Reportage

Rond het duel met Italië (0-1) ging het bij Oranje toch vooral over de bondscoach

Nations League Het Nederlands elftal, dat met 1-0 verloor van Italië, wil voor de volgende interlandperiode duidelijkheid over een nieuwe bondscoach.

Virgil van Dijk (links) en Donny van de Beek vechten met de Italiaan Danilo D’Ambrosio (rechts) om de bal.
Virgil van Dijk (links) en Donny van de Beek vechten met de Italiaan Danilo D’Ambrosio (rechts) om de bal. Foto Maurice van Steen/ANP

Even na acht uur komt hij als eerste het veld op, zijn ploeggenoten als een roedel wolven achter hem aan. In de sprintjes bij de warming-up is hij net iets sneller dan anderen. Net iets gretiger, scherper. In de stilte, voor lege tribunes, valt hij nadrukkelijker op als leider van het Nederlands elftal.

Hij is de regisseur, het fundament, die fysiek en verbaal heerst. Als er opgejaagd of juist getemporiseerd moet worden, brult hij door de Johan Cruijff Arena, in Nations League-wedstrijd tegen het sterke Italië (0-1). „Eruit!” „Sluiten!”

Virgil van Dijk (29) is aanvoerder, spreekbuis en in veel opzichten de baas van de ploeg. Als hij praat, als hij wenkt, wordt er geluisterd, gevolgd. Met generatiegenoten Memphis Depay en Georginio Wijnaldum bepaalt hij in belangrijke mate de cultuur, de sfeer en de hiërarchie binnen de ploeg.

Ook buiten het veld. Het was Van Dijk die bij het Nederlands elftal het initiatief nam voor de boycot van Veronica Inside, na uitspraken van Johan Derksen over de antiracismedemonstraties in Nederland en over rapper Akwasi. „Dit is ver over de grens”, verklaarden de internationals.

Als captain heeft hij zitting in de spelersraad, die verder wordt gevormd door Kevin Strootman, Ryan Babel, Matthijs de Ligt en Daley Blind. De afgelopen weken, vrijdag voor het laatst, werd regelmatig overlegd met de KNVB-directie over de opvolging van de vertrokken bondscoach Ronald Koeman. Spelers en bond zijn het erover eens dat zij de lijn van Koeman – veel eigen verantwoordelijkheid van spelers gekoppeld aan de autoriteit van de bondscoach – willen doorzetten.

De KNVB-top koos ervoor om de benoemingsprocedure over de interlands tegen Polen en Italië heen te trekken. Ze willen geen overhaaste beslissing nemen. Een pasklaar plan lag niet klaar, omdat het vertrek van Koeman onverwacht kwam. Formeel zijn er, zover bekend, nog geen kandidaten benaderd.

De sollicitatieprocedure wordt vooralsnog in de media gevoerd. Eerst werd oud-bondscoach Louis van Gaal nadrukkelijk genoemd – hij staat er zelf niet onwelwillend tegenover liet hij weten. En nu zou volgens verscheidene media Henk ten Cate door de spelersraad naar voren zijn geschoven als ideale kandidaat.

International Marten de Roon deed dat af als „onzin”. Het zou niet aan de spelers zijn om voorkeuren op te geven, dat ligt bij de directie, legde hij uit. De spelersraad heeft enkel een adviserende rol.

Duidelijkheid

De spelers willen duidelijkheid over het bondscoachschap voor de komende interlandperiode, begin oktober, met interlands tegen Mexico, Bosnië en Herzegovina en Italië. Interessant is hoe ver Van Dijks invloed gaat, als boegbeeld van deze ploeg. Deze spelersgroep lijkt meer recht van spreken te hebben door de goede prestaties in de afgelopen jaren.

Gevraagd naar Van Gaal als mogelijke kandidaat, zei Van Dijk vorige week: „Ik heb zijn naam persoonlijk niet genoemd.” Een duidelijk signaal voor ingewijden: hij zit niet per se te wachten op Van Gaal.

De Italiaan Nicolò Barella (rechts) maakt de 0-1 tegen Nederland. Nathan Aké (links) komt te laat. Foto Maurice van Steen/ANP

Ten Cate zei zondag bij NOS Studio Voetbal over het mediaspel: „Het eerste wapengekletter is begonnen. Er zijn heel duidelijk voorkeuren. Jullie hebben ook voorkeuren. Het gaat om lijntjes. De ene krant zegt ja, de andere nee. Het ene tv-programma is voor, het andere tegen.”

Tegelijkertijd sprak hij in dezelfde uitzending over zijn handelwijze rond zijn bijna-aanstelling als bondscoach in 2017: nadat toenmalig technisch directeur Hans van Breukelen hem de functie zou hebben toegezegd, krabbelde de KNVB terug en ging voor Dick Advocaat. Daarop liet Ten Cate een VI-journalist meeluisteren tijdens zijn telefonische gesprekken met Van Breukelen. De vraag is of de KNVB dit zal meewegen.

De bond zal een zelfde fout willen voorkomen zoals eerder met Guus Hiddink, die in 2014 Van Gaal opvolgde na een succesvol WK. „We hebben naar de staf en de spelers gekeken, naar de groepscultuur, het was tijd voor een type Hiddink”, zei toenmalig directeur betaald voetbal Bert van Oostveen later in NRC. „Wij bespeurden dat het een spelersgroep was waarbij er zeker vier, vijf behoefte hadden aan een sterke mate van verantwoordelijkheid.” Hiddink mislukte, hij vertrok na een jaar, het EK van 2016 werd gemist. De les: een te zachte hand kan funest uitpakken.

Maandag werd Koeman gemist. Op tactisch gebied werd door interim-bondscoach Dwight Lodeweges niet ingegrepen toen Oranje werd overlopen door Italië, met de offensieve linksback Leonardo Spinazzola. Nicolò Barella kopte kort voor rust de 0-1 binnen. Daar bleef het bij.