Stoel op wieltjes moet de coronapuzzel in Italiaanse onderwijs oplossen

Italië Het Italiaanse onderwijs is nog onvoldoende aangepast aan de eisen die door corona worden gesteld. Nieuw meubilair moet daar verandering in brengen.

Italiaanse militairen helpen in Bergamo bij de distributie van éénpersoonsschoolbankjes.
Italiaanse militairen helpen in Bergamo bij de distributie van éénpersoonsschoolbankjes. Foto Filippo Venezia/EPA

Te kleine klaslokalen, te weinig docenten, en wat te doen met mondmaskers? De enorme problemen waarvoor het coronavirus de scholen in Italië stelt, leken minister van Onderwijs Lucia Azzolini in de eerste maanden van de pandemie boven het hoofd te groeien. Maar in juli kwam haar eureka-moment. Met veel fanfare presenteerde ze de oplossing voor onderwijs onder coronadreiging: een nieuwe stoel.

De stoel in kwestie heeft vijf wieltjes en een schrijfblad aan de rechterleuning. Alles in één, met als bonus onder het zitgedeelte een plateautje om de rugzak op te leggen. Een school in Napels had hier goede ervaringen mee, en andere Italiaanse scholen zouden dit ‘voorbeeld van innovatie’ moeten overnemen. Haar ministerie organiseerde in augustus een openbare aanbesteding voor 1,5 miljoen van deze stoelen. Wie een stoel met zes wieltjes kon leveren, liefst ook in verschillende pasteltinten, maakte extra kans de opdracht te krijgen.

„Dat je denkt met die stoel op wieltjes de coronaproblemen op school te kunnen oplossen is een schandaal”, zegt Costanza Margiotta. Zij doceert rechten in Padua, is moeder van schoolgaande kinderen en heeft in april een actiegroep opgericht, Prioriteit voor de school. Zij vindt dat het kabinet zich te veel concentreert op de economische gevolgen van de pandemie en onvoldoende oog heeft voor de verschillende coronapuzzels waar scholen voor staan. „Scholieren zijn een vergeten groep coronaslachtoffers”, zegt ze. „In feite wordt zo het recht van jongeren op onderwijs ontkend.”

Meer dan een half jaar

Op 4 maart is besloten alle scholen in Italië te sluiten. Na meer dan een half jaar zouden maandag de meeste scholen weer open moeten gaan – nergens in Europa zijn de scholen zo lang dicht geweest. Maar de combinatie van aloude problemen en nieuwe eisen die het leven met het coronavirus stelt, doen Margiotta het ergste vrezen. „Ik denk dat het een chaos wordt.”

‘Eén scholier in een bank voor twee zetten lukt de meeste scholen niet’

Om te beginnen de zitplaatsen en de onderlinge afstand. Dat is een reëel probleem. Italiaanse scholieren zitten vaak met zijn tweeën in een bank. De ‘compagno/a di banco’ is in film en literatuur een begrip. Maar met de éénmeterafstandregel die in Italië geldt, kan dat niet meer.

„Eén scholier in een bank voor twee zetten lukt de meeste scholen niet”, zegt Margiotta in een telefoongesprek. Veel scholen hebben toch al moeite om iedereen in één leslokaal te krijgen: volgens de wet mogen er tot 34 leerlingen in één klas zitten. „De meeste scholen hebben niet genoeg ruimte om die tweezitters te gebruiken.”

Innovatieve schoolstoelen voor Italiaanse klaslokalen. Foto Steelcase

Vandaar het idee van de minister voor stoelen met een schrijfblad. Omdat ze wel wist dat lang niet alle scholen op de rollende innovatieve toer zouden willen gaan, was er ook een openbare aanbesteding voor 1,5 miljoen traditionele éénpersoonsbanken en stoelen van hout en metaal – zonder voorkeur voor pasteltinten, overigens.

De belangstelling daarvoor blijkt veel en veel groter – van de draaistoelen met werkblad zijn er ruim 400.000 gevraagd, van de vertrouwde bankjes 1,6 miljoen. Geen wonder, zegt Margiotta. „Op veel plaatsen in Italië leren scholieren dat ze bij een aardbeving onder hun bankje moeten schuilen. Bovendien hebben die stoelen op wieltjes geen ruimte voor bijvoorbeeld de woordenboeken die je nodig hebt.”

Trage besluitvorming

Volgens haar kon je in april al zien aankomen dat er honderdduizenden nieuwe schoolbanken nodig waren. Toch duurde het maanden voordat de procedure daarvoor in gang werd gezet. De trage besluitvorming heeft ook de makers van schoolmeubelen enorm gefrustreerd. „Als Italiaans burger zeg ik dat er een absurde vertraging is geweest”, zegt Nicola Forzato. Hij is woordvoerder van Mobilferro, naar eigen zeggen marktleider in Italië.

De drie fabrieken van Mobilferro draaien overuren om te proberen zo snel mogelijk de beloofde 190.000 traditionele bankjes en stoelen af te kunnen leveren. „We moeten nu in een paar weken evenveel produceren als we normaal in vier, vijf jaar doen”, vertelt Forzato. Door de trage besluitvorming op het ministerie is het volgens hem onhaalbaar om alle scholen bij het begin van het schooljaar de gevraagde banken te geven.

Hetzelfde geldt voor Max De Biase, baas van Arredascuola, een andere producent van schoolmeubilair. Hij heeft zich garant gesteld voor ruim 200.000 bankjes en stoelen. Hout en metaal, met een ruimte onder het blad om boeken neer te leggen. „Dat model blijkt toch het best te passen bij de Italiaanse scholen”, legt De Biase uit. „Die is meer gericht op frontale didactiek dan op samenwerking tussen leerlingen.” En als de coronadreiging voorbij is kunnen de monobanken tegen elkaar worden geschoven .

Tekort aan docenten

Mobilferro en Arredascuola hopen eind oktober alles te hebben afgeleverd, anders zeker half november. Dat betekent dat veel scholen zonder veilig meubilair moeten beginnen. Daarbij komt het verwachte docententekort. Het duurt altijd wel een maand in Italië voordat alle docenten, die niet door de school maar door de staat worden aangesteld en betaald, op hun plaats zijn. De plannen voor opsplitsing van lesuren vragen bovendien om méér docenten, maar de massale toelatingsprocedure hiervoor (er is geld voor 84.000 nieuwkomers) is deze zomer doorgeschoven naar oktober.

„Al deze problemen kon je in april al zien aankomen”, zegt Margiotta boos. „Toch zijn een heleboel dingen nog niet geregeld en moeten scholen improviseren en er maar het beste van hopen.” Honderden scholen hebben laten weten dat ze liever nog wat later beginnen.