Opinie

Stilte kan de keuze zijn iets niet te verwoorden

Clarice Gargard

De constante stroom aan informatie in deze tijd kan soms oorverdovend luid zijn. Op reis gaan, vaak naar moederland Liberia, is voor mij een manier om die luidruchtigheid te ontvluchten. Maar dat blijkt moeilijk in coronatijd. Hoe vind je dan die stilte als je door omstandigheden in Nederland moet blijven?

Het niet op vakantie kunnen gaan, is uiteraard een first world problem. Maar er is zoveel gebeurd dit jaar. Een wereldwijde pandemie, een economische crisis, Black Lives Matter. Het jaar 2020 zou in het Oude Testament niet misstaan. Het is een jaar dat me meer dan eens slapeloze nachten bezorgde.

Daarom reageerde ik ook een beetje zuur op vakantiefoto’s van anderen op sociale media, van mensen die op een strand lagen op Mikonos of over de Ramblas struinden. Het riep vooral afgunst op omdat de landen waar ik heen wilde – voor zover bereikbaar met trein of auto – achtereenvolgend oranje of rood kleurden als waarschuwing voor een tweede coronagolf.

Dus besloot ik in eigen land op vakantie te gaan en vertrok ik voor een kleine week naar Ameland. Voor iemand die wat meer tropische bestemmingen gewend is, zoals mijn andere thuis aan de West-Afrikaanse kust, voelde het een beetje als Disneyland inruilen voor Centerparcs.

Maar toch, omdat we vanwege corona het best thuis kunnen blijven, leerde ik Nederland als bestemming opnieuw waarderen. Soms moet je nou eenmaal gedwongen worden anders te kijken naar iets dat je al zo goed denkt te kennen.

Het was een verrukking om alle natuurgeuren op te snuiven, wandelend door de bossen in Hollum. En me toch een beetje in het buitenland te wanen terwijl ik op een paard langs de duinen galoppeerde.

Het regende en stormde uitgerekend tijdens mijn verblijf op Ameland; de week ervoor was het stralend mooi weer geweest. Maar toch: ik vond op het Friese eiland de stilte die in dit roerige jaar zo nodig is. Een stilte waarin er niet altijd op de actualiteit gereageerd hoeft te worden – alsof onze levens zich in het publieke debat zouden afspelen in plaats van in onze huizen, bij geliefden of alle andere plekken waar we zelf voor kiezen. Een stilte waarin je je eigen gedachten kunt horen.

Onlangs las ik Elsewhere, Within Here: Immigration, Refugeeism and the Boundary Event, een verhaal van de Vietnamese filmmaker en schrijver Trinh T. Minh-ha over migratie en het reizen over grenzen. Daarin schrijft ze onder andere over stilte en de verschillende betekenissen daarvan.

De stilte in haar thuisland, bijvoorbeeld, die vooral een dreigende was, omdat er tijdens de oorlog zomaar een bom kon vallen. Toen ze naar de Verenigde Staten vertrok, moest ze juist wennen aan een stilte zónder het gevaar van die bommen – waar ze inmiddels aan gewend was geraakt.

Minh-ha omschrijft ook stilte als vorm van communicatie, die ze vooral van niet-westerse culturen kent. „Een stilte hoeft niet in tegenstelling te staan tot het gesproken woord, maar kan een keuze zijn om iets niet te verwoorden, een wil om niet te zeggen, een korte maar noodzakelijke pauze in een interactie.”

Ik denk dat we allemaal wel eens die korte, noodzakelijke pauze kunnen gebruiken. Daarvoor hoeven we niet altijd ver weg te gaan. Soms kun je die op vier uur reisafstand vinden in het eigen land. En soms ook in jezelf.

Clarice Gargard is programmamaker en freelance journalist.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.