Rechter: klokkenluider Buitenlandse Zaken onterecht ontslagen

Nigeria Fidelia Onoghaife kaartte in 2018 aan dat de toenmalige ambassadeur in Nigeria te nauwe banden onderhield met Shell. Volgens de rechtbank staat vast dat ze om die reden werd ontslagen.

Het complex van de Nigeria Liquified Natural Gas Company (NLNG) waarin Shell een aandeelhouder is.
Het complex van de Nigeria Liquified Natural Gas Company (NLNG) waarin Shell een aandeelhouder is. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft ten onrechte een klokkenluider ontslagen die misstanden op de ambassade in de Nigeriaanse hoofdstad Abuja aankaartte. Dat concludeert de Haagse rechtbank in een woensdag gepubliceerd vonnis.

Het gaat om de Brits-Nigeriaanse Fidelia Onoghaife, die tot 2019 werkte als senior policy advisor op de Nederlandse ambassade. Ze kreeg een conflict met het ministerie nadat ze in 2018 had aangekaart dat de toenmalige ambassadeur in Abuja, Robert Petri, te nauwe banden onderhield met oliebedrijf Shell.

Onoghaife meldde dat Petri geheime informatie over een strafrechtelijk onderzoek naar corruptie door Shell had gelekt aan het oliebedrijf. Shell is al jaren verwikkeld in een groot omkoopschandaal rond het Nigeriaanse olieveld OPL245. Daarnaast vertelde zij aan het ministerie dat Petri gebruikmaakte van de privéjet van het oliebedrijf en dat er problemen waren met privégebruik van dienstauto’s.

Het scherpste verwijt aan het adres van Petri was dat hij informatie over een naderend bezoek aan Nigeria van opsporingsdienst FIOD had verklapt aan de lokale Shell-directeur. Deze informatie had vertrouwelijk moeten blijven, zeker voor het oliebedrijf dat onderwerp was van onderzoek. Deze melding klopte, zo bleek in juni uit onderzoek door NRC.

Lees ook: Nederlandse ambassadeur lekte informatie naar Shell

Zwart gelakte delen in rapport

Het ministerie beloofde Onoghaife dat zij als klokkenluider beschermd zou worden. Naar aanleiding van haar integriteitsmeldingen stuurde het ministerie een onderzoeksteam naar Abuja, later volgde een onderzoek naar „managementproblemen” op de ambassade. Ambassadeur Petri werd als gevolg van deze onderzoeken voortijdig teruggehaald naar Nederland. Hij kreeg een functie in Den Haag en behield zijn baan en salaris. Onoghaife daarentegen werd kort daarna ontslagen. Dat had volgens het ministerie niets te maken met haar klokkenluidersmelding, maar kwam door haar aandeel in de slechte werksfeer op de ambassade.

De rechter veegt die suggestie van tafel. „Voldoende is komen vast te staan dat het ontslag van werknemer verband houdt met de door haar gedane klokkenluidersmelding”, aldus het vonnis. Ook neemt de rechter het ministerie kwalijk dat het herhaaldelijk zwaaide met een rapport over de misstanden in Abuja, waarin grote delen onleesbaar waren gemaakt.

Die zwartgelakte delen zouden het gelijk van Buitenlandse Zaken aantonen, suggereerde de advocaat van het ministerie tijdens de zitting in juli. Maar ondanks aandringen van de rechter wilde het departement de geheime passages niet vrijgeven. Daarom hecht de rechter weinig geloof aan de beweringen van het ministerie.

‘Tevreden met vonnis’

De advocaat van Onoghaife, Christiaan Oberman, zegt dat de voormalige ambassademedewerkster „zeer tevreden” is met het vonnis, vooral omdat „de rechtbank heeft vastgesteld dat zij is ontslagen vanwege haar klokkenluidersmelding”. „Ze voelt dat haar recht is gedaan en dat zij van alle blaam is gezuiverd.” De vrouw krijgt twee jaarsalarissen mee.

Onoghaife werd in haar strijd gesteund door een groot aantal ngo’s, die zich zorgen maken over de manier waarop de Nederlandse overheid omgaat met Shell. Donald Pols, directeur van Milieudefensie, zegt in een reactie: „De uitspraak bevestigt het beeld dat de Nederlandse overheid doorschiet in haar wens om Shell en andere multinationals te faciliteren en bereid is om daarvoor kritische ambtenaren te ontslaan. Dit vinden wij verontrustend.”

„Het kan niet zo zijn dat een land als Nederland, dat de internationale rechtsorde hoog in het vaandel heeft, een interne klokkenluider ontslaat. Terwijl de ambassadeur in Nigeria – wiens integriteit ter discussie staat – een andere functie krijgt”, zegt Tuur Elzinga, vicevoorzitter van vakbond FNV. In Nigeria hebben vier ngo’s de Nigeriaanse minister van Buitenlandse Zaken gevraagd om de huidige Nederlandse ambassadeur te ontbieden. Een woordvoerder van het ministerie laat weten dat het departement het vonnis bestudeert.

Het vonnis van de Haagse rechtbank komt op het moment dat in Milaan de strafzaak tegen Shell en het Italiaanse oliebedrijf Eni is hervat. Woensdag eiste de Nigeriaanse overheid dat de oliebedrijven circa 1 miljard euro betalen aan het land, als voorschot op alle schade die Nigeria zou hebben geleden als gevolg van de al jaren durende omkoopaffaire rond het olieveld OPL245.