Inspectie hield informatie over vervuilde pillen achter

Vervuilde medicijnen De inspectie maakte een analyse van vervuilde medicijnen niet openbaar, blijkt uit onderzoek van NRC en Zembla.

Een apothekersassistente zoekt medicijnen bij elkaar in een apotheek.
Een apothekersassistente zoekt medicijnen bij elkaar in een apotheek. Foto Koen van Weel

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft patiënten afgelopen twee jaar onvolledig geïnformeerd over de vervuiling met kankerverwekkende stoffen in drie veelgebruikte medicijnen. Analyseresultaten van het RIVM zijn niet bekendgemaakt, ook niet aan apothekers. Dat blijkt uit onderzoek van NRC en televisieprogramma Zembla. De medicijnen bleken onder meer vervuild met N-nitrosodimethylamine (NDMA). Uit dierproeven is bekend dat NDMA kankerverwekkend is.

Eerder moesten honderdduizenden patiënten met hartkwalen, hoge bloeddruk of maagzuurproblemen zeker vijf miljoen pillen en drankjes, vervuild met NDMA, terugbrengen naar hun apotheek. Het ging in 2018 en 2019 om bloeddrukverlager valsartan en maagzuurremmer ranitidine. Nu blijken twee soorten pillen van het diabetesmedicijn metformine vervuild met NDMA. Deze medicijnen zijn (nog) niet teruggeroepen.

Teruggeroepen pillen

De inspectie, die de kwaliteit van geneesmiddelen bewaakt, maakte de RIVM-analyse over de ernst van de vervuiling van ranitidine en metformine niet publiek. Volgens de inspectie was het metformineonderzoek „niet voor publicatie bedoeld, maar alleen voor onszelf, om een grof beeld te krijgen van de situatie in Nederland”.

Het RIVM onderzocht metforminepillen uit twaalf partijen. Bij twee daarvan bleek de vervuiling mogelijk hoger dan de veiligheidslimiet. De pillen zijn niet teruggeroepen, in afwachting van Europese maatregelen. Ze worden nog steeds door apothekers verstrekt.

Apothekersorganisatie KNMP zegt niet geïnformeerd te zijn over de analyse van metformine: „We zijn nog niet zover dat wij conclusies kunnen trekken, zonder dat we de achtergrond van het onderzoek kennen.”

Bij valsartan blijkt een grote partij teruggeroepen pillen helemaal niet getest op de mate van vervuiling. De inspectie: „De eerste signalen waren al dat het om een grote overschrijding zou gaan en daarom hebben we ons meteen gericht op het zo spoedig mogelijk terughalen van deze medicijnen. Vanaf de tweede terugroepactie hebben we dit wel onderzocht.”

Lees ook: Ik slikte deze pil. Hoe groot is de kans dat ik kanker krijg?

Emeritus hoogleraar toxicologie Martin van den Berg noemt het „onbegrijpelijk” dat de pillen niet getest zijn. „Daardoor is achteraf geen risicoanalyse meer mogelijk voor patiënten die het middel vaak jarenlang geslikt hebben.”

De vervuilingen laten zien dat het toezicht, dat de kwaliteit van medicijnen moet garanderen, onvoldoende was. De vervuilingen kwamen aan het licht door toedoen van waakzame particuliere laboratoria, niet door Europese toezichthouders.

In een evaluatie schrijft het Europese geneesmiddelenbureau EMA dat NDMA onvoldoende aandacht gekregen heeft. Inmiddels moeten fabrikanten hun pillen beter testen.

Drie vervuilde medicijnen 10-11