Maakt gedragscode Kamerlid ‘vogelvrij’?

Een onschuldig lijkende wijziging van het huishoudelijk reglement van de Tweede Kamer zou wel eens vergaande gevolgen kunnen hebben, vrezen enkele Kamerleden.

Een Tweede Kamerlid is volgens de Grondwet onschendbaar. Maar kan zo iemand dan toch door iedereen in binnen- of buitenland op zijn of haar gedrag worden aangesproken en zelfs een tijdelijke schorsing opgelegd krijgen? Een ingewikkelde en vooral principiële vraag die twee maanden geleden de Tweede Kamerleden Roelof Bisschop (SGP) en Tobias van Gent (VVD) wakker schudde. Dat kon toch niet de bedoeling zijn van de nieuwe gedragscode van de Tweede Kamer, die als zogeheten ‘hamerstuk’ op het punt stond te worden aangenomen? Zij eisten alsnog een debat.

Vandaar dat de Tweede Kamer donderdag over de kwestie sprak. Als het aan beide Kamerleden ligt kan een afgevaardigde die zich niet aan de interne regels heeft gehouden niet worden beboet met een schorsing. Zo’n sanctie verhoudt zich niet met het vrije mandaat dat door de kiezer is verstrekt. Een aanwijzing of berisping is voldoende, vinden zij.

Ook menen Bisschop en Van Gent dat alleen Kamerleden zelf een aanklacht tegen medeleden moeten kunnen indienen. Het gaat immers om een interne code. Zij willen voorkomen dat Kamerleden „vogelvrij” worden omdat burgers die het oneens zijn met hun politieke standpunt een klacht gaan indienen. Zij kregen steun van Kamerlid Gidi Markuszower (PVV) die de nieuwe code beschouwt als een poging van „de machtspartijen om het vrije woord te beperken”.

In het voorstel van het Presidium van de Tweede Kamer voor de nieuwe gedragscode staat dat „een ieder” bij een uit drie personen bestaand college een klacht kan indienen bij overtreding van de gedragscode. De maximale straf is een maand schorsing. Geschorste Kamerleden kunnen wel aan stemmingen meedoen. Kamervoorzitter Arib achtte in een reactie op de kritiek het gevaar van een klachtenstroom niet groot. Want het college zal moeten oordelen of een klacht terecht is en werkelijk te maken heeft met het overtreden van de gedragsregels van de Tweede Kamer. Over twee weken moet bij de stemming blijken of de ongeruste Kamerleden hun collega’s hebben weten te overtuigen en er een minder strenge regeling komt.