Recensie

Recensie Media

Transman in game heeft ander trauma

Game Zo kun je ook met transgender personages omgaan in games, toont de Franse maker Dontnod in het nieuwe Tell Me Why.

Het is geen topless-scène, geen dramatische coming-out flashback en zeker niet een oud familielid dat de verkeerde naam roept: dat Tyler Ronan transgender is, leren we als hij het boek Gezonde masculiniteit voor transgender mannen op zijn bureau oppakt. Een klein statement van de Franse gamemaker Dontnod: zó kun je ook met transgender personages omgaan.

De game Tell Me Why draait om de assertieve, zoekende Tyler en zijn tobberige, afwachtende zus Alyson, die tien jaar geleden nipt een familiedrama wisten te voorkomen door hun eigen moordzuchtige moeder te doden. Tyler werd naar jeugddetentie gestuurd; Alyson bleef alleen achter in het afgelegen bergdorp in Alaska waar ze opgroeiden. Nu keert de tweeling terug naar hun ouderlijk huis om een traumatisch hoofdstuk in hun leven af te sluiten.

Het spel ontvouwt zich langzaam, verdeeld over drie hoofdstukken. De tweeling probeert samen, maar ook op hun eigen manier, het trauma te verwerken en te achterhalen wat er nu precies op die noodlottige avond gebeurd is. Vooral in de laatste hoofdstukken vertaalt zich dit in mooie emotionele scènes waar de speler herhaaldelijk wordt gevraagd: moet je eerlijk zijn over je emoties als het slecht gaat, zelfs als die emoties lelijk en verschrikkelijk zijn? Moet je de waarheid delen om te helen?

Tweeling kan gedachten lezen

Zoals het Dontnod betaamt krijgt de game een slag magisch realisme. De tweeling kan via hun gedachten met elkaar communiceren, en ook samen herinneringen oproepen waar ze individueel moeilijk bij kunnen. Het is een grappig kunstje waarmee veel wordt verteld, maar als onderdeel van een game is het te statisch. Een ander mooi concept dat soms te klungelig of te vaag wordt ingezet is het ‘Book of Goblins’, een door de tweeling getekend boek met kinderverhalen van hun moeder, die de sleutel is tot verschillende puzzels.

De hang naar passiviteit is niet ongewoon voor dit gamegenre, maar het spel verliest vooral in het begin waardevolle kansen om de speler haar wereld in te sleuren. Je kent deze mensen niet: je hebt een goede reden nodig om urenlang door hun huis te willen lopen en hun oude brieven, foto’s en andere versierselen te bekijken. He>t is te lang wachten op benodigde dialogen waar je zelf invloed op kan uitoefenen, waarin je het gevoel hebt dat je een reden hebt om deze personages te leren kennen. De eerste aflevering is dan ook verreweg de slechtste - later trekt het bij.

Dontnod, die valt in het midden van het officieuze budgetklassement van de game-industrie, wierp zich al eerder op LHBT-thema’s met het schooldrama Life Is Strange (2015), over de vriendschap tussen de potentieel biseksuele Max en haar lesbische beste vriendin. Nu, met Tell Me Why, wil het gamebedrijf het van de daken schreeuwen: dit is de eerste grote game die een transgender hoofdpersonage heeft, en we willen het goed doen.

Gender is niet het probleem

Wat opvalt is dat de game Tyler zelf laat bepalen wie hij is. De game maakt korte metten met het cliché dat verhalen rond transgender personages altijd over transgender trauma moeten gaan: het idee dat Mary-Anne haar kinderen probeerde te doden om Tylers identiteit, wordt vroeg neergesabeld. De mogelijke romance tussen Tyler en Alyson’s beste vriend laat bovendien zien hoe LHBT-identiteiten complex en verstrengeld kunnen zijn.

Doet Dontnod het dan ook goed? Dat durft deze recensent niet te zeggen: dat is aan leden van de transgender gemeenschap, die de game tot nog toe grotendeels positief recenseerden. Wel blijft jammer dat Tell Me Why net de laatste slag mist om echt memorabel te worden. De modderende, soms moeizame executie is een smet op een game met interessante thema’s en een fascinerend eerlijke kijk op de moeilijke emoties rond trauma.