens waren er feiten over de nefaste gevolgen van fast fashion, inclusief de deprimerende gedachte dat slechts 20 procent van alle kleding verkocht wordt. Moussaid hield het gesprek ontspannen, voegde toe dat haar kleedkamer vol verwerpelijke kleren hangt – maar na afloop kreeg je toch het gevoel dat je in een auto net te snel over een pittoresk landweggetje had gereden.

Iets vergelijkbaars gold voor het gesprek met choreograaf Marco Gerris, maar daar werd de tijd gelukkig stilgezet door een fragment uit zijn voorstelling Nachtraven, geweldig uitgevoerd op de Mondo-studiovloer door danser Oscar Starink. Méér kunst en minder haast – daar heeft Mondo baat bij. Wat méér Hedy d’Ancona, die over ouderdom zei: „Het is heerlijk dat het je allemaal niet zo veel meer kan schelen.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.