Recensie

Recensie Film

De sterke (maar ook naakte) vrouwen van Helmut Newton

Documentaire Fotograaf Helmut Newton was met zijn provocatieve werk van grote invloed op de modefotografie. Over zijn leven en werk is nu een prikkelende documentaire verschenen.

Zelfportret van Helmut Newton.
Zelfportret van Helmut Newton. Foto Helmut Newton

Anna Wintour, de legendarische hoofdredacteur van Vogue, noemt zijn werk „a stopper”. Wie door het modeblad bladert, blijft onherroepelijk hangen bij zijn foto’s.

Wintour heeft het over de erotisch getinte beelden van Helmut Newton (1920-2004), de van oorsprong Duitse fotograaf die van grote invloed was op de ontwikkeling van de modefotografie. Wintour postuleert dat er zoiets bestaat als ‘een Helmut Newton-vrouw’: lang, blond en provocatief. Rondborstige, sterke vrouwen die overduidelijk de leiding hebben. Wel zijn ze naakt, op een enkele fetisj-achtige accessoire na. Als zodanig zijn de vrouwen ook seksuele objecten. Vaak zijn het (zijn eigen) mannelijke seksuele fantasieën die „professioneel voyeur” Newton verbeeldt, zoals de foto van een politieagente die van boven gekleed is, maar van onderen naakt.

In Helmut Newton: The Bad and the Beautiful, de prikkelende documentaire over zijn leven en werk, zit een fragment uit een Franse talkshow waarin de feministische schrijfster Susan Sontag en Helmut Newton te gast zijn. Sontag noemt zijn werk „misogyn en vernederend voor vrouwen”, Newton verdedigt zich met de dooddoener „ik hou van vrouwen”. Het eerste deel van Gero von Boehms documentaire gaat over deze kwestie, waarbij het aan de geïnterviewde vrouwen is het (eventuele) seksisme van Newton te nuanceren of ontkrachten. Met naast Wintour beroemdheden als Grace Jones, Charlotte Rampling en Isabella Rossellini. Maar ook modellen met wie Newton veelvuldig werkte als Sylvia Gobbel, Nadja Auermann en Claudia Schiffer. Allen benadrukken dat hij geen vrouwenversierder was, zijn werk veel humor bevat en in de meeste gevallen niet eenduidig is.

Lees ook een interview met regisseur Gero von Boehm over zijn documentaire over Helmut Newton

Wintour verhaalt smakelijk over de stoute kant van Newton, die zich er overduidelijk van bewust was dat zijn gestileerde foto’s soms aanstoot gaven. Hij verkneukelde zich op het vooruitzicht dat er weer veel ingezonden brieven bij Vogue zouden binnenkomen. Volgens Grace Jones, van wie Newton een provocatieve foto maakte van haar in kettingen, was de fotograaf „een beetje pervers”, om er lachend aan toe te voegen „maar dat ben ik ook”. Met zijn foto’s vertelt Newton verhalen, wat er aan de foto voorafgaat en wat erna gebeurt is aan de beschouwer. Die verhalen zijn volgens Jones echter nooit vulgair.

In de tweede helft van de documentaire wordt Newtons interesse in krachtige vrouwen verklaard door zijn jeugd in nazi-Duitsland. Hij werd omringd door propagandabeelden, onder meer van Leni Riefenstahl, waarin het sterke, atletische lichaam op een voetstuk werd gezet. Die perfect geboetseerde lichaamssculpturen bleven hem levenslang bij en werden gekoppeld aan een jongensachtige fascinatie (en angst?) voor vrouwen.