Reportage

Na 190 dagen zonder competitie is het vernieuwde Ajax nog zoekende

Sparta-Ajax Ajax begon het nieuwe Eredivisieseizoen met een 1-0 zege bij Sparta. Overtuigend was het allerminst en de vraag is of coach Erik ten Hag nog spelers kwijtraakt.

Sparta-Ajax (0-1) op het kunstgras van Het Kasteel.
Sparta-Ajax (0-1) op het kunstgras van Het Kasteel. Foto Maurice van Steen/ANP

Het was Eredivisievoetbal als vanouds, in al zijn verschijningsvormen. Met soms kinderlijke opwinding, ergernis, een blunder, de onvermijdelijke VAR en, bovenal, ondermaats spel. Waarbij de onderliggende ploeg, Sparta, hoewel het ruim zestig minuten met een man meer speelde, geen moment het povere en tegelijkertijd onaantastbare Ajax pijn kon doen. Nieuwe competitie, met de geijkte patronen.

De zon scheen vriendelijk, Ajax-directeur Edwin van der Sar keek ontspannen toe vanaf de hoofdtribune na een korte vakantie, de Sparta-Mars werd misschien net iets harder meegeklapt dan gebruikelijk na de lange periode zonder. Vuurwerk knalde na een kwartier de lucht in, niet ver van het stadion. Het mocht weer, het kon weer – voetballen. Prettig en vertrouwd, zondag om half drie, op Het Kasteel, Sparta tegen Ajax (0-1).

Voornaamvoetballers

Ajax is voor een deel een nieuwe ploeg in opbouw. De ‘voornaamvoetballers’ zijn inmiddels allemaal weg – na Frenkie en Matthijs nu ook Donny (Van de Beek), die naar Manchester United vertrok. Van het basiselftal in de halve finale van de Champions League tegen Tottenham Hotspur in mei 2019, is alleen dit vijftal nog over: spits Dusan Tadic, doelman André Onana en de verdedigers Noussair Mazraoui, Daley Blind en Nicolás Tagliafico.

Het is nog zoeken. Wat is de ideale formatie, wie regisseert, wat zijn de automatismen, de patronen? Wie zorgt voor de creatieve ingevingen na het vertrek van Hakim Ziyech – de achternaamvoetballer bij uitstek – naar Chelsea?

Ajax heeft de selectie versterkt, maar wel in beperkte mate, mede door de gevolgen van de coronacrisis. In februari werd de Braziliaanse aanvaller Antony Matheus dos Santos al voor 15,75 miljoen gekocht van São Paulo FC, een bedrag dat door bonussen kan oplopen tot maximaal 21,75 miljoen – waarmee hij de duurste clubaankoop ooit zou zijn.

Het was best aardig wat de rechtsbuiten zondag liet zien, met veel dribbels, dreiging en een fraai ‘poortje’ – Braziliaanse samba in de Rotterdamse straatvoetbalwijk Spangen. Een zondagsschot van hem stuiterde zo curieus dat doelman Benjamin van Leer er onderdoor dook – de enige goal van de wedstrijd. „Het welbekende kunstgrasstuitje”, zei de keeper. „Ik was er zeker van dat ik hem zou hebben, maar hij stuitte hoger dan ik dacht.”

Antony (20) kent weinig aanpassingsproblemen, hij is goed opgevangen door zijn vriend David Neres, de andere Braziliaanse vleugelspeler die sinds 2017 in Amsterdam verblijft. „Je ziet dat hij al helemaal in de ploeg geïntegreerd is”, zegt Ajax-coach Erik ten Hag. „Natuurlijk kunnen er dingen beter. Zoals diepte zonder bal, want hij is zó snel. Daar kan hij nog meer rendement uit halen. Maar hij heeft het ook tactisch en verdedigend uitstekend gedaan.”

Ajax oogde stroef, aarzelend, met een laag baltempo, en een gebrek aan overtuiging in de duels – 190 dagen sinds de laatste officiële wedstrijd. Een mindere uitvoering, na een goede voorbereiding. Toch sprak Ten Hag van een „super zondag”. „Met deze spirit kan je verder.”

Maar met name defensief moet hij zich ook zorgen maken. Met in het achterhoofd dat Ajax straks serieuze tegenstand ondervindt, in de groepsfase van de Champions League, vanaf 20 oktober. Het centrale duo, Perr Schuurs en Daley Blind, mist snelheid en is daardoor kwetsbaar in de omschakeling, zeker in het speltype dat Ten Hag hanteert met veel druk op de tegenstander.

Dat gaat mis voorafgaand aan de rode kaart van linksback Tagliafico. De organisatie in het Ajax-hart is weg na een diepe bal op Sparta-aanvaller Mohamed Rayhi. Blind anticipeert niet, blijft wandelen, Schuurs’ startsnelheid is te laag, waarop Tagliafico naar binnen knijpt en moet ingrijpen met een tackle. Dat leidt ongelukkig tot hands, wat (te) zwaar bestraft wordt met rood.

Het illustreert hoe broos Ajax verdedigend kan zijn. Blind, de regisseur van de defensie, oogt vooral in de eerste helft onzeker en langzaam qua handelingssnelheid. Sparta voelt dat aan en jaagt door op hem en ‘blokt’ meerdere ballen die hij wil uitverdedigen.

Blind trainde de week voorafgaand aan dit duel goed, nadat hij eind augustus met een gil naar de grond was gegaan in de oefenwedstrijd tegen Hertha BSC omdat zijn defibrillator (ICD) afging. „Ik voel mij veilig en goed, na alle testen”, zei Blind zondag. „Als de artsen denken dat het niet veilig is, hadden ze mij echt niet laten spelen.”

Blind (30) is als schakelspeler ook belangrijk in het samenspel met het relatief onervaren middenveld. Dat wordt nu gevormd door Edson Alvarez en het 18-jarige talent Ryan Gravenberch. Zij bewaken de balans, achter het op papier gevaarlijke kwartet voorin, met de nieuwe nummer ‘tien’ Quincy Promes, buitenspelers Antony en Zakaria Labyad en aanvalsleider Tadic.

Transfermarkt

Vraag is of Ajax nog spelers kwijtraakt – of haalt – voor de transfermarkt sluit op 6 oktober. Onana gaf eerder al aan dat hij de wens heeft om te vertrekken en hij ligt, net als Tagliafico, goed in de markt. „Laat het maar 6 oktober zijn met deze selectie, dan is alles gedekt”, zei Ten Hag onlangs in VI.

Met de transfervrije Maarten Stekelenburg is al geanticipeerd op een mogelijk vertrek van Onana. Daarnaast kwam de 19-jarige Ghanese aanvaller Mohammed Kudus voor 9 miljoen euro over van het Deense FC Nordsjaelland – hij bleef op de bank.

Ajax speelde slim en compact na de rode kaart en gaf geen kansen weg. Dat was ook te danken aan het onvermogen van Sparta. „Voor ons was het nadelig dat Ajax met tien man kwam te staan, toen moesten we het spel gaan maken”, zei coach Henk Fraser.

Mede door tergend lang tijdrekken van Onana, die geel kreeg, wist Ajax moeiteloos te winnen. Irritant? Ten Hag: „Dat is heel normaal, kijk naar het internationale voetbal.”