Reportage

Vluchtelingen op Lesbos al vier dagen bijna zonder eten

Vluchtelingen Lesbos Pas als ze gedwee teruggaan naar tenten, kunnen ze rekenen op voedsel. Maar de vluchtelingen willen na hun traumatische ervaringen in geen geval een tweede Moria.

Een vluchtelingengezin liep zondag naar een nieuw tijdelijk kamp, ​​opgezet om vluchtelingen uit het verbrande vluchtelingenkamp Moria op te vangen.
Een vluchtelingengezin liep zondag naar een nieuw tijdelijk kamp, ​​opgezet om vluchtelingen uit het verbrande vluchtelingenkamp Moria op te vangen. Foto Louisa Gouliamaki/AFP

Aan de weg die naar Moria leidt, op het Griekse eiland Lesbos, zie je mensen zienderogen vermageren. Oud-bewoners van het vluchtelingenkamp lopen na vier dagen met maar incidentele toegang tot eten, nog in dezelfde kleren rond. Sommige ouders klagen dat hun kinderen omvallen, te zwak om rechtop te lopen.

Sinds een brand dinsdagavond Moria verwoestte neemt de wanhoop iedere dag toe. Er vinden elke dag demonstraties plaats in het afgesloten gebied.

Vóór het weekeinde waren velen al op zoek naar eten. De supermarkten in hun gebied zijn dicht en ze mogen niet naar de stad lopen. Op zaterdagavond maken ze een zwakke, geëmotioneerde indruk.

„Sorry, sorry, sorry dat we hier zijn”, zegt Narges Heydari, 34 jaar, met een brok in haar keel. „We hebben een fout gemaakt. Dit is niet het Europa dat we ons hadden voorgesteld. Ik heb anderen in Afghanistan gezegd niet te komen. Maar wij zijn hier al, waarom martelen jullie ons zo?” Heydari zet huilend een stap opzij, terwijl de 23-jarige Fateme Karimi snel het woord overneemt: „Stuur ons terug, of laat ons doorreizen, maar we willen niet meer hier zijn. Normale mensen zouden het geen uur overleven in Moria, wij hebben het een jaar overleefd, maar geen dag langer!”

Militaire operatie

Zondag noemt het leger de situatie aan de weg een militaire operatie, journalisten mogen niet meer naar de vluchtelingen toe. De Griekse premier Kyriakos Mitsotakis zei dat hij contact had gehad met de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel over de herverdeling van een deel van de voormalige Moria-inwoners. Hoe dan ook zou er eerst een nieuw permanent vluchtelingenkamp op Lesbos komen.

Een van die locaties is zaterdag al klaar voor gebruik. Het is een tentenkamp aan zee – vroeger een schietbaan – niet ver van de weg waar de meeste vluchtelingen nu wachten. De tenten zouden per helikopter in het gebied zijn gedropt, uit angst voor conflicten met boze Grieken die willen dat de vluchtelingen Lesbos meteen verlaten.

Stuur ons terug, of laat ons doorreizen, maar we willen niet meer hier zijn.

„Dit lost eigenlijk niets op”, zei eilandbewoner Makis Kouklaras zondag tegen persbureau AP. Hij noemde het geen vooruitgang dat de vluchtelingen naar enkele kilometers verderop werden verplaatst.

Het leger, verantwoordelijk voor de voedselverdeling, probeert mensen de tenten in te lokken met beloftes over eten dat ze anders niet zullen krijgen. Hoewel veel vluchtelingen zeggen honger te lijden, weigeren ze mee te gaan.

Nu de ogen van de wereld op het eiland zijn gericht houden de vluchtelingen, vooral Afghanen, Syriërs en Congolezen, voet bij stuk. Ze proberen zelf eisen te stellen. „Geen kamp maar vrijheid!”, roepen ze zondag tijdens een urenlang protest. Ze willen niet in een tweede Moria verblijven, zonder warm water, genoeg wc’s en gezond voedsel. Hoe moeilijk het leven in Moria ook was, de vrijheid om buiten een wandeling te maken of eten te kopen in een supermarkt buiten het kamp maakte het leven draaglijker. Nu is de kans groot dat ze in gesloten verblijven moeten wachten op hun vrijheid.

Lees ook: ‘Mensen werden in Moria tot gekte gedreven’

Sommigen hebben gehoord dat in de nieuwe tentenkampen telefoons na binnenkomst worden afgepakt; dat ze hun veters moeten inleveren, uit angst voor zelfmoordpogingen. Ook zou er geen stromend water zijn.

Ngo’s hadden slechte toegang tot de vluchtelingen. Soms werden ze door de politie tegengehouden. Soms kon hun veiligheid niet worden gewaarborgd uit angst voor aanvallen door knokploegen, zoals in het verleden al is gebeurd. Daarnaast was er natuurlijk de angst voor het coronavirus. Maandagochtend zouden zo’n 1.000 vluchtelingen naar de tenten zijn verhuisd. Bij binnenkomst werd iedereen getest op corona. Van de eerste 300 mensen, bleken er zeven positief.

Zaterdagavond hebben sommigen de hoop Europa te bereiken al opgegeven. „Zet ons hier maar op de boot en breng ons terug naar Turkije”, zegt een man terwijl hij naar de Egeïsche Zee achter hem gebaart. De mannen om hem heen knikken. „Het leven was daar beter dan hier.”

Dit artikel is maandagochtend geactualiseerd