Opinie

Het Nederlandse spreadsheet-humanisme

Zihni Özdil

Europa was volgens de Griekse mythologie een Syrische prinses. Oppergod Zeus viel in katzwijm voor haar. Hij vermomde zich als een witte stier, Europa sprong er nietsvermoedend op, waarna de witte stier subiet naar het Griekse eiland Kreta zwom.

Herodotus (484-425 v.Chr.), de oude Griekse filosoof die ook wel bekend staat als de ‘vader van de geschiedwetenschap’, verdeelde de wereld in drie gebieden: Europa, Asia en Libya. Hij noemde het noordelijke gebied tussen het huidige Nederland en Rusland ‘Europa’. ‘Libya’ is wat we nu Noord-Afrika noemen, ‘Asia’ het huidige Midden-Oosten en India.

Over de mensen die in ‘Europa’ woonden, waren de oude Grieken glashelder: ruw en onbeschaafd. Had je Herodotus toen gezegd dat 2.500 jaar later de mensen in Europa zouden zeggen dat de oude Griekse cultuur hun ‘humanistische beschaving’ vormt, dan had hij je glashelder uitgelachen.

Ik denk onterecht. Dat ik, kleinzoon van een geitenhoeder, uw NRC-columnist ben geworden bewijst dat Europa een baken van humanisme kan zijn. Des te eigenaardig is het te zien hoe Nederland – zelfbenoemd onderdeel van dat Europese humanisme dat gestoeld is op de oude Grieken - omgaat met de crisis in vluchtelingenkamp Moria op het Griekse Lesbos.

In 2016 sloot de Europese Unie de ‘Turkije-deal’; vanaf dat moment zou Erdogan vluchtelingen die naar Europa willen tegenhouden, in ruil voor zes miljard euro kopgeld. Kamp Moria zou volgens die afspraak een ‘hotspot’ zijn waar het lot van vluchtelingen wordt bepaald. Capaciteit van het kamp: 3000 mensen. Inmiddels verblijven er 13.000 mensen, inclusief vijfhonderd kwetsbare alleenstaande kinderen. Zonder sanitair maar met diarree en schurft wachten ze uren op eten en schoon water, zoals arts Steven van de Vijver mij afgelopen maart vertelde. En die vijfhonderd kwetsbare alleenstaande kinderen worden geslagen en misbruikt.

Het humanisme van de Europese Unie heeft die kinderen niet kunnen redden. Dat komt onder meer door het xenofobe Oost-Europa waar semi-dictators als Viktor Orban aan de macht zijn. En door Nederland. De lijn van de ‘manager van BV Nederland’, Mark Rutte, is steeds: „Het liefst nul vluchtelingen naar de EU. En Nederland gaat geen kinderen redden. Daar blijft het bij.”

Omdat hij geen barbaar is, pleit onze minister-president wel steeds voor wat meer geld naar Griekenland, zodat de mensen in minder verschrikkelijke omstandigheden in kamp Moria blijven.

Deze week brak er brand uit in het kamp, de Declathon-tenten brandden af. Na jarenlang in deerniswekkende ellende te hebben geleefd, zijn de mensen nu ook nog eens dakloos.

Gelukkig komt het Europese humanisme nu, na de brand, wel in actie. In Duitsland is bondskanselier Angela Merkel, onder druk van zowel de eigen CDU als de sociaal-democratische SPD, bezig met een Europese ‘coalition of the willing’ om de mensen te redden. Zo’n humanitaire ramp kan niet wachten op de EU, is de gedachte bij onze oosterburen. Dit standpunt wordt door bijna de hele Duitse politiek gedeeld. Alleen de crypto-nazi’s van de AfD willen, na deze brand, slechts wat meer geld aan Griekenland geven voor humanitaire steun opdat de mensen daar blijven.

En Nederland? Na crisisberaad hebben regeringspartijen VVD, CDA, D66 en Christenunie besloten om vijftig kinderen en vijftig andere kwetsbaren uit kamp Moria naar Nederland te halen. Maar omdat dit de spreadsheets in de war brengt, schrapt het kabinet tegelijkertijd honderd toekomstige stakkers die het zou opnemen conform de UNHCR-norm. Budgetneutraal heet dat in neoliberale termen.

Nooit had ik gedacht dat Nederland, het land waar ik zo trots op ben, van zelfs humanisme een cijfermatige kwestie zou maken. Als we nu vijftig kinderen redden, gaan we er straks vijftig laten stikken, is wat dat Nederlandse spreadsheet-humanisme deze week heeft besloten.

Zeus mag zich achteraf gelukkig prijzen dat er geen Rutte aan de knoppen draaide toen hij zijn Syrische prinses naar Europa bracht.

Zihni Özdil is historicus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.