Opinie

Iedere waterdruppel is een slagveld

Tommy Wieringa

Ons eigen stabiele genie liet op een partijbijeenkomst maandag een filmpje zien waarin zijn langetermijnplannen voor Nederland werden verbeeld. De enige persoon van kleur daarin was een voetbalster van het nationale elftal, voor het overige was de Nederlander stroblond en roomboterblank. Stond de ene Nederlander op een zeilschip, de andere sorteerde bloemen of fietste door de polder. Iedereen lachte. Met het nationale humeur was niks mis. De ouderwetse gezelligheid keert volgens Baudet terug door een halt toe te roepen aan immigratie en remigratie te bevorderen. Het vliegtuig terug naar Marokko, Turkije of waar dan ook vertrekt niet langer vanaf Schiphol, maar vanaf een nieuwe luchthaven op de Noordzee. Op de plek van de huidige luchthaven komt een oerbos met wilde paarden en elanden; in zijn visioen waait een straffe Hyperborese noorderwind.

Ook al vindt Baudet klimaatverandering een verzonnen probleem en alle maatregelen geldverspilling, toch doet hij er beter aan geen naaldbomen aan te planten in zijn oerbos. Naaldbomen onttrekken veel water aan de bodem en verdragen de huidige droogte slecht; het Waldsterben heeft ook Nederland bereikt. Een klimaatbestendig bos bestaat uit loofbomen die minder verdampen en meer regenwater doorlaten – in Baudets sprookjesbos gedijen soorten als zomereik, kers, haagbeuk en winterlinde het best, zoals verslaggever Gemma Venhuizen onlangs optekende uit de mond van een ecoloog en een boswachter (NRC, 11-08-’20).

Deze zomer lijkt er over de alarmerende ondergrondse waterhuishouding van Nederland een breder bewustzijn doorgedrongen. In tal van kranten kwamen ecohydrologen, biologen en boswachters aan het woord over verdroging en bodemdaling. Heel Nederland daalt, ook de zandgronden, maar het veenweidegebied gaat op kop. Als het grondwaterpeil zakt, komt het veen droog te liggen, en eenmaal blootgesteld aan de buitenlucht verbrandt het geleidelijk. Daarbij komen jaarlijks megatonnen CO2 vrij.

Op een nieuwe bodemdalingskaart van de TU Delft is te zien dat overal in Nederland verzakkingsschade is ontstaan aan rioleringen, bruggen, wegen en dijken. Werd de schade aan openbare voorzieningen in 2016 nog geraamd op maximaal zes miljard euro, intussen moet dat bedrag flink naar boven worden bijgesteld, aldus TU-hoofdonderzoeker Gert Jan van den Born in de Volkskrant afgelopen dinsdag. De droogteschade aan plusminus één miljoen huizen valt nog veel hoger uit: tachtig miljard euro volgens het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek. Houten funderingen komen bloot te liggen en verrotten, kozijnen en deuren trekken scheef, muren scheuren. Een nieuwe fundering kost ongeveer tachtigduizend euro, door de bewoner zelf op te brengen, ook al heeft hij geen enkele schuld aan het funeste waterbeheer onder zijn huis.

In veel publicaties komt de voornaamste oorzaak van bodemdaling en verzakking bijna als een terzijde naar voren, soms wordt ze zelfs helemaal niet genoemd. Omzichtigheid uit vrees voor trekkers van de Farmers Defence Force misschien. Allez, man en paard: het is voor en door de boeren dat de grondwaterstand zo laag gehouden wordt. De boeren bezetten jaar in, jaar uit de zogenaamde geborgde zetels in de waterschappen, ze hoeven niet te worden verkozen. Dat maakt de Waterschapsverkiezingen tot zo’n farce. Voor niets anders dan het boerenbelang bemalen we de bodem zo diep: dan staan de koeien droog en zakt het zware materieel om stront uit te rijden niet weg. Terwijl in de rest van het jaar al het overtollige water onmiddellijk wordt afgevoerd, klagen de boeren in de zomer steen en been over de droogte. Nogal wiedes, zou je zeggen, als je niet spaart kom je bij schaarste tekort, maar deze oude wijsheid is in het moderne boerenbedrijf verloren gegaan. Een regendruppel die bijvoorbeeld valt in het Drents-Friese Wold, wordt in drie weken door het systeem geknepen en in de Waddenzee geloosd. Iedere waterdruppel is een slagveld, Baudets huisfilosoof Oswald Spengler zei het al.

Met het meest geavanceerde waterreguleringssysteem ter wereld kunnen we de grondwaterstand tot op de centimeter nauwkeurig bepalen, maar we gebruiken deze kunde in ons eigen nadeel. Terwijl we ons waterkapitaal wegpompen, zakt het land en alles daarin steeds dieper onder de zeespiegel weg. De winst op korte termijn gaat naar de agro-industrie, voor de verliezen op lange termijn draaien we zelf op.

Tommy Wieringa schrijft elke week op deze plek een column.